http://192.168.10.245/ezg/index.php?action=history&feed=atom&title=Smardz%C3%B3w 2026-05-12T19:51:41Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.12.0 http://192.168.10.245/ezg/index.php?title=Smardz%C3%B3w&diff=971&oldid=prev 2015-01-21T18:00:23Z

<p>Nowa strona: <a href="/ezg/index.php/Kategoria:Miejscowo%C5%9Bci" title="Kategoria:Miejscowości">kategoria:Miejscowości</a> =Smardzów= ==Historia do roku 1945== Wieś sołecka w gminie Jerzmanowa, pow. głogowski, położona na Wzgórzach Dalkowskich, w obniżeniu Potoku Rusz...</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>[[kategoria:Miejscowości]]<br /> <br /> =Smardzów=<br /> <br /> ==Historia do roku 1945== <br /> <br /> Wieś sołecka w gminie Jerzmanowa, pow. głogowski, położona na Wzgórzach Dalkowskich, w obniżeniu Potoku Ruszowickiego.<br /> <br /> Specyficzne położenie, w kotlince otoczonej wzniesieniami, warunkowało typ powstałej osady. Z pierwotnego siedliska wykształcił się układ nieregularny o dwóch osiach: wzdłuż potoku (pn.- płd.) i ulicowy w kierunku zachodnim. Nazwa wsi, pochodzenia słowiańskiego, odnosi się prawdopodobnie do kategorii książęcej ludności służebnej – smardów, lub z pochodnej od niej patronimicznej nazwy osobowej Smardz.<br /> <br /> O początkach osady brak wiadomości. W XIII/XIV w. nastąpiła lokacja wsi na prawie niemieckim, co wiązało się z napływem osadników z Niemiec. Główną kategorią ludności stali się kmiecie. Władzą zwierzchnią był książę głogowski, a we wsi sołtys z pomocą ławników. Wieś pojawia się w dokumencie biskupim z 1388 r., w którym wymienia się altarystę Mikołaja Scultetusa „de Smarsaw”. Wnioskować należy z niego również o przynależności Smardzowa do parafii w Jaczowie. W dokumencie z 1418 r. występuje „pobożny Nicklos Hoffmann ze Smarze”. Z dokumentu z 1451 r. wynika, że panem dziedzicznym wsi był Nickel Dreyssigmark. W 1473 r. i 1474 r., książę głogowski Henryk XI wystawił w Kożuchowie dokumenty, w których zrzekał się czynszu w zbożu ze Smardzowa i innych wsi na korzyść miasta Głogowa. <br /> <br /> Przynależność części Smardzowa do miasta potwierdzona jest źródłowo dla następnych stuleci. W 1653 r. część wsi zakupili głogowscy jezuici. Około 1765 r. podział własności przedstawiał się następująco: największą część posiadali spadkobiercy rodzin Langnickel i Gürnth (zamieszkiwało ją 6 kmieci, 7 zagrodników i 1 człowiek wolny; wartość majątku oceniono na 3602 talary). Pozostałe dwie części należały: do Głogowa (2 kmieci, 2 zagrodników, 1 komornik, 805 talarów) i jezuitów (4 kmieci, 2 komorników, 974 talary). W 1772 r. jezuici sprzedali swoją własność za 555 talarów.<br /> <br /> F.A. Zimmermann (1791) podaje, że część miejska liczyła 24 mieszkańców, część należąca do radcy dworu Hoffmanna - 37 mieszkańców. Największa część należała do spadkobierców Stillera (104 mieszkańców). Z pełnego zestawienia wynika, że we wsi było 165 mieszkańców, niespełna 50 budynków i karczma. W 1856 r. Smardzów liczył 229 mieszkańców. W tamtym czasie dobiegał końca proces uwłaszczania ludności wiejskiej. Zmieniały się również stosunki własności. Jednym ze skutków przemian społecznych był spadek ludności. W początkach XX w. po wielkiej własności pozostały we wsi tylko 2 „resztówki”; ponadto było w 1910 r. 9 dużych i 14 małych gospodarstw oraz kilku komorników. Wieś liczyła wówczas 136 mieszkańców. Były tu dwie gospody, kowal, stelmach i szewc. Obok wsi znajdował się od dawna młyn wiatrowy. Jeszcze przed I wojną św. Smardzów otrzymał elektryczność. Istotne znaczenie miała dobra komunikacja z Głogowem (od 1828 r. droga z Nowego Osiedla do Głogowa posiadała bitą nawierzchnię).<br /> <br /> Mieszkańcy Smardzowa dzielili się pod względem wyznaniowym: w 1925 r. było tu 79 ewangelików (parafia w Głogowie) i 50 katolików (parafia w Jaczowie). Dzieci uczęszczały do szkół, ewangelickiej i katolickiej w Jaczowie. W 1931 r. pow. wsi wynosiła 294 ha. Były tu 24 domy mieszkalne i 27 gospodarczych. Istniała ochotnicza straż pożarna. 30 XI 1936 r. nastąpiła odgórna zmiana nazwy Schmarsau na Vogtshagen (Niederschlesien). 1 IV 1937 r. wieś połączona została w jedną gminę z Jaczowem (Friedenshagen). Odtąd nazwa: Friedenshagen, OTL Vogtshagen.<br /> <br /> W świetle wydarzeń historycznych Smardzów pojawia się w źródłach w związku z wielkimi kampaniami wojennymi. W 1650 r. we wsi obozowali Szwedzi przed opuszczeniem Głogowa. Podczas okupacji napoleońskiej Głogowa (1806-1814) Smardzów silnie ucierpiał z powodu rekwizycji i innych plag. Jesienią 1813 r. pruskie wojsko wykorzystywało wieś do kwaterunków i opieki nad rannymi.<br /> <br /> W zimie 1945 r., pod koniec stycznia ludność Smardzowa ewakuowała się przed frontem w głąb Rzeszy. Po zakończeniu wojny nieliczni pozostali mieszkańcy przesiedleni zostali do Niemiec. Wieś nie doznała istotnych zniszczeń. <br /> <br /> &lt;small&gt;<br /> '''Literatura (chronologicznie):'''&lt;br&gt;<br /> <br /> Tabele podatku gruntowego i ludności wsi śląskich z około 1765 r., oprac. Z. Kwaśny i J. Wosch, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975;&lt;br&gt;<br /> F.A. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, T. 10, Brieg 1791;&lt;br&gt;<br /> Codex Diplomaticus Silesiae (…) T. 24, Die Inventare der nichtstaatlichen Archive Schlesiens - Die Kreise Grünberg und Freystadt, Hrsg. von Konrad Wutke, Breslau 1908;&lt;br&gt;<br /> J. Blaschke, Geschichte der Stadt Glogau und des Glogauer Landes, Glogau 1913;&lt;br&gt;<br /> Codex Diplomaticus Silesiae (…) T. 28, Die Inventare der nichtstaatlichen Archive Schlesiens - Kreis Glogau, Hrsg. von Konrad Wutke, Breslau 1915;&lt;br&gt;<br /> Das war Glogau. Stadt und Land an der Oder 1913-1945, Hannover 1991;&lt;br&gt;<br /> &lt;/small&gt;<br /> <br /> '''Antoni Bok''' [EZG z. 72, 2012 - '''''Smardzów, historia do 1945 r.''''']</div>

Dariusz