http://192.168.10.245/ezg/index.php?action=history&feed=atom&title=Starostowie_ziemscy_%28XIV-XVIII_w.%29 2026-05-12T17:01:18Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.12.0 http://192.168.10.245/ezg/index.php?title=Starostowie_ziemscy_%28XIV-XVIII_w.%29&diff=728&oldid=prev 2009-12-15T20:53:08Z

<p>Nowa strona: <a href="/ezg/index.php/Kategoria:Historia_polityczna_i_spo%C5%82eczna_do_1945" title="Kategoria:Historia polityczna i społeczna do 1945">Kategoria: Historia polityczna i społeczna do 1945</a> =Starostowie ziemscy (XIV-XVIII w.)= Od początku XIV w. starosta (Capitaneus, Hauptmann), był najważniejszym urzędnikiem ksi...</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>[[Kategoria: Historia polityczna i społeczna do 1945]]<br /> =Starostowie ziemscy (XIV-XVIII w.)=<br /> <br /> Od początku XIV w. starosta (Capitaneus, Hauptmann), był najważniejszym urzędnikiem książęcym, o kompetencjach namiestniczych (wcześniej rolę taką pełnił palatyn). W późniejszych wiekach, tytułowano go starostą ziemskim (Landeshauptmann). Każdy weichbild miał swego starostę weichbildowego (Hauptmann, Weichbildhauptmann).<br /> Po podziale Głogowa i księstwa głogowskiego na dwie części: królewską (czeską) i książęcą (książąt głogowskich), każda z nich miała swojego starostę. Jeden był przedstawicielem książąt głogowskich, drugi królów czeskich (a w XV w. ich lenników, książąt cieszyńskich).<br /> Po przekształceniu księstwa głogowskiego w dziedziczne terytorium Korony Czeskiej (1508 r.), znacznie zwiększyła się realna władza starostów. Ponieważ księciem głogowskim stał się król czeski, bezpośrednie rządy w księstwie sprawowali starostowie, z możliwością podejmowania decyzji bez zatwierdzenia jej przez króla. Z czasem ich urząd stał się kolegialnym i w I połowie XVII w. przyjął nazwę „rządu” (rejencji) księstwa głogowskiego (Regierung, Amtsregierung, Amtsregierung der Hauptmannschaft). W skład urzędu wchodzili: starosta ziemski, zastępca starosty (Amtsverweser, Verweser) oraz sekretarz. Starostami bywali najczęściej przedstawiciele szlachty głogowskiej.<br /> Król każdego starostę mianował samodzielnie. Wprowadzenie na urząd odbywało się na zamku królewskim w Głogowie w obecności stanów. Tutaj wybrany składał najpierw przysięgę królowi, potem stanom księstwa. Siedzibą starostów był zamek. <br /> W razie konfliktu stany mogły składać na starostę skargę do króla czeskiego. Pomocniczym organem starosty, a później rejencji była kancelaria, którą kierował kanclerz. Oprócz niego w skład kancelarii wchodzili: wicekanclerz, sekretarz, pisarze, koncypiści, kopiści, ingrosatorzy itp. Realna władza starostów znacznie wzrosła w XVI w.<br /> Zestawienie starostów od 1523 r. do 1652 r. zrobił Andreas Gryphius w Glogauisches Fürstenthumbs Landes Privilegia. Z kolei ich wykaz do 1731 r. zamieszcza w pracy Geschichte der Stadt und Festung Gross-Glogau, wydanej w 1853 r., F. Minsberg. <br /> <br /> &lt;small&gt;<br /> '''Literatura:'''&lt;br&gt;<br /> J. Bardach, ''Historia Państwa i Prawa Polski'', t.I, Warszawa 1973;&lt;br&gt; <br /> A. Gryphius, ''Glogauisches Fürstenthumbs Landes Privilegia'', Lissa 1653.&lt;br&gt;<br /> M. Ptak, ''Zgromadzenia i urzędy stanowe księstwa głogowskiego od początku XIV w. do 1742 r.'', Wrocław 1991;&lt;br&gt; <br /> F. Minsberg, ''Geschichte der Stadt und Festung Gross-Glogau'', Glogau 1853, s. 522-526.&lt;br&gt;<br /> &lt;/small&gt;<br /> <br /> '''Jerzy Dymytryszyn''' [EZG z. 50, 1999 – '''''Starostowie ziemscy (XIV-XVIII w.)''''']</div>

Marcin