Marcin: Nowa strona: Kategoria:Średniowiecze Kategoria:Kultura i oświata =Jan z Głogowa= Wszechstronny uczony i pedagog, wykładowca na Akademii Krakowskiej w latach 1468-1507. Jan z Głogowa ...

Marcin — Wed, 01 Oct 2008 11:51:42 GMT

Nowa strona: Kategoria:Średniowiecze Kategoria:Kultura i oświata =Jan z Głogowa= Wszechstronny uczony i pedagog, wykładowca na Akademii Krakowskiej w latach 1468-1507. Jan z Głogowa ...

Nowa strona

[[Kategoria:Średniowiecze]]
[[Kategoria:Kultura i oświata]]
=Jan z Głogowa=

Wszechstronny uczony i pedagog, wykładowca na Akademii Krakowskiej w latach 1468-1507.

Jan z Głogowa (właściwie: Johann Schelling) urodził się w Głogowie około 1445 r. Pochodził z zamożnej rodziny mieszczańskiej. Naukę rozpoczął w miejscowej szkole przy kolegiacie NMP. W wieku 16 lat wyjechał do Krakowa gdzie rozpoczął studia na Akademii Krakowskiej. W 1456 r. uzyskał stopień bakałarza, po następnych dwóch latach „licencjaturę”. W 1468 r. otrzymał tytuł magistra sztuk (magister atrium, zbliżony do obecnego stopnia doktora) i rozpoczął pracę wykładowcy. W późniejszych latach został jeszcze bakałarzem teologii.
Odtąd, aż do końca życia Jan z Głogowa poświęcił się pracy naukowej. Wykładał, zgodnie ze zwyczajem średniowiecznym, wszystkie siedem sztuk wyzwolonych, głównie jednak gramatykę, logikę Arystotelesa, fizykę, fizjologie i astronomię. Kolejno był członkiem Kolegium Mniejszego, Kolegium Większego i wielokrotnie dziekanem Wydziału Sztuk. Członkowie Kolegium uczonych prowadzili na pół zakonny tryb życia i musieli przestrzegać bardzo surowego regulaminu. Całe swoje dochody poświęcał na działalność charytatywną. Opiekował się studentami śląskimi, wybudował i utrzymywał dla nich bursę.
Jan z Głogowa był autorem bardzo wielu uczonych ksiąg. Układał cieszące się dużym powodzeniem przepowiednie i prognostyki. Napisał wiele traktatów astronomicznych i astrologicznych. Jego gramatyka była wykładana w szkołach krakowskich przez ponad 100 lat. Po raz pierwszy w Polsce odnotował fakt odkrycia Ameryki. Pisał również dzieła z zakresu medycyny, fizjologii i był znakomitym lekarzem.
Jan z Głogowa „ozdoba uniwersytetu krakowskiego”, zmarł w Krakowie 11 II 1507. Ponad 40 lat pracy naukowej i dydaktycznej, około 60 wydanych dzieł – to plon życia tego wielkiego uczonego.
<small>
Literatura: K. Bugaj, Nauki tajemne w Polsce w epoce odrodzenia, Wrocław 1976; A. Birkenmajer, Astronomowie i astrologowie śląscy w wiekach średnich, Katowice 1937; J. Chodyniecki, Dykcyonarz uczonych Polaków, t. I, Lwów 1833; L. Gąsiorowski, Zbiór wiadomości do historii sztuki lekarskiej od czasów najdawniejszych do najnowszych, t. I, Poznań 1839; W. Ogrodziński, Dzieje piśmiennictwa śląskiego, Katowice 1946; R. Palacz, Filozofia polska wieków średnich, Warszawa 1980; S. Świeżowski, Materiały do studiów nad Janem z Głogowa [w:] „Studia Mediewistyczne”, t. II, 1961; H. Szczegóła, Jan Głogowczyk, Katowice 1967; M. Zwiercan, Jan z Głogowa [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. X, Kraków 1963.</small>

Janusz Chutkowski [EZG z. 1, 1993 - Jan z Głogowa]

=Filozofia Jana z Głogowa=

W komentarzu do De Anima (O duszy) Arystotelesa Jan z Głogowa akceptował i omówił definicję filozofii podaną przez Izydora z Sewilli: „Filozofia jest poznaniem rzeczy boskich i ludzkich połączonym ze staraniem o dobre życie”. Idąc za tą definicją głogowski myśliciel interesował się całą rzeczywistością dostępną człowiekowi.
Jako polihistor swoich czasów i podpora Uniwersytetu Krakowskiego wykładał przede wszystkim Arystotelesa i jego komentatorów. Z perspektywy dzisiejszej klasyfikacji dyscyplin filozofii zajmował się trzema jej działami: publikował pisma z zakresu logiki „Antiqua” i „Moderna”, a więc całość ówcześnie przyjmowanej sztuki rozumowania oraz podejmował problematykę filozofii przyrody i metafizyki.
Osiągnięcia filozoficzne Jana z Głogowa nie są jednak oryginalne. Jest on typowym dla epoki schyłkowych (tu: epoki scholastycznego średniowiecza u progu renesansu) przedstawicielem myślowego eklektyzmu i kompilatorstwa. Mimo, że zaliczany jest głównie do zwolenników św. Tomasza z Akwinu (np. przyjmuje, że dusza jest formą substancjonalną ciała), to jego tomizm otwarty był na przedstawicieli innych nurtów filozoficznych, czerpał między innymi z Alberta Wielkiego (np. w kwestii, iż rozum może spełniać swe akty bez współdziałania wyobrażeń), z okhamisty Pawła Venitusa czy arabskiego filozofa Averroesa. W rozważaniach Jana z Głogowa inspirowanych właśnie averroizmem i zawartych w komentarzu do Metafizyki Arystotelesa, dostrzec można pewne przesłanki heliocentryzmu. Czytamy tam, że słońce jako „najgodniejsza” z planet rządzi pozostałymi ciałami niebieskimi. Jan z Głogowa jest przy tym otwarty na epokę odrodzenia, o czym świadczy obecność w jego pismach cytatów z Owidiusza czy Wergiliusza.
Miano wybitnego i charakterystycznego przedstawiciela polskiej scholastyki nadaje Janowi z Głogowa olbrzymia erudycja, precyzja i jasność myśli oraz elegancja stylu, które odbiegają od twórczości wielu reprezentantów wcześniejszego okresu polskiej filozofii. Jego znamienne słowa, że w argumentacji większą wartość posiadają racje rozumowe niż powaga uczonych, mogą być i dla nas inspiracją do poznania prawdy.
<small>
Literatura: J. Domański, Filozofia i myśl społeczna XIII-XV wieku, Warszawa 1978; J. Kuksewicz, Zarys poglądów Jana z Głogowa na podstawie komentarza do De Anima [w:] „Studia Filozoficzne”, nr 1 z 1962 r.; Z. Kuksewicz, Jana z Głogowa koncepcja duszy [w:] „Studia Mediewistyczne” nr 6, 1964 r.; M. Markowski, Filozofia polska XV wieku, Warszawa 1972; W. Wąsik, Historia filozofii polskiej, t. I, Warszawa 1958.</small>

'''Dariusz Hybel [EZG z. 6, 1993 - Jan z Głogowa – Filozofia]'''

Jan z Głogowa - Historia wersji

Marcin: Nowa strona: Kategoria:Średniowiecze Kategoria:Kultura i oświata =Jan z Głogowa= Wszechstronny uczony i pedagog, wykładowca na Akademii Krakowskiej w latach 1468-1507. Jan z Głogowa ...