Przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej przewidują możliwość uzyskania ochrony oznaczenia w charakterze znaku towarowego na terytorium wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Sytuacja zgłaszających i właścicieli znaków towarowych zarejestrowanych w UE zmieniła się w związku z długo oczekiwanym opuszczeniem Unii przez Wielką Brytanię, czyli tzw. brexitem.

Znaki towarowe, będące oznaczeniami odróżniającymi podlegającymi ochronie, mogą stanowić bardzo wartościowy składnik przedsiębiorstwa, zatem dobrze jest wiedzieć, jak w najbliższym czasie będzie się kształtować ich ochrona w Unii Europejskiej i w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. W niniejszym artykule zostały przedstawione główne zasady związane z tym zagadnieniem zarówno w okresie przejściowym, jak i po jego zakończeniu.

 

https://ocdn.eu/images/pulscms/OTk7MDA_/ab355005c72ad5943329159df1a3abf2.jpeg

 

Znak towarowy Unii Europejskiej

Przed przystąpieniem do przedstawienia skutków brexitu dla znaków towarowych zgłaszanych i zarejestrowanych w Unii Europejskiej trzeba przypomnieć podstawowe zasady związane z ochroną oznaczeń odróżniających na terytorium Unii Europejskiej. Unijny znak towarowy ma charakter jednolity we wszystkich państwach członkowskich UE. Oznacza to, że co do zasady wywołuje on ten sam skutek w całej Unii Europejskiej, w tym w Zjednoczonym Królestwie, czyli może on być zarejestrowany, zbyty, być przedmiotem zrzeczenia się lub decyzji w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia praw właściciela znaku lub unieważnienia znaku, a jego używanie może być zakazane jedynie w odniesieniu do całej Unii. Ochrona unijnego znaku towarowego trwa 10 lat i może być przedłużana na dalsze okresy 10-letnie. Może to zatem trwać właściwie w nieskończoność. Uzyskanie rejestracji znaku towarowego w Unii Europejskiej jest obecnie stosunkowo szybkie, wymaga jednego zgłoszenia oraz wniesienia jednej opłaty. Dla zarejestrowania znaku towarowego w UE wystarczy przeprowadzenie postępowania przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (ang. European Union Intellectual Property Office, EUIPO) po prawidłowym wniesieniu formularza zgłoszeniowego i dokonaniu opłaty od rejestracji. Reguły te jednak obecnie ulegają zmianie w odniesieniu do terytorium Zjednoczonego Królestwa z uwagi na wspomniany już wcześniej brexit. Przedsiębiorcy, którzy inwestują w ochronę swoich oznaczeń odróżniających w Unii Europejskiej, powinni zapoznać się ze zmianami, jakie on niesie dla praw do znaków towarowych, które im przysługują. Nie bez znaczenia pozostaje też uzyskiwanie ochrony znaków towarowych w Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii w niedalekiej przyszłości.

Umowa o wystąpieniu i jej skutki dla praw własności intelektualnej

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, wśród wielu innych obszarów, reguluje m.in. kwestie własności intelektualnej. Obowiązuje ona od 1 lutego 2020 r., co wynika z Zawiadomienia o wejściu w życie Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Było ono poprzedzone długimi negocjacjami, a decyzja o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej stanowiła wynik referendum przeprowadzonego 23 czerwca 2016 r.

Kwestie dotyczące praw własności intelektualnej – po opuszczeniu przez Wielką Brytanię Unii Europejskiej – reguluje Umowa o wystąpieniu w treści art. 54-61. Brexit wywiera skutki nie tylko dla ochrony znaków towarowych, ale i wzorów przemysłowych oraz innych przedmiotów własności intelektualnej, jednak z uwagi na ramy niniejszego artykułu uwagę poświęcono wyłącznie znakom towarowym.

Przede wszystkim trzeba wyjaśnić, że art. 126 Umowy o wystąpieniu przewiduje okres przejściowy lub okres wdrażania, który rozpoczyna się z dniem wejścia w życie tej umowy, tj. 1 lutego 2020 r., i kończy się w 31 grudnia 2020 r. Ma to duże znaczenie dla ochrony zgłoszonych, zarejestrowanych, unieważnionych lub wygasłych znaków towarowych. Warto w tym czasie przemyśleć strategie ochrony swoich oznaczeń odróżniających. Być może część przedsiębiorców w ogóle nie będzie zainteresowana kontynuowaniem ochrony swojego znaku towarowego w Wielkiej Brytanii.

Ciągłość ochrony zarejestrowanych praw w Wielkiej Brytanii

Istotny z punktu widzenia przedsiębiorców, będących właścicielami zarejestrowanych znaków towarowych Unii Europejskiej, jest art. 54 Umowy o wystąpieniu. Zgodnie z tym przepisem uprawniony do takiego znaku towarowego, który został zarejestrowany zgodnie
z przepisami rozporządzenia nr 2017/1001 przed zakończeniem okresu przejściowego, staje się uprawnionym do znaku towarowego w Wielkiej Brytanii w odniesieniu do tego samego oznaczenia i tych samych towarów lub usług. Oznacza to, że znaki towarowe Unii Europejskiej, które zostały przed zakończeniem okresu przejściowego zarejestrowane w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, stają się porównywalnymi zarejestrowanymi i egzekwowalnymi prawami własności intelektualnej w Zjednoczonym Królestwie na mocy obowiązującego w nim prawa. Zasada ta wynika z art. 54 ust. 1 lit. a) Umowy o wystąpieniu. Dotyczy to wszystkich znaków towarowych, które zostały zarejestrowane w EUIPO przed zakończeniem okresu przejściowego, tj. przed 31 grudnia 2020 r. W takim wypadku nie jest konieczne ponowne rozpatrzenie zgłoszenia znaku towarowego w Zjednoczonym Królestwie, gdyż ochrona krajowa znaku towarowego w tym państwie jest przyznawana niejako automatycznie w związku z treścią Umowy o wystąpieniu.

 

https://ocdn.eu/pulscms-transforms/1/EGsktkuTURBXy80YzlhZDBlOS1hYmRiLTRjNzItYjkyOC02MWI1YWVlZGRlYzEuanBlZ5GVAs0EsM0CpMLD

 

Zarejestrowanie, przyznanie lub objęcie ochroną praw na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 Umowy o wystąpieniu powinno być dokonywane nieodpłatnie przez odpowiednie podmioty w Zjednoczonym Królestwie, przy wykorzystywaniu danych dostępnych w rejestrach wskazanych w art. 55 ust. 1 tej umowy. W przypadku prawa do znaku towarowego wykorzystywane są dane ujęte w rejestrze Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej. Uprawnieni z praw własności intelektualnej nie muszą składać wniosku ani podejmować działań na podstawie szczególnej procedury administracyjnej. To znaczne ułatwienie między innymi dla przedsiębiorców będących właścicielami praw do znaków towarowych. Nie są oni także zobowiązani – jak wynika z art. 55 ust. 2 Umowy o wystąpieniu – do posiadania adresu do korespondencji w Zjednoczonym Królestwie przez okres 3 lat po zakończeniu okresu przejściowego. Ta ostatnia reguła ma znaczenie dla podejmowania przez przedsiębiorców działań w celu ochrony praw do znaków towarowych w Zjednoczonym Królestwie.

Ponadto, w art. 54 ust. 5 Umowy o wystąpieniu sprecyzowano następujące reguły związane ze znakami towarowymi, które uzyskały ochronę także w Wielkiej Brytanii wynikającą z rejestracji oznaczenia w EUIPO w okresie przejściowym:

„5.   W odniesieniu do znaków towarowych w Zjednoczonym Królestwie, o których mowa w ust. 1 lit. a) niniejszego artykułu, obowiązują następujące zasady:

  1. w odniesieniu do znaku towarowego obowiązuje ta sama data zgłoszenia lub data pierwszeństwa jak w przypadku znaku towarowego Unii Europejskiej i, w stosownych przypadkach, starszeństwo znaku towarowego Zjednoczonego Królestwa zastrzeżone na mocy art. 39 lub 40 rozporządzenia (UE) 2017/1001,
  2. nie stwierdza się wygaśnięcia znaku towarowego ze względu na to, iż odpowiedni znak towarowy Unii Europejskiej nie był rzeczywiście używany na terytorium Zjednoczonego Królestwa przed zakończeniem okresu przejściowego,
  3. właściciel znaku towarowego Unii Europejskiej, który zyskał renomę w Unii, jest uprawniony do wykonywania w Zjednoczonym Królestwie praw równoważnych prawom przewidzianym w art. 9 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) 2017/1001 i art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy (UE) 2015/2436 w odniesieniu do odpowiedniego znaku towarowego na podstawie renomy uzyskanej w Unii do zakończenia okresu przejściowego, a po tym okresie ciągłość renomy tego znaku towarowego opiera się na używaniu tego znaku w Zjednoczonym Królestwie”.

W efekcie brexitu, po zakończeniu okresu przejściowego, właściciel dotychczasowego prawa do znaku towarowego Unii Europejskiej będzie mógł korzystać z prawa do tego znaku na terytorium wszystkich państw członkowskich UE oraz prawa do krajowego znaku towarowego na terytorium Zjednoczonego Królestwa.

Przedłużenie prawa z rejestracji znaku towarowego

Dla wyżej wymienionych znaków towarowych Unii Europejskiej, które były zarejestrowane przed zakończeniem okresu przejściowego, Umowa o wystąpieniu przewiduje określone reguły związane z przedłużeniem praw do takiego znaku towarowego jako krajowego. Za datę pierwszego przedłużenia prawa do znaku towarowego, które powstaje w Zjednoczonym Królestwie na zasadzie ujętej w art. 54 ust. 1 lit. a) Umowy o wystąpieniu, uznawana jest data przedłużenia prawa do znaku towarowego zarejestrowanego zgodnie z prawem Unii Europejskiej.

Skutkiem tzw. brexitu jest również to, że przedłużenie prawa do znaku towarowego będzie wiązało się z koniecznością uiszczenia dwóch opłat za przedłużenie – na rzecz Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej oraz Urzędu ds. Własności Intelektualnej Wielkiej Brytanii. Koszt przedłużenia ochrony znaku towarowego w Zjednoczonym Królestwie to 200 funtów w przypadku jednej klasy towarów i usług oraz 50 funtów za każdą następną klasę. Opłaty za przedłużenie unijnego znaku towarowego wynoszą obecnie co najmniej 850 euro.

Zgłoszenia znaków towarowych Unii Europejskiej w okresie przejściowym

Umowa o wystąpieniu przewiduje również rozwiązania dotyczące dokonywania zgłoszeń unijnych znaków towarowych w okresie przejściowym w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej. Znak zgłoszony przed zakończeniem okresu przejściowego i co do którego stwierdzono datę wpływu nie będzie wpisany w sposób „automatyczny” do rejestru znaków towarowych prowadzonych przez Urząd ds. Własności Intelektualnej Wielkiej Brytanii (ang. The Intellectual Property Office of the United Kingdom, IPO UK). Uzyskanie ochrony znaku towarowego w Zjednoczonym Królestwie jako znaku krajowego wymaga podjęcia dodatkowych działań, w których nie wyręczy wspomniana instytucja. W przypadku dokonania zgłoszenia znaku towarowego Unii Europejskiej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 2017/1001 zgłaszającemu przysługuje w zakresie tego samego znaku towarowego w odniesieniu do towarów lub usług, które są identyczne z towarami i usługami, dla których złożone zostało zgłoszenie w UE, lub które wchodzą w zakres takich towarów lub usług, prawo do dokonania zgłoszenia w Zjednoczonym Królestwie w ciągu 9 miesięcy od zakończenia okresu przejściowego. Zgłoszenie w Zjednoczonym Królestwie ma wtedy taką samą datę wpływu i datę pierwszeństwa, jak odpowiadające mu zgłoszenie w EUIPO, a także w stosownych przypadkach starszeństwo znaku towarowego Zjednoczonego Królestwa zastrzeżone na mocy art. 39 lub art. 40 rozporządzenia nr 2017/1001. Istotne jest natomiast to, że zgłoszenie w Wielkiej Brytanii oznaczenia jako krajowego znaku towarowego, będzie już podlegać przepisom prawa własności intelektualnej obowiązującym w tym kraju.

Uzyskanie ochrony znaków towarowych po zakończeniu okresu przejściowego

Osoby chcące uzyskać ochronę swojego oznaczenia odróżniającego w charakterze znaku towarowego w Unii Europejskiej oraz w Zjednoczonym Królestwie po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 31 grudnia 2020 r., będą zmuszone do złożenia we właściwym urzędzie – EUIPO i IPO UK – osobnych zgłoszeń w celu przyznania praw wyłącznych do ich znaków towarowych w odniesieniu do terytorium Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii. Wymagać to będzie także uiszczenia dwóch osobnych opłat związanych ze zgłoszeniem. Opłata od zgłoszenia krajowego znaku towarowego w Zjednoczonym Królestwie to koszt od 170 funtów wzwyż w zależności od liczby zgłaszanych klas towarów lub usług. W związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nowo przyznane prawo wynikające z rejestracji znaku towarowego Unii Europejskiej w tym przypadku nie będzie obejmowało już zakresem terytorialnym Zjednoczonego Królestwa. Przedsiębiorcy działający w Unii Europejskiej powinni zatem zastanowić się, czy dla ich działalności jest im również potrzebna ochrona ich oznaczeń w Wielkiej Brytanii.

Brexit a wygaśnięcie lub unieważnienie prawa do znaku towarowego

Umowa o wystąpieniu przewiduje także rozwiązania w zakresie postępowań o unieważnienie rejestracji znaku towarowego lub wygaśnięcie prawa do znaku towarowego oraz skutków takich postępowań dla znaków towarowych, które miałyby zostać automatycznie wpisane do rejestru znaków towarowych w Wielkiej Brytanii. Otóż jeżeli prawo do znaku towarowego Unii Europejskiej zostanie unieważnione lub zostanie stwierdzone jego wygaśnięcie w wyniku postępowania administracyjnego lub sądowego, które było w toku w ostatnim dniu okresu przejściowego, odpowiadające mu prawo w Wielkiej Brytanii również zostanie unieważnione lub zostanie stwierdzone jego wygaśnięcie, a staje się to skuteczne w Zjednoczonym Królestwie w tej samej dacie, co w Unii Europejskiej. Istnieje jeden wyjątek od tej zasady – jeżeli podstawa unieważnienia lub wygaśnięcia unijnego znaku towarowego nie ma zastosowania w Wielkiej Brytanii. Wtedy to państwo nie będzie zobowiązane do unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa do znaku towarowego.

Wyczerpanie prawa z rejestracji unijnego znaku towarowego a Brexit

Zagadnienie wyczerpania praw własności intelektualnej także zostało uregulowane w Umowie o wystąpieniu. W art. 61, który odnosi się także do praw z rejestracji unijnego znaku towarowego, przewiduje się, że prawa własności intelektualnej, które zostały wyczerpane zarówno w Unii Europejskiej, jak i w Wielkiej Brytanii przed zakończeniem okresu przejściowego na warunkach określonych w prawie Unii – w tym przypadku w rozporządzeniu w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej nr 2017/1001 – pozostają wyczerpane zarówno w Unii, jak i w Zjednoczonym Królestwie.

https://ocdn.eu/pulscms-transforms/1/TN7k9kpTURBXy8xNWQ0MDE5YWY2NGVlODk2YmYwNzYxM2YyM2Y2ZmJhZi5qcGeTlQMAzJzNE4jNCvyTBc0DFM0BvJMJpjk2MWNjOAaBoTAB/flaga-unii-europejskiej.jpg

 

Reprezentacja w postępowaniu przed EUIPO a brexit

Umowa o wystąpieniu w art. 97 określa zasady związane z reprezentacją w postępowaniach, które są w toku przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej. Zgodnie z tymi regułami, jeżeli osoba uprawniona do reprezentacji przed EUIPO przed zakończeniem okresu przejściowego reprezentowała stronę przed tym urzędem, może w dalszym ciągu reprezentować ją w tym postępowaniu na wszystkim etapach postępowania. Taki pełnomocnik jest traktowany jak zawodowy pełnomocnik uprawniony do reprezentowania osoby fizycznej lub prawnej przed EUIPO zgodnie z prawem unijnym. Ogólne zasady pełnomocnictwa określone w rozporządzeniu nr 2017/1001 przewidują, że osoby fizyczne lub osoby prawne, które nie mają miejsca zamieszkania lub głównego miejsca prowadzenia działalności lub rzeczywistego i poważnego przedsiębiorstwa przemysłowego lub handlowego w Europejskim Obszarze Gospodarczym, są reprezentowane przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej we wszystkich postępowaniach przewidzianych w rozporządzeniu przez zawodowych pełnomocników. Wyjątek od tej zasady dotyczy zgłoszenia unijnego znaku towarowego, ale nie rozciąga się to już na dalsze postępowania, np. sprzeciwowe.

Podsumowanie

Wystąpienie Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej spowodowało, że co do zasady znaki towarowe zgłaszane w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej w celu uzyskania ochrony w charakterze unijnego znaku towarowego w przypadku uzyskania takiej ochrony będą miały charakter jednolity tylko na terytorium UE. W celu przyznania ochrony wyłącznej znaku towarowego w Wielkiej Brytanii niezbędne będzie dokonanie osobnego zgłoszenia w Urzędzie ds. Własności Intelektualnej Wielkiej Brytanii. Wyjątki od tej zasady przewidziane zostały przez Umowę o wystąpieniu i mają zastosowanie w okresie przejściowym, który zakończy się 31 grudnia 2020 r. Zostało zatem niewiele czasu, aby podjąć decyzję w zakresie strategii ochrony znaków towarowych przez przedsiębiorców używających swoich znaków towarowych również w Wielkiej Brytanii.

 

Więcej informacji pod adresem: https://www.parp.gov.pl/component/content/article/62475:ochrona-znakow-towarowych-w-unii-europejskiej-a-brexit