Głogów

vor 1945 Glogau

Zamek Książąt Głogowskich

Zamek Książąt Głogowskich usytuowany jest malowniczo na lewym brzegu Odry. Powstawał przez kilka wieków, jak wiele innych obiektów tego typu. Początki jego sięgają schyłku XIII wieku i związane są z powstaniem samodzielnego Księstwa Głogowskiego. O solidności zamkowego założenia na planie kwadratu i jego zdolności obronnej świadczą fundamenty, grube na 3,5 metra. Najstarszy dziś fragment regularnej czworobocznej budowli to potężny ceglany stołb z 1344 roku, do którego z czasem przyrastały kolejne skrzydła. Nosi on nazwę Wieży Głodowej, co jest pamiątką wtrącenia do jego lochów przez Jana II Żagańskiego opornych księciu mieszczan, w tym rajców miejskich i burmistrza. Przebudowy zamku dokonał Zygmunt Jagiellończyk, późniejszy król Polski z przydomkiem Stary, rezydujący w nim przez kilka lat. Kolejne zmiany wprowadzono w latach 1652 – 1659 i w 1669 roku. Polegały one na barokowych przeróbkach wnętrz i fasad. Zamek uzyskał charakter pałacowej rezydencji. Z epoki wojen napoleońskich pozostały kule armatnie, tkwiące w północnym skrzydle oraz pamięć, że sam cesarz Napoleon przebywał tu w latach 1807 i 1812. Podczas ostatniej wojny zamek został spalony i zniszczony. Odbudowany w latach 1971 – 1983 stanowi siedzibę Muzeum Archeologiczno – Historycznego i Towarzystwa Ziemi Głogowskiej.

Zamkowy dziedziniec i brama w murze w pobliżu zamku.

                       

Płyty na zamkowym dziedzińcu.

Płyta nagrobna przedstawicielki rodu von Stossel

Na płycie jest umieszczonych 8 herbów  z których cztery to herby ojczyste i cztery macierzyste. Herby ojczyste znajdują się po lewej stronie, kolejno od lewej strony to:

von Stossel

von Glaubitz

von Kanitz

von Röder

Herby macierzyste - po prawej stronie:

von Stosch

von Popschitz

von Nostitz

von Kröckwitz

Denkmal der Asche der weiland hochwohlgeborenen, edlen Frau Eva Margaretha von Niebelschütz, geb. von Dihren (alias Diherrn), Frau zu Ober-Rostersdorf.
Sie war gebohren den 26. Septemb. 1665 (1645 ?) geb. ????? und von dem Hoch Wohlgebohrnen Herrn Hr. Hanß Ernst von Niebelschütz, Herr auf Gleinitz, ????, Winzig u. Hummer (?) zur Ehe erwählt (?)
Diese Ehe segnete Gott mit 3 Söhnen und 2 Töchtern, die aber wie zwey Söhne starben vor der Zeit. von dem ??? Hwerrn v. Schweinitz, ihrem ersten Ehemanne.
Der Tod raubte Ihren Gemahl am 8. May 1710, lebte mit ihr im Ehestande 15 Jahr bis sie wie ihr Ehemann 1725 ebenfalls den Weg allen Fleisches gehen mußte in einem ruhmvollen Alter von 44 (64 ?) Jahren, 7 Monaten, 9 Tagen
 

Kościół św. Mikołaja

Kościół św. Mikołaja stanowi rzadki na Śląsku przykład wczesnogotyckiej architektury. O jego odległych początkach, sięgających pierwszej połowy XIII wieku, świadczą dwie półkoliste absydy z czasów romańskich. Po obu stronach nawy dobudowano w dwóch następnych wiekach szereg kaplic. W XV wieku został rozbudowany do formy trzynawowej. Po pożarze w 1642 roku otrzymał barokowe wyposażenie. Uległ przebudowie w 1670 roku, kiedy to powstała kaplica loretańska i odbudowie w 1758 roku, kiedy kolejny raz strawił go pożar. Zniszczony został w 1945 roku w trakcie działań wojennych. Duża kubatura odstrasza od pełnej odbudowy, wymagającej znacznych rekonstrukcji. Dlatego też przyjęto o wiele skromniejszą wersję. Jest on w tej chwili zabezpieczony w postaci trwałej ruiny, jako symbol zniszczeń Głogowa.

Fragment muru okalającego kiedyś kościół.

Kościół i kolegium Bożego Ciała

Kościół i kolegium Bożego Ciała pochodzi z lat 1695 – 1702. Jednonawowy, pojezuicki. Ma charakterystyczną późnobarokową, dwuwieżową fasadę, wykończoną przez Jana Błażeja Peintnera w 1711 roku. Całość jest pracą znanego działającego na Śląsku włoskiego architekta Giulio Simonettiego. Swoją formą emporowo – halową nawiązuje do wrocławskiego kościoła św. Antoniego. Zniszczony został w 1945 roku. Po odbudowie w latach 1958 – 1961 posiada prześwietlone, lekkie wnętrze o niektórych barokowych elementach wyposażenia. Natomiast z kolegium jezuickiego (1696 – 1706) ocalało po ostatniej wojnie tylko jedno skrzydło. Odbudowane przylega do świątyni od wschodu.

Portal kamienicy Rynek 26 z 1617 roku wmurowany w ścianę dawnego kolegium jezuitów.

Nagrobek hrabiny von Franckenberg. W kościele jest także nagrobek księżnej von Lichtenstein.

Kolegiata Najświętszej Maryi Panny

Jedynym obiektem Ostrowa, najstarszej części miasta, zupełnie podobnej w swej historii do wrocławskiego Ostrowa Tumskiego, jest widoczna z daleka, samotna bryła ruin kolegiaty (dziś w trakcie odbudowy). Pierwotnie był to kościół drewniany w obrębie grodu, który tak bohatersko bronił się w 1109 roku. W dowód wdzięczności za użyczenie w czasie oblężenia schronienia ludności, w jedenaście lat później książę Bolesław Krzywousty miał ufundować tu kolegiatę. Jednakże budowę murowanej świątyni rozpoczęto dopiero w 1262 roku z łaskawości Konrada I. Z tego też czasu pochodzi szereg romańskich detali, jak prezbiterium, okna, łuk tęczowy. Częściowej przebudowy dokonano w końcu XIV wieku i w latach 1413 – 1460, zmieniając wnętrze na wielką, trzynawową halę z szeregiem kaplic, zaś barokizacji dokonano w XVIII wieku. Szkarpy zakrystii i małego prezbiterium pochodzą z lat 1590 – 1600. Wysoka neogotycka wieża i kruchta powstały w 1840 roku. Wierzchołek wieży zdobi wysoki na 4 metry pozłacany krzyż. Jeszcze w 1867 roku dwaj Polacy – Nowak i Bochenek – przemalowali freski. O świetności i znaczeniu kolegiaty świadczy choćby fakt, że w XVII wieku były tu 24 ołtarze. Pociski i bomby w 1945 roku pozostawiły z tak cennego obiektu jedynie mury. Gruzy zniszczyły poważnie sarkofag Matyldy (zm. 1318 roku), żony Henryka III, ale za to odsłoniły w chórze romańskim wnętrze. Ukryta w nim była monumentalna rzeźba Salomei (zm. 1271 roku), żony Konrada I, jedno z najlepszych dzieł polskiego gotyku. Po konserwacji można ją podziwiać w poznańskim Muzeum Narodowym. W południowej ścianie prezbiterium tkwią kule szwedzkie, pochodzące z wojny trzydziestoletniej.

Kolegiat współcześnie oraz fotografii sprzed 1945 roku oraz nagrobek ks. Małgorzaty Cilly, księżnej głogowskiej, znajdujący się w  przedsionku kolegiaty.

Fragment fresków w bocznej kaplicy.

Wejście główne do kolegiaty oraz płyty we wnętrzu.

Zniszczony św. Jan Nepomucen z Rapocina znalazł swoje nowe miejsce w Kolegiacie.

Archiwalna fotografia epitafium z głogowskiej kolegiaty.

Ratusz

Sercem starego miasta jest budynek ratusza. Swymi najstarszymi wątkami sięga on połowy XIII wieku, a więc czasów lokacji miasta za Konrada II. Pożary w latach 1420 i 1433 niszczyły ten reprezentacyjny miejski budynek, a każda kolejna odnowa zacierała jego pierwotny styl architektoniczny. Największy pożar w 1574 roku, doprowadził do takich spustoszeń, że bez dużych uzupełnień już się nie obeszło. Ratusz otrzymał wówczas trakcie odbudowy renesansowy wygląd, wzmocniony bogatą attyką. Gruntownie został przebudowany w latach 1832 -1835, kiedy to otrzymał nową neoklasycystyczną formę. Tu koncertował w 1843 roku słynny pianista i kompozytor Franciszek List. Mimo ostatnich zniszczeń w 1945 roku zachowały się w ratuszu dwie cenne piwniczne sale późnogotyckie. Pierwsza z nich wschodnia, wsparta na jednym tylko centralnym piaskowcowym słupie, posiada sklepienie siatkowe, druga zachodnia – przepiękne sklepienie kryształowe. Dziś odbudowany ratusz (w latach 1986 – 2002) ze zrekonstruowaną wieżą o wysokości 80 metrów jest siedzibą władz miejskich.

Teksty za zgodą autora - prof. dr. hab. Krzysztofa Radosława Mazurskiego z publikacji "Głogów i okolice"

Wieża artyleryjska zbudowana w 1857 roku. "Turm Reduit" – śródszaniec wieża. Cylindryczna budowla ceglana, dwukondygnacyjna.

Fort artyleryjski  "Ober Redoute" zbudowany w latach 1825 - 1828. Otoczony fosą. Wysadzony w 1945 roku.

Fort artyleryjski - "Lünette am Schloss See". Zbudowany w 1857 roku, otoczony fosą.

Fort Gwiaździsty "Fort Stern"- zbudowany w I połowie XVIII wieku.

C I - G I T.
J. C. L. RHEINWALD
Général français.
baron de l'Empire,
Command' de la Legion d'honneur
Gouverneur de Glogau
Il fut bon Pere ...dre Epoux
et merita par sa loyaute
et son humanite
l'estime des habitants
Il mourut. le 22 JUIN
1810 ăgé de 48 ans

To jest: Julien-Charles-Louis Rheinwald, generał francuski, baron Cesarstwa, Komendant Legii Honorowej, gubernator Głogowa. Był on dobrym ojcem i ... mężem, a przez swoją prawość i swoje człowieczeństwo zasłużył na szacunek mieszkańców. Zmarł on 22 czerwca 1810 w wieku 48 lat.

Wedle biogramów gen. Rheinwalda zmarł on mając 50 lat, a nie 48, jak podano na tablicy. Generał brygady Julien-Charles-Louis Rheinwald urodził się 22 stycznia 1760 r. w Saint-Johann na obecnym pograniczu francusko-niemieckim, w obszarze zwanym później Zagłębiem Saary. Do wojska zaciągnął się w wieku 17 lat, a pierwszym jego oddziałem był pułk piechoty anhalckiej. W 1791 r. był już porucznikiem 3 Pułku Piechoty, walczył w Korpusie Wogezów i Armii Renu, w której dosłużył się stopnia pułkownika i funkcji szefa sztabu lewego skrzydła całej armii. Generał brygady został mianowany prowizorycznie 30 marca 1799 r., a wcześniej objął funkcję szefa sztabu gen. Augereau w Armii Niemiec i Armii Szwajcarii. Później pełnił rozmaite funkcje sztabowe, aż w 1806 r. mianowano go komendantem wojskowym kolejno Stuttgartu, Spiry, Frankfurtu. Dnia 19 stycznia 1807 r. otrzymał funkcję komendanta Brzegu nad Odrą, a 22 lutego 1809 r. Głogowa. Tutaj zmarł po ataku apopleksji dnia 22 czerwca 1810 roku.

W Głogowie oprócz Rheinwaldta pochowano również jeszcze jednego francuskiego wysokiego oficera, a mianowicie szefa sztabu 14 Dywizji IV Korpusu płka. Josepha Blanquet, który zmarł tutaj w nocy 25/26 stycznia 1813 r. Wiadomo tylko, że pochowano go na terenie cmentarza katolickiego

Autor tekstu - Mariusz Olczak

Tablica upamiętniająca wymarsz wojsk francuskich z Głogowa. Ulokowana w kurtynie fosy miejskiej pod budynkiem sądu - „Dnia 17.04.1814 roku wymaszerował przez to przejście garnizon francuski pod wodzą swojego komendanta generała dywizji barona Laplane w sile 1800 ludzi , na stokach wału złożył broń i został wzięty do niewoli ”.

Kamienie upamiętniające setną rocznicę ustanowienia najwyższego niemieckiego odznaczenia wojskowego - Żelaznego Krzyża 10 marca 1813 roku.

                             

                   

Autor fotografii - Jan Taras.

Pomnik Dzieci Głogowskich.

Budynek sądu.

Jedna z trzech zatopionych barek w Odrze (stare koryto).

Stara parowozownia w fazie dewastacji oraz nadal użytkowana infrastruktura kolejowa w podobnym stanie.

Zabytkowy budynek na starym mieście (dawna poczta), zrekonstruowane mury obronne oraz skrzyżowanie ulic Przemysłowej i Sikorskiego.

Remont ulicy Piotra Skargi - jesień 2009.

Głogowska starówka.

Ruina Teatru Miejskiego, którego budowę rozpoczęto w 1799 roku.

Fosa miejska.

POLSKIM I NIEMIECKIM OFIAROM WOJNY PRZEMOCY I WYPĘDZENIA

Pawilon Goethego w Głogowie powstał w 1910 roku. Współcześnie wielokrotnie remontowany i tyleż dewastowany.

Stare wieże ciśnień oraz magazyn zbożowy.

Cerkiew prawosławna.

 Kościół p.w. św. Klemensa przy klasztorze OO. Redemptorystów oraz budynek klasztoru.

Budynek Starostwa Powiatowego.

Obecny budynek należący do Energia Pro Koncern Energetyczny S.A. to obiekt po Stadtliches Elektrizitätswerk - elektrowni, która rozpoczęła pracę jesienią 1907 roku. Elektrownię wybudowano na terenie żydowskiego cmentarza.

Cmentarz komunalny przy ul. Legnickiej to dawny niemiecki cmentarz katolickich mieszkańców Głogowa. Na ostatniej fotografii (archiwalnej) nieistniejący nagrobek Juliusa Blaschke - badacza dziejów miasta i regionu który zmarł 23 stycznia 1922 roku.

Zdewastowany katolicki cmentarz niemieckich mieszkańców Głogowa sprzed 1945 roku. Tuż obok Zasadnicza Szkoła Samochodowa. Pod koniec lat 80 - tych XX wieku z inicjatywy dyrektora i dzięki zaangażowaniu ówczesnych działaczy komitetu rodzicielskiego wybudowano na terenie byłego cmentarza kort tenisowy. W jego otoczeniu jeszcze w 2008 roku dostrzec można było płyty nagrobne i obramowania grobów. A może by tak za kilka lat wyrównać cmentarz komunalny przy ul. Legnickiej i zrobić tam jakiś kompleks sportowy, przecież liczy się tylko to co tu i teraz. Czekamy na taką inicjatywę panie dyrektorze.

A jednak upamiętniono - rok 2009 - 64 lata po zakończeniu wojny.

Zlikwidowany cmentarz ewangelicki mieszkańców Głogowa sprzed 1945 roku.

A może choćby odrobinę pamięci w postaci takich tablic informujących o istnieniu cmentarzy jakie stawia się na ich miejscu w powiecie wschowskim.

Biblioteka Świętego Pielgrzyma - pomnik papieża Jana Pawła II odsłonięty 11 listopada 2006 roku na na placu Jana Pawła II

Upamiętnione miejsce po głogowskiej synagodze.

Figura Jana z Głogowa i szpital.

Głogowskie miejsca spacerowe.

Zabudowa ulicy Elektrycznej i kamienice przy Alei Wolności.

Głogowskie mosty.

Statki na Odrze oraz ceglany tradytor artyleryjski - "Blockhaus Schanze".

Św. Jan Nepomucen.

Głogowskie szkoły.

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie - dawny sprzed 1945 roku szpital miejski.

Widoki z zamkowej wieży - Wieży Głodowej.

Wykopaliska na starym mieście - rok 2008.

Grodzisko tzw. Schweden-Schanze w okolicach Głogowa.

Odgruzowane piwnice starego miasta.

Miejsca po byłych (sprzed 1945 roku) cegielniach.

Budynki jednostki wojskowej w Głogowie i ślad po wojskowych obiektach przy u. Sikorskiego.

Przed burzą, stare niemieckie jeszcze latarnie i kamienica.

Tyle pozostało po miejskim basenie.

Okolice miasta.

Dworzec kolejowy dziś i dawniej.

Zaprezentowane zabytki z miasta Głogowa nie stanowią pełnego ich wykazu. Fotografii  i historycznych danych należy także szukać na innych stronach dostępnych w Internecie.

www.glogow.pl/tzg

www.glogow.pl/twierdza

Sąd Rejonowy - Neue Justizbauten in Preussen; pochodzi z: Zeitschrift für Bauwesen, wyd. W. Ernst u. Sohn, Berlin 1915.

Panorama miasta z fragmentem wiaduktu kolejowego, ryt. R. Brendamour według rys. T. Blätterbauera, Pochodzi z: Schlesien. Eine Schilderung des Schlesienlande F. Schrollera, wyd. C. Flemming, Głogów 1885-1888.

Panorama miasta na jednostronnej plakiecie noworocznej według E. Lindnera i G. Grundmanna.

Medal z brązu. Portrety: Wilhelma II (1861-1888) i Fryderyka III (1888) oraz otokowy napis: KAISER FRIEDRICH KAISER WILHELM GRUNDER REICHES, Rv. Budynek szkoły wojennej w Głogowie i poziomy napis: KRIEGSCHULE GLOGAU.

Medal srebrny z 1802 r. autorstwa F.W. Loosa, wybity z okazji jubileuszu 50-lecia pracy urzędniczej prezydenta Karla Ludwika von Cocceji. Cocceji zmarł 13 VII 1808 w wieku 85 lat. W tym samym dniu zmarła także jego druga żona. Jej nagrobek był na wschodniej ścianie kościoła Schifflein Christi. Natomiast Ludwik von Cocceji został pochowany na starym ewangelickim cmentarzu w Głogowie. Zdjęcie przedstawia jego charakterystyczny nagrobek w latach 30-tych XX wieku, kiedy to ze względu na jego bardzo zły stan techniczny został usunięty.