Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Kowalewo - powiat górowski

vor 1945 Fallbach früher Sandau - Kadlewe - Kreis Guhrau


Kowalewo
Kodelewa, Kodolewa (1593), Kattlewe (1765), Kottlewe, Kadlewe (1845), Kadlewe, Kodlewa (1934, 1935), Fallbach (1937).

Brak informacji na temat pochodzenia nazwy miejscowości.

Najwcześniej wzmiankowanym właścicielem majątku w Kowalowie był niejaki von Lane. W 1593 r. Kowalewo nabył Alexander von Portugall - właściciel Chocieborowic, od tej pory wieś została przyłączona do majątku rodziny von Portugall i przechodziła zmiany własnościowe znane z historii Chocieborowic. W 1909 r. jako właściciel tutejszego majątku wymieniony jest Paul Rieger z Naratowa, który włączył Kowalowo do swej majętności z siedzibą w Czeladzi Wielkiej.
W 1937 r. dobra były rozparcelowane pomiędzy kilku właścicieli, część o powierzchni 262 ha należała do Magdaleny Bautz z domu Rieger.
Była to nieduża wieś posiadająca w 2 poł. XVIII w. pałac z folwarkiem, młyn wodny, wiatrak oraz 2 domy gminne. W latach 1765 - 1787 odnotowano: 9 kmieci, 5 - 12 zagrodników, 4 wolnych (od pańszczyzny) i 3 chałupników.
Około poł. XIX w. na terenie miejscowości wzmiankowano 20 budynków mieszkalnych, folwark pański, szkołę ewangelicką, browar, gorzelnię i młyn wodny. Liczba mieszkańców wynosiła 144 osoby. Rozwój gospodarczy Kowalowa przebiegał w oparciu o uprawę roli, hodowlę owiec, rzemiosło oraz przemysł browarniano – gorzelniany na lokalne potrzeby.
Kowalowo o układzie ulicówki rozwinęło się przy odgałęzieniu od drogi Wińsko – Wąsosz, tuż przy linii nieczynnej obecnie kolei. W zachodnim krańcu miejscowości droga rozwidla się w kierunku Czeladzi Wielkiej i Baranowic. Zespół folwarczny usytuowany jest po północnej stronie drogi Kowalowo - Czeladź Wielka.

Wykaz zabytków architektury i budownictwa
Zespół dworsko - folwarczny, 2 poł. XIX
a) dwór, nr 17, pocz. XX
b) spichlerz, obecnie spichlerz i paszarnia, 1895, wpisany do rejestru zabytków dn. 25.06.1993 pod nr 1425
c) park podworski, 2 poł. XIX
Dawny dwór, obecnie dom mieszkalny, nr 13, k. XIX
Dom mieszkalny, nr 9, pocz. XX

Charakterystyka istniejącej zabudowy

KOWALEWO – wieś położona na południowy-zachód od Wąsosza, w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Mała miejscowość o rozproszonej zabudowie.
Na zachodnim krańcu wsi usytuowane duże, nieczynne gospodarstwo rolne, na podbudowie starej historycznej zabudowie folwarcznej, stworzono PGR, uzupełniając i rozwijając zabudowę współczesnymi budynkami gospodarczymi, obecnie część budynków jest nieużytkowana, a teren nieurządzony i zaniedbany. Spichlerz z 1895 r. wpisany jest do rejestru zabytków.
Budynki mieszkalne, to jeden powojenny, wielorodzinny budynek oraz przedwojenne budownictwo zagrodowe.

Informacje pochodzą z publikacji:

"Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wąsosz"

Wąsosz – marzec 2000 r.


   

Dwór w Kowalewie oraz zabudowania gospodarcze obecnie.


Z KSIĄŻKI ADRESOWEJ
ŚLĄSKICH MAJĄTKÓW ZIEMSKICH – rok 1937

Opracowanie: Zofia Hanulak i Elżbieta Maćkowska

KOWALEWO

Dobra szlacheckie.
Właścicielka: Magdalena Bautz, z domu Rieger.
Powierzchnia: 2632 ha; 179 ornej, 36,5 łąk, 6 pastwisk, 1,5 wody, 26,5 lasu, 12,5 podwórza itd.
Dochód: 355 marek.
Udziały w cukrowni w Górze, gorzelni w Chocieborowicach, mleczarni w Kowalowie.
Hodowla wschodniofryzyjskie czerwone bydło, niemiecka świnia szlachetna.

 

Kwartalnik Górowski 1/2003

 


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

 

 


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl