Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Lubiel - powiat górowski

vor 1945 Leubel - Kreis Guhrau

 

Lubiel
Leubel (1787, 1845, 1941).
Przysiółek: Czaple - Tschipkei (1787, 1845), Grohsau (1934).


W sześciesiątych latach XVII w. w Lubielu osiadł płk. "Freiherr" Johann Adam von Garnier - właściciel majątku w Trzcinicy Wielkiej, który nabył wraz z 12 okolicznymi folwarkami dzięki sumom otrzymanym w nagrodę za zasługi wojenne pod sztandarami Habsburgów. Po śmierci von Garnier, w 1680 r., posiadłość w Lubielu wraz z kilkoma innymi dobrami przeszła w ręce jego bratanka, następnie - w 1721 r. dostał się w spadku wrocławskim jezuitom. Ci z kolei sprzedali majątek panu Giller, kolejnymi właścicielami byli hr. von Sinzendorf (1739), a od 1848 r. rodzina von Pourtales. Ostatecznie w 1937 r. dobra znalazły się pod zarządem fundacji Jamesa hr. von Pourtalesa, powołanej dla wspierania kolonizacji.
W 2 poł. XVIII w. Lubiel wraz z kolonią Czaple posiadał 2 szkoły, 2 domy gminne i 73 budynki mieszkalne. W latach 1765 - 1787 odnotowano: 21 - 16 kmieci, 10 - 39 zagrodników, 29 wolnych od pańszczyzny, 2 - 7 chałupników oraz 11 rzemieślników. Ogólna liczba mieszkańców w tym czasie wynosiła 525 osób.
W 1845 r. na terenie miejscowości wzmiankowano folwark pański, wolne sołectwo, szkołę ewangelicką i katolicką, 2 wiatraki, gorzelnię, 80 domów oraz 553 osoby. Była to średniej wielkości wieś o charakterze rolniczo - rzemieślniczym, ponadto prowadzono tu hodowlę wołów i owiec. Do miejscowości należały folwark - (Schanzvorwerk) oraz kolonia Czaple (Tschipkei).
Obecny zespół folwarczny został ukształtowany w 2 poł. XIX w., pierwotnie założenie składało się z części rezydencjonalnej, gospodarczej oraz kolonii mieszkaniowej. Pierwotna struktura części reprezentacyjnej niestety nie zachowała się, zatem lokalizacja dworu nie jest znana.
Wieś rozwinęła się przy lokalnej drodze ok. 2 km na północ od miejscowości Białawy Wielkie, położonej przy dawnym trakcie Wińsko - Żmigród, tuż przy południowo - wschodnim krańcu granicy powiatu Góra.
Lubiel prezentuje układ wielodrożnicy, w zachodniej części wsi, po pn. i wsch. stronie drogi prowadzącej z Wąsosza, usytuowany jest zespół folwarczny.

Wykaz zabytków architektury i budownictwa

 
Zespół folwarczny, 2 poł. XIX:
a) dom mieszkalny, nr 72c, 1879
b) dom mieszkalny, nr 72d, 1900
c) stajnia i obora, k. XIX
d) obora, 1899
e) cielętnik, pocz. XX
f) spichlerz, 1909
g) magazyn i spichlerz, 1909
h) stodoła, 1919
i) stodoła, 1919
j) park podworski, XIX
Szkoła podstawowa, pocz. XX
Dom mieszkalny, nr 4, 4 ćw. XIX
Dom mieszkalny, nr 6, 4 ćw. XIX
Kuźnia, nr 11, pocz. XX
Dom mieszkalny, nr 22, XIX/XX
Dom mieszkalny, nr 35, k. XIX
Stodoła, nr 35, k. XIX
Dom mieszkalny, nr 38, 4 ćw. XIX
Dom mieszkalny, nr 39, k. XIX
Dom mieszkalny, nr 40, XIX/XX
Dom mieszkalny, nr 42, k. XIX
Stodoła, nr 42, k. XIX
Dom mieszkalny, nr 48, 1907
dom mieszkalny, nr 50, pocz. XX

Charakterystyka istniejącej zabudowy

LUBIEL – dość duża wieś, położona na wschodnim krańcu gminy, nad ciekiem Graniczna Woda i Łacha. Zabudowa wsi zwarta, o układzie ulicowym, budynki najczęściej usytuowane są kalenicami wzdłuż drogi.
Droga główna w części wschodniej utwardzona jest granitową kostką, w pozostałej części posiada nawierzchnię asfaltową. W zachodniej części wsi usytuowany jest duży folwark (były PGR), przy którym wybudowano 3 budynki wielorodzinne, dwukondygnacyjne, kryte płaskim stropodachem. Często spotykane są budynki z czerwonej cegły, nieotynkowane.
W niewielkim oddaleniu od miejscowości, przy drodze prowadzącej do Wąsosza, znaj-duje się zwarta grupa sześciu zagród. Jest to kolonia Lubiel. Budynkom mieszkalnym, parterowym towarzyszą drewniane stodoły. Wszystkie zagrody mają ten sam układ i formę budynków.
Przysiółkiem Lubiela jest miejscowość Czaple, usytuowana w odległości ok. 1 km od wsi. Jest to grupa kilku zagród położonych w samym zakolu rzeki Łachy.

Informacje pochodzą z publikacji:

"Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wąsosz"

Wąsosz – marzec 2000 r.


Miejsce po pałacu.

                   

Zabudowa folwarku.

       

Wjazd do dawnego majątku i niszczejąca jego zabudowa - zima 2011 rok.


Dawna gospoda w centrum miejscowości.


Z KSIĄŻKI ADRESOWEJ
ŚLĄSKICH MAJĄTKÓW ZIEMSKICH – rok 1937

Opracowanie: Zofia Hanulak i Elżbieta Maćkowska

LUBIEL
Dobra szlacheckie z folwarkiem Czaplewo.
Właściciel: Fundacja hrabiego James von Pourtales dla popierania wewnętrznej kolonizacji.
Powierzchnia: 479 ha; 308 ornej, 106,5 łąk, 15 pastwisk, 18 lasów, 31,5 podwórza itd.
Dochód: 8802 marek.
Gorzelnia, kolejka polna, czarne bydło fryzyjskie. Gospodarka nasienna z elektrycznym oczyszczaniem, uprawa kartofli sadzeniaków.

Kwartalnik Górowski 1/2003


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl