Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Rokitki - powiat legnicki

vor 1945 Reisicht - Kreis Goldberg

 

   

W końcu XVI wieku wzniesiono w Rokitkach renesansowy dwór dla Nikolausa von Bibran. Przebudowy dla kolejnego właściciela Georga Ernsta von Tschammera dokonano w połowie XVIII wieku. Kolejna modernizacja w stylu angielskiego neogotyku nastąpiła dla rodu von Senden und Bibran około połowy XIX wieku. Po pałacu dziś nie pozostał prawie żaden ślad. Zniszczono mauzoleum rodowe, neogotycki pawilon - oranżerię oraz szklarnię.

           

 

Patrząc na to zarastające wiosną gruzowisko trudno sobie wyobrazić piękno pałacu.

       

Ślad po oranżerii i szklarni wyznacza wyraźne wzniesienie obok ruin pałacu.

   

Zdewastowany park przecinają liczne układy wodne.

 

Po majątku zachowały się tylko te dwa budynki przedstawione na fotografiach.


 

Krzyż pokutny z rytem łopaty o wymiarach 90 x 50 x 24 cm. w Rokitkach (między dawną a nową szkołą) oraz budynek dworca kolejowego.

Przy drodze do Chojnowa znajdziemy jeszcze kamień graniczny o wymiarach 152 x 43 x 24 cm. Zdjęcie w okresie późniejszym.



      

Kościół p.w. MB Częstochowskiej.

                 

Stacja kolejowa PKP, wieże ciśnień oraz kolejowe budynki.

           

Dawna piekarnia, współczesna szkoła. krzyż pokutny oraz budynki gospodarcze w dawnym majątku.

Kościół p.w. MB Częstochowskiej.

Autor fotografii Eckhard Huth z Drezna.



 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

          

           

       


Sammlung Duncker

REISICHT
PROVINZ SCHLESIEN - KEGIERUNGS - BEZIRK LIEGNITZ - KREIS GOLDBERG-HAYNAU


Die Herrschaft Reisicht, im Besitz der Freiherrlichen Familie von Senden-Bibran, liegt im Regierungsbezirk Liegnitz, unmittelbar an der von Glogau nach Haynau fuhrenden neu erbauten Chaussee und von letzterer Kreisstadt nur eine Stunde entfernt So weit die Urkunden reichen, befand sich Reisicht nebst den noch jetzt dazu gehörigen Gutern Gross- und Klein-Tschirbsdorf, Wittgendorf, Birkfleck und Tammendorf im Besitz der Freiherrn von Bibran und Modlau, von denen es nach mehr als 2OO jährigem Besitz im Jahre 1722 an die Wittwe des Adam Philipp von Roth auf Ratzen und Irrsingen, eine geborne von Prittwitz, durch Kauf überging. Diese veräusserte es indess schon nach kurzer Zeit an einen von Tschammer, welcher dem von Nicol von Bibran zu Ende des 16. Jahrhunderts erbauten festen Schloss eine zeitgemässere Gestalt gab, es aber bald darauf, im Jahre 1780, an Ernst Vollrath von Kolichen, Majoratsheri n auf Siegendorf, verkaufte. Dessen Sohn Ernst Heinrich Freiherr von Kolichen- Bibran und Modlau hinterliess es im Jahre 1832 seiner einzigen Tochter, deren Gatte, der Kaiserlich Königliche Oesterreichische Rittmeister in der Armee, Freiherr von Senden, im Jahre 1854 von dem hochseligen Konig Friedrich Wilhelm IV. die Erlaubniss erhielt, Namen und Wappen der im Jahre 1828 ausgestorbenen Freiherrlichen Familie von Bibran mit seinem eigenen Namen und Wappen zu vereinigen. Das alte Schloss wurde durch den letztgenannten gegenwärtigen Besitzer restaurirt, um zwei Flügel und ein Gewachshaus erweitert, mit einem einige 90 FUSS hohen Thurm versehen, und demselben noch andere Baulichkeiten hinzugefügt. Es liegt, von ausgedehnten Park-, künstlichen Wiesenund Teichanlagen umgeben, von dem Dorfe und dem nächsten herrschaftlichen Gehöft eine Viertelstunde entfernt und umfasst imclusive des Rustikais ein Areal von circa 15,000 Morgen.


Majątki rodziny von Tschammer (także właścicieli Rokitek) na Śląsku:

 

Bankwitz - Kreis Namslau                                                 Bąkowice - powiat namysłowski 

Dahsau - Kreis Wohlau/Guhrau                                        Daszów - powiat górowski 

Dromsdorf und Lohnig - Kreis Striegau                             Drogomiłowice i Łagiewniki Średzkie - powiat średzki 

Eichholz - Kreis Liegnitz                                                    Warmątowice Sienkiewiczowskie - powiat legnicki 

Gross Krichen - Kreis Lüben                                             Krzeczyn Wielki - powiat lubiński 

Lederose - Kreis Striegau                                                 Różana powiat - średzki 

Polnisch-Taschammendorf - Kreis Strehlen                     Samborz powiat - średzki 

Saabor - Kreis Grünberg                                                   Zabór - powiat zielonogórski 

Tschammer-Ellguth - Kreis Gross Strehlitz                       Ligota Samborowa - powiat oleski 

Brunzelwaldau - Kreis Freystadt                                       Broniszów - powiat nowosolski 

Heidevorwerk (neben Quaritz) - Kreis Glogau                  Dzików - powiat polkowicki 

Oberquell früher Quaritz - Kreis Glogau                           Gaworzyce - powiat polkowicki 

Nieder Tschirnau - Kreis Guhrau                                      Czernina Dolna - powiat górowski 

Reisicht - Kreis Goldberg                                                  Rokitki - powiat legnicki 

Tammendorf - Kreis Goldberg                                          Groble - powiat legnicki 

Tschirbsdorf - Kreis Goldberg                                          Czernikowice - powiat legnicki 

Wittgendorf - Kreis Goldberg                                            Witków - powiat legnicki 

Porlewitz - Kreis Guhrau                                                   Parłowice - powiat rawicki 

Osselwitz und Vorwerk Teichenau - Kreis Guhrau           Osłowce - powiat górowski 

Gross Räudchen - Kreis Guhrau                                      Rudna Wielka - powiat górowski 

Strehlitz - Kreis Oels                                                         Strzelce - powiat oleśnicki 

Borganie - Kreis Schweidnitz                                            Borzygniew - powiat wrocławski 

Ketzendorf - Kreis Opeln                                                   Karłowice - powiat opolski 

Mühnitz - Kreis Oels-Trebnitz                                            Mienice - powiat trzebnicki 

Kuhnern - Kreis Striegau                                                   Konary - powiat średzki 

Brödelwitz - Kreis Guhrau/Wohlau                                    Brodowice - powiat lubiński 

Tscheschen - Kreis Guhrau                                              Cieszyny - powiat górowski 

Hengwitz - Kreis Guhrau                                                   Kobylniki - powiat górowski 

Hochbeltsch - Kreis Guhrau                                              Bełcz Górny - powiat górowski 

Hünern - Kreis Guhrau                                                      Psary - powiat górowski 

Kittlau - Kreis Guhrau                                                        Kietlów - powiat górowski 

Rahenau - Kreis Guhrau                                                   Równa - powiat górowski

Weisfurt früher Krolkwitz - Kreis Glogau                            Królikowice - powiat nowosolski

Wiesenberge früher Malschwitz - Kreis Glogau                 Małaszowice - powiat nowosolski

Nenkersdorf - Kreis Glogau                                               Drogomil - powiat nowosolski

Skeyden - Kreis Glogau                                                     Skidniów - powiat głogowski

Eichbach früher Kummernick - Kreis Glogau                     Komorniki - powiat polkowicki                                 

 

Westpommern:

 

Latzig - Kreis Belgard                                                        Laski - powiat białogardzki 

Gross Rambin - Kreis Belgard                                          Rąbino - powiat świdwiński

 


 

Rokitki dawniej i dziś

 

Całość zebrał i opracował Michał Mazur

 

Wstęp

Rokitki to najbardziej na północ wysunięta miejscowość gminy Chojnów leżąca w dolinie Czarnej Wody. Rokitki są niewątpliwie jedna z najbardziej interesujących miejscowości gminy Chojnów. W średniowieczu znajdował się tu ważny ośrodek księstwa legnickiego. Historia osadnictwa na tym terenie sięga bardzo odległych czasów. W okresie halsztackim była tu już osada ludności kultury łużyckiej. Odkryto tu również „skarb” z okresu halsztackiego, to jest ukryte przed ponad dwoma tysiącami lat brązowe ozdoby.

Czasy najstarsze

Najstarsza nazwa Rokitek to Reyscht. Dość szybko ustaliła się nazwa Reisicht, obowiązująca do 1945 roku. Po wojnie, przez pewien czas obowiązywała nazwa Zakrzew nad Czarną Wodą.
Ślady ludzkiej obecności na terenie Rokitek sięgają czasów młodszej epoki kamienia (4500 – 1800 lat przed n.e.) Z tego czasu pochodzi odnaleziony tu neolityczny toporek wykonany z gładzonego kamienia. W okolicy Rokitek znajduje się dziesięć stanowisk archeologicznych.
Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z wczesnej epoki brązu ( 1500 – 1200 lat p.n.e.). Rozwijało się tu także osadnictwo w okresie kultury łużyckiej ( 700 – 400 lat p. n. e.) z tego okresu pochodzą ślady osady w obrębie wsi oraz znalezione dwie bransolety z brązu z V w. przed n. e.
Najbardziej jednak interesujący okres w historii Rokitek zaczyna się w XII w., kiedy Śląsk stanowi senioralną dzielnicę państwa Piastów. Naturalne ukształtowanie terenu i przeszkoda wodna ( rzeka Czarna Woda i jej rozlewiska )oraz położenie przy szlaku komunikacyjnym wiodącym z Chojnowa do Chocianowa przesądziły zapewne o wzniesieniu tu grodu obronnego.
Na zachód od Rokitek znajduje się średniowieczne grodzisko z XIII wieku zwane „Opuszczony Zamek”. Gród ten o wałach obronnych konstrukcji drewniano-ziemnej powstał wśród lasów .Zbudowany zapewne już w XIII wieku. Istnienie tego grodu potwierdzają dokumenty z 1292 roku. Grodzisko stożkowate na obrysie zbliżonym do koła o średnicy ok. 14- 18 m przetrwało do dziś. Wysokość zachowanego nasypu nie przekracza 2 m. Nadal są widoczne czytelne ślady fosy obronnej o szerokości ok. 6m. Obronność tego gródka podnosił jeszcze zewnętrzny usypany za fosą wał szerokości u podstawy ok. 5 m., a wysokości ( po niwelacjach naturalnych) sięgający dziś do ok. 2 m.( pierwotnie wał ten, stanowiący trzeci pierścień obronny zespołu, mógł mieć 3 a nawet 4-5 m wysokości ). W trakcie prowadzonych tu, w okresie międzywojennym, badań znaleziono w tym miejscu dużą ilość żelaznych gwoździ, sporo skorup naczyń pokrytych falistym ornamentem, duże ilości węgla drzewnego oraz gotycki klucz. Natrafiono także na ślady konstrukcji o boku 7 m. wzniesionej z cegły.
Drugie grodzisko gorzej zachowane, o podobnej konstrukcji, powstało nieopodal szlaku komunikacyjnego Chojnów – Chocianów, na północ od linii kolejowej do Żagania. Do dziś zachował się tylko owalny w rzucie, pierścieniowy zarys grodu w postaci grodziska o wysokości nie przekraczającej 4 m.


  

A/ plan sytuacyjny
B/ plan i profil grodziska I
C/ plan i profil grodziska II


Rokitki to miejsce dawnej Kasztelanii wymienionej w kronikach tych ziem pod datą 1292 i 1293. Kasztelania ta była ośrodkiem administracyjno - wojskowym Księstwa Legnickiego.
W latach 1342 – 1530 Rokitki należały do rodziny Schellendorf. Od 1535 do 1540 r. właścicielem ich był Fabian von Zedlitz a od 1547 do 1602 r. właścicielem była rodzina Axleben. Następnie Rokitki ponad sto lat były w posiadaniu rodziny Bibran. Później jeszcze wielokrotnie zmieniali się ich właściciele. Od drugiej połowy XIX w. Rokitki wraz z Witowem, Czernikowicami, Biskupinem i Brzozami należały do rodziny Senden-Bibran. Do 1956 roku znajdował się w Rokitkach neogotycki zamek, położony wśród krajobrazowego parku. Niestety został on rozebrany decyzją miejscowych władz. O jego świetności dowodzi kolorowa litografia z połowy XIX wieku.
 

  


Na początku XVII wzniósł tu swoją warowną siedzibę Nikolaus von Bibran. Po 1722r. wdowa po Adamie Filipie von Roth – Ewa Katarzyna – sprzedała go landratowi Ernstowi Georgowi von Tschammer, który poddał stary zamek gruntownej modernizacji. Ostateczny kształt znany z barwnej litografii w albumie Dunckera, nadał mu baron von Senden-Bibran w połowie XIX w. W wyniku przebudowy zamek otrzymał dwa dodatkowe skrzydła i wysoką około 30 metrową wieżę. Obok zamku wzniesiono okazałą oranżerię w stylu angielskiego gotyku. Zamek po przebudowie otrzymał romantyczny charakter, zgodny z duchem epoki.
Po pałacu nie pozostał już dziś prawie żaden ślad. Zniszczono mauzoleum rodowe, neogotycki pawilon, oranżerię oraz szklarnię. Po majątku zachowały się tylko dwa budynki. Jeden przedstawiony na fotografii poniżej.



W Rokitkach w średniowieczu rozwijało się hutnictwo żelaza w oparciu o łatwo dostępną rudę darniową. Działały tu dwie kuźnice tzw. „hamernie” w których wytapiano i przekuwano żelazo. W 1479 roku Nikolaus von Schellendorf sprzedał, położona nad Czarną Wodą hamernię kuźnikowi Jerzemu Kluge ( jeszcze w okresie międzywojennym napotkano w tym miejscu duże ilości szlaki ). Hutę tę nazwano „Górną Kuźnią”. Druga – zwana „Dolną Kuźnią” znajdowała się pomiędzy Czarną Woda a Stawem Kuźniczym. Dolna Kuźnia po raz pierwszy została wymieniona w dokumentach z 1541 roku. W 1581r. mocno zadłużoną kuźnicę, kupili dwaj bracia Jan i Bernard Axlebenowie za sumę 2000 talarów. Według przeprowadzonych pomiarów w 1724 roku kuźnica składała się z budynku o powierzchni 210 metrów kwadratowych i stojącego obok pieca hutniczego o powierzchni 260 m2 . Na początku XVIII wieku hamernie stały się mało rentowne. Ostatecznie zaniechano wytopu w 1750 i obydwie hamernie rozebrano.
W 1789 roku znajdowała się tu ( licząc razem z kolonią Brzozy ) dwór z folwarkiem, dwie leśniczówki, 10 gospodarstw kmiecych, 10 zagrodniczych, 26 chałupniczych, młyn wodny, kowal, browar, karczma, wreszcie wiejska szkoła z jednym nauczycielem; w sumie 58 domów i 410 mieszkańców. W 1825 roku w Rokitkach było 70 domów i 440 mieszkańców, dwa młyny wodne, tartak i cegielnia, natomiast już w 1840 r. już 81 domów, w których mieszkało 591 osób, poza 14 katolikami wszyscy ewangelicy. Ewangelicy należeli do parafii w Zamienicach, a katolicy w Chojnowie. W tym czasie czynne były trzy gospody, 8 osób trudniło się rzemiosłem, a trzy handlem. Trzymano 460 owiec i 256 szt. bydła rogatego.

 

 

Pod koniec XIX wieku powstały w Rokitkach pierwsze zakłady przemysłowe. Do industrializacji Rokitek przyczyniło się uruchomienie linii kolejowej: Wrocław – Berlin (przez Rokitki) i oddanie do użytku lokalnych połączeń: Nowe Miasteczko – Rokitki oraz linii: Złotoryja – Chojnów – Rokitki. Tym samym Rokitki stały się ważnym węzłem kolejowym. W oparciu o dobrą sieć połączeń kolejowych i drogowych mógł się rozwijać w Rokitkach przemysł, handel i usługi.
Od 1898 roku działała w Rokitkach wytwórnia pantofli. Później urządzono w niej stolarnię z dwoma trakami. W 1921 roku nabył stolarnie przedsiębiorca z Wrocławia i przekształcił ją w tartak wyposażony w 5 traków i nowoczesną szwedzką heblarkę. Tartak zatrudniał 65 osób pracujących na dwie zmiany.
W 1911 roku powstała w Rokitkach fabryka płatków ziemniaczanych, przerabiająca rocznie 100–140 tysięcy cetnarów ziemniaków. Była to jedna z największych tego typu fabryk na Śląsku, ziemniaki stanowiły surowiec dla gorzelni czynnej do końca wojny.
Zalegające w okolicy Rokitek pokłady żwiru i piasku pozwoliły na prowadzenie wydobycia na dużą skalę. Rocznie ekspediowano z Rokitek 4000 wagonów piasku i żwiru. Przy eksploatacji złoża zatrudnienie znalazło 50 pracowników. W oparciu o miejscowe złoża kruszywa powstała wytwórnia wyrobów betonowych. Produkowano tu słupki ogrodzeniowe, bloczki, betonowe, dachówkę, i różnego asortymentu rury. Dwie dobrze prosperujące, cegielnie produkowały wysokiej klasy cegłę.

 


Ponadto funkcjonował nowocześnie urządzony młyn oraz mleczarnia. W okresie międzywojennym usytuowane były dwa punkty sprzedaży paliw płynnych, rzeźnia, piekarnia, restauracja, cztery zajazdy, cztery sklepy, sala widowiskowa, dwie sale taneczne, poczta, oraz „plac gier i zabaw” z boiskiem i strzelnicą.
W 1928 roku miejscowość liczyły 669 mieszkańców ( 617 ewangelików i 52 katolików ). W dobrach dworskich zamieszkały 172 osoby. W Rokitkach istniała pięcio oddziałowa szkoła w której zatrudnionych było 5 nauczycieli.

 


Do Rokitek należały 3 kolonie: Chojnowska, Zamienicka, i Brzozy ( Birckflek ). Część dóbr należących do Brzóz, po I wojnie światowej, rozparcelowano i sprzedano ludności, która przeniosła się na te tereny z okolic Poznania. Do roku 1933 miejscowość miała już 1025 mieszkańców, w samej tylko koloni Brzoza mieszkało 195 osób.

Rokitki w latach 1945 – 1989

Rokitki zostały wyzwolone 11 lutego 1945r. W lipcu 1945r. przybyli z przymusowych robót w Niemczech pierwsi osadnicy: Władysław Basaj, Mieczysław Feculak, Janina i Władysław Molęda, Marianna i Stanisław Węcel, oraz Stanisław Grzesik. Napływ ludności do Rokitek łączy się z repatriacją ze Wschodu w roku 1946 – 1947 oraz z przesiedleniami z Łemkowszczyzny w latach 1949 -1950, jak również z migracja ludności z terenów tzw. Centralnej Polski. 6 lutego mieszkało w Rokitkach 506 osób, w tym 147 polaków 1 459 osób ludności niemieckiej i rosyjskiego wojska. W następnych latach liczba Polaków ciągle wzrastała ( w 1950r. -216 osób, 1960 r.- 451 osób, w 1975r.- 941. Ostatni widoczny skok przyrostu mieszkańców Rokitek łączy się z wybudowaniem Fermy Trzody Chlewnej oraz bloków mieszkalnych ( 1972- 1975 ).
Administracyjnie powojenne Rokitki należały do Powiatu Złotoryja oraz gminy Krzywa
( w latach 1946 – 1954 ). 4 grudnia 1954 powstała w Rokitkach Gromadzka Rada Narodowa, do której wybrano 14-tu radnych. Funkcję przewodniczącego GRN Rokitkach pełnił w tym czasie Tomasz Majewski. 1961 r. GRN zlikwidowano. Jedną z decyzji GRN było podjęcie działań związanych z rozbiórką tutejszego zamku.

 

  


Na przestrzeni powojennych lat, powstały różne organizacje polityczne, społeczne, oświatowe i kulturalne. W 1950 powstał Związek Stronnictwa Ludowego, Państwowe Gospodarstwo Rolne ( PGR ), w 1956 powstały magazyny Zbożowe ( PZZ ) o pojemności 3000 ton zboża, w 1947 Biblioteka Szkolna, w 1950r. Biblioteka Publiczna, 1957r. Związek Młodzieży Wiejskiej, 1960r Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej , Związek Harcerstwa Polskiego ( I Drużynami. Henryka Sucharskiego i II Drużyna Zuchów, Ośrodek Zdrowia w Rokitkach, w 1965r. Ludowy Zespół Sportowy, Koło Gospodyń Wiejskich, 1973 r. na licencji węgierskiej powstała Ferma Tuczu Trzody Chlewnej ( POHZ )

Szkoła Podstawowa w Rokitkach

Pierwsze nauczanie w szkole zorganizowała Katarzyna Maziak – Ząbek od grudnia 1945 do września 1946r. Mając ukończone zaledwie 7 klas szkoły podstawowej – uczyła dzieci pisać, czytać, rachować, śpiewu, geografii, historii. Robiła to bezinteresownie, bez żadnego wynagrodzenia. Uroczyste otwarcie szkoły nastąpiło 28 września 1946 roku. Pierwszym kierownikiem i organizatorem była Janina Kosińska. W pierwszym tygodniu pracy szkolnej doprowadzono do pełnej używalności budynek, uporządkowano obiekt.
W częściowo wyremontowanym budynku szkolnym rozpoczęło naukę 26 uczniów w trzech grupach, będących w wieku 7–14 lat. W roku szkolnym 1947/1948 nauczyciele Janina i Henryk Kosińscy zorganizowali kurs wieczorowy dla młodzieży dorosłej. Komitet Rodzicielski, w którym wielka rolę odegrali Józef Majewski i Michał Kuta, był pierwszym pomostem, na którym spotykali się tzw. „zaburzanie” z „centralniakami”. Sprawy szkolne, wspólne dla wszystkich rodziców, cementowały ich wspólne poczynania i rodziły pierwsze przyjaźnie. Płynność nauczycielskiej kadry w Rokitkach była bardzo wielka. W latach 1946 – 1970 przewinęło się przez szkołę 33 nauczycieli.

Kultura


Muzyka to nieodłączny element wsi Rokitki. Działa tu zespół folklorystyczny „Kalinki”. Powstał on w 1980r. przy Gminny Ośrodku Kultury w Chojnowie prowadzonym przez Romana Szklarskiego. Założycielami były panie Kazimiera Trojniarz, Anna Gryz i Anna Wyszkowska . Zespół wystąpił po raz pierwszy na Świecie Ludowym zorganizowanym przez G.O.K. w Chojnowie. Potem były jeszcze inne okazje do popisów. W roku 1988 roku był pan Piotr Rorat z Legnicy, który doprowadził do nagrania audycji z „Kalinkami” przez Radio Wrocław. Działalność zespołu była wielokrotnie zawieszana z powodu braku instruktora . Dopiero rok 1993 ( 750 lecie Rokitek ) przyniósł stabilizację, instruktorem i dobrym duchem zespołu został Jerzy Kazik - Dyrektor Ogniska Muzycznego w Chojnowie. Od tego czasu zespól daje wiele występów m.in. bierze udział w corocznych Spotkaniach Zespołów Folklorystycznych, na których zawsze zostaje co najmniej wyróżniony, zbiera również laury na innych tego typu imprezach, jak np. Ogólnopolski Festiwal Piosenki Kresowej, czy Wojewódzki Przegląd Zespołów Kolędniczych.
Swoje sukcesy odnotowuje również klub sportowy „Czarni Rokitki”, oraz Ochotnicza Straż Pożarna.


Bibliografia:

1. ”Gmina Chojnów – Szkice i materiały”, Ryszard Gładkiewicz, Chojnów – Wrocław 1993.
2. Materiały historyczne zebrał i po części przetłumaczył z niemieckich opracowań historycznych – Dyrektor Muzeum w Chojnowie pan Jerzy Janus.
3. Fragmenty opracował Ks. Jan Lombarski.

Za udostępnione materiały dziękuję również Panu Tomaszowi Mietlickiemu z Głogowa oraz sołtysowi wsi Rokitki Pani Grażynie Zielińskiej.


Autor - Michał Mazur

 


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl