Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Buczynka - powiat lubiński

vor 1945 Buchwäldchen - Kreis Lüben

 

W 1346 roku Buczynka stanowiła własność księcia Ludwika I. Tutaj Mikołaj Pruzio w 1353 roku na zlecenie księcia Ludwika I w zaciszu jego letniej rezydencji, wykonywał część miniatur i pisał dzieło: "Vita Beate Hedwigis" zwana legenda obrazową o św. Jadwidze lub kodeksem Lubińskim. Znacznie późniejsi właściciele majątku i rezydencji w Buczynce to rody von Helldorf i von Kramsta.

               

Miejsce po dworze oraz zniszczony park.

               

Zabudowa gospodarcza dawnego majątku oraz zniszczona brama wjazdowa do dawnego.


   

Wjazd do miejscowości oraz jedne z budynków


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

                



BUCZYNKA


Dawne nazwy miejscowości


Buchwalt, Büchwald - ok. 1300, 1357, 1359; Buchweldichen, Buchwäldchen -1433; Buchwäldchen vor Alters Buchwald - 1789; Buchwäldchen - 1887, do 1945 r.


Historia wsi i dóbr


Wieś o średniowiecznej proweniencji, prawdopodobnie ulokowana na prawie niemieckim ok. poł. XIV w. (K. Klose). Własność księcia brzeskiego Bolesława III, a po jego śmierci Ludwika I brzeskiego, na mocy ugody zawartej w dniu 12 października 1357 r. i rozstrzygającej spór w sprawie podziału spadku pomiędzy nim, a jego bratem Wacławem I księciem legnickim. Według spisu z 1613 r. sporządzonego dla księstwa legnickiego w Buczynce mieszkał 1 kmieć i 5 zagrodników. W 1789 r. osadę zamieszkiwało 9 zagrodników omłockowych, 5 wolnych i 9 innych chałupników.

 

Pierwszym znanym właścicielem dóbr ziemskich był Hertel von Busowey, wzmiankowany w 1403 r. W 1512 r. włości kupione zostały przez Władysława von Hohberg i pozostawały własnością rodziny do 1591 r. W 1596 r. majątek znajdował się w rękach Sigmunda von Haugwitz. Posiadłość uległa znacznym zniszczeniom w czasie wojny trzydziestoletniej i w 1649 r. była całkowicie niezamieszkała. Jako kolejni właściciele majątku wymieniani byli: w 1720 r. von Niebelschutz, w 1772 r. von Poser, w l. 1789-1830 major von Seidel, a w 1845 r. żona rotmistrza Hänel, z domu von Seidel. W 1789 r. założenie dworskie obejmowało dom pański i folwark z należącymi do niego dwoma domami mieszkalnymi, dużymi stawami hodowlanymi oraz znacznym obszarem terenów leśnych. Majątek ziemski w l. 1870-73 pozostawał własnością żony majora von Gröne, z domu Hänel z Mainz, w l. 1886-91 starosty powiatowego Ferdinanda Heinricha von Helldorf oraz jego żony w l. 1894-98. Następnie jako kolejni właściciele wzmiankowani są w l. 1902-1912 Franz Molle oraz w l. 1917-40 kapitan Max von Dücker. Od 1917 r. zarówno posiadłość ziemska, jak i stawy hodowlane były dzierżawione m.in. przez Oswalda Zarubę w l. 1926-1930. W 1898 r. w obrębie zespołu prowadzone były prace budowlane, wzniesiono wówczas zapewnie obecnie zachowane zabudowania folwarczne. Prawdopodobnie założono także park, wzmiankowany od 1902 r. Pierwotnie gospodarstwo nastawione było na hodowlę bydła i świń, od 1902 r. ryb: karpi, linów i pstrągów. W 1940 r. odnaleziony został przez ówczesnego właściciela majątku kapitana Maxa von Dückera relikt wieży mieszkalnej o fundamentach z głazów narzutowych, który wydatowano wówczas na ok. 1350 r.

Układ przestrzenny wsi

Wieś ukształtowana została jako osada przyfolwarczna, na przedłużeniu drogi lokalnej prowadzącej z Bieniowic do zespołu dworskiego w Buczynce oraz należących do niego stawów hodowlanych, leżących na pn.-wsch. od siedliska wsi i sąsiadującej z nimi cegielni. Zabudowa zagrodowa, w przeważającej części kalenicowa, rozlokowana została po obu stronach drogi wiejskiej, biegnącej na pn.-zach. i stanowiącej odgałęzienie drogi głównej. Założenie dworskie o obecnie niezbyt czytelnym układzie przestrzennym zajmuje pd.-wsch. część osady. Z dwóch zespołów zabudowy folwarcznej pn. i pd. (założonego po 1824 r.), zachowała się część budynków otaczających majdan pn., wzniesionych ok. 1898 r., ceglanych i krytych dwuspadowymi dachami ceramicznymi. Są to budynek mieszkalny nr 4; mieszkalno-gospodarczy nr 5 oraz budynek obory i stodoły. Z zabudowy majdanu pd. zachował się jeden z budynków gospodarczych, który na skutek całkowitej przebudowy utracił cechy stylowe. Park założony w k. XIX w. w oparciu o nasadzenia z gatunków rodzimych, obecnie o drzewostanie w zasadzie naturalnym, z przewagą dębów. We wsch. części wsi za zespołem dworskim aleja lipowa przy drodze do Miłoradzic.


Wykaz zabytków architektury i budownictwa


1. Zespół folwarczno-parkowy nr 4-5:
    a. dom mieszkalny nr 4, mur., 1898;
    b. budynek mieszkalno-gospodarczy nr 5, mur., 1914;
    c. budynek gospodarczy obok nr 5: obora i stodoła, mur., ok. 1898;
    d. stodoła obok nr 4, mur., ok. k. XIX;
    e. park, k. XIX.
2. Aleja lipowa przy drodze do Miłoradzic, k. XIX.


Wykaz stanowisk archeologicznych znajduje się w oryginalnym opracowaniu.

Niniejsze opracowanie stanowi wyciąg ze Studium Środowiska Kulturowego gminy Lubin opracowanego w roku 2002 przez zespół w składzie: Bogna Oszczanowska, Beata Sebzda - historia i historia sztuki, Maria Sikorska i Donata Wiśniewska - archeologia oraz Emilia Dymarska - plansze. Studium powstało w Regionalnym Ośrodku Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego (od 2003 Regionalnym Ośrodku Badań i Dokumentacji Zabytków) we Wrocławiu.



Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl