Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Ciechłowice - powiat lubiński

vor 1945 Zechelwitz - Kreis Wohlau

 

       

Zabudowa miejscowości. Obok budynków na ostatniej fotografii znajdował się kiedyś wiatrak koźlak.


       

Kapliczka przy drodze głównej z datą jej budowy oraz inna w miejscowości.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

   



Ciechłowice

1.1. Dawne nazwy miejscowości.

Cehlevici (1245), Czechlewitz, Cechlevici (1727, 1765, 1787, 1845). Po roku 1945 Ciechłowice.

1.2. Etymologia nazwy wsi.

Bliżej nieznana.

1.3. Historia wsi i dóbr.

Przed rokiem 1253 część Ciechłowic należała do biskupa, a część była własnością książęcą. W roku 1253 książę Konrad odstąpił biskupowi swoja część wsi wraz z gospodarstwem rybackim nad Odrą i z prawem budowy młyna. Przed rokiem 1372 wieś została przeniesiona na prawo niemieckie. W roku 1370 istniało już sołectwo. Przed rokiem 1453 wieś należąca do biskupiej demony w Przychowej zastawiona była ze względu na szkody wyrządzone biskupstwu w czasie wojen husyckich, Fritzowi Ratczborenerowi, a po roku 1453 braciom von Thadder z Wschowej. Wróciła do dóbr biskupich w roku 1466. Ciechlowice wraz z innymi 25 dobrami biskupa wrocławskiego zastawiono też biskupowi warmińskiemu. W l. 1765 – 1787 wieś z 14 gospodarstwami znajdowała się w powiecie ścinawsko – rudniańskim. Po 1818 r. w rejencji wrocławskiej, w powiecie ścinawskim. Jeszcze w XVIII w. do roku 1811 była własnością biskupią i należała do domeny w Przychowej. Około poł. XVIII w. czynna była w Ciechłowicach przeprawa promowa przez Odrę. Po roku 1811 miejscowość znalazła się w ramach dóbr państwowych z izbą skarbową w Ścinawie. W latach 1830 i 1845 we wsi znajdowało się wolne sołectwo i folwark należący dawniej do dóbr biskupich.

1.4. Układ przestrzenny wsi.

W latach ok. 1774- 1824 była to niewielka wieś założona na lewym brzegu Odry i ograniczona od zachodu drogą z Chobieni do Przychowej. Wieś była pierwotnie zapewne owalnicą, uregulowaną w układzie ulicowym po przeniesieniu miejscowości na prawo niemieckie. Nawsie w centrum Ciechłowic zawierające koryto cieku wodnego uzyskało zarys wydłużonego prostokąta. Stanowiło oś założenia i we wschodniej swej części zawierało staw. Folwark na planie czworoboku ze ściętym narożem znajdował się nad Odrą we wschodniej części północnej partii siedliska. Już przed rokiem 1824 wykształcił się zasadniczy układ dróg. Siedlisko było zwarte i regularne, tak jak siedliska ulicówek po lokacji na prawie niemieckim. Zabudowa Ciechłowic znajdująca się na tym siedlisku wychodzącym poza drogę do Przychowej była stosunkowo skromna. W 1888- 1944 nie uległ zmianie zasadniczy układ wsi. Siedlisko zostało zredukowane od zachodu. Pozostał tez folwark. Osuszono staw na nawsiu. W 2 poł. XIX wieku zyskała na okazałości zabudowa wsi złożona z zagród frankońskich i zagród w czworobok.

Scharakteryzowany powyżej układ przestrzenny wsi zachował się także i dziś. Bez zmian pozostał zasięg siedliska. Zachowane są też: folwark, zabudowa wsi i nasadzenia na jej terenie. Przy wiejskiej drodze- szpaler z lip i dębów. Obecna zabudowa wsi pochodzi z końca XIX wieku i z pierwszych dziesięcioleci wieku XX. Tworzą ją duże zagrody, głównie z ceglanymi budynkami kształtujące po obu stronach Nawsia szeregi charakterystycznej zabudowy. Zabudowa ta formuje architektoniczny obraz wsi. Domy mieszkalne zwrócone ku wsi kalenicowo, w mniejszym stopniu szczytowo. Przerzedzona jest zabudowa południowej części wsi. Przy domu zarządcy na terenie folwarku i przy ulicy wiejskiej zachowała się kapliczka z 2 połowy XIX w. z frontem ujętym parami pilastrów wspierającymi odcinkowy naczółek. Przy kapliczce formowane lipy, w tym jedna skalusowana z pięciu pni.

Obecny folwark, założony na miejscu starego, na wschodnim skraju północnej partii siedliska ma prostokątny dziedziniec obudowany z trzech stron i otwarty ku Odrze. W pierzei zachodniej znajduje się dom zarządcy wzniesiony w roku 1836 i utrzymany w stylu prostego neoklasycyzmu. Jest to jednokondygnacjowy budynek nakryty dachem naczółkowym. Pozostałe budynki gospodarcze pochodzą z lat osiemdziesiątych XIX w.

1.5 Tabelaryczne zestawienie danych statystycznych.

Gmina wiejska

Dobra

Instytucje publiczne i przemysł

Rok

Areał

Domy

Ludność

Areał

Ludność

 

1787

 

 

120

 

 

 

1830

 

22

111

 

 

wiatrak, prasa olejowa

1845

 

19

132

 

 

j.w.

1867

 

20

172

 

 

 

1887

456

25

136

 

 

 

1898

455

19

123

 

 

 

1908

455

21

125

 

 

 

1934

 

 

157

2. Strefy ochrony konserwatorskiej oraz wykaz elementów objętych ochroną konserwatorską.
2.1. Strefy ochrony konserwatorskiej.
2.1.1. Wyznaczono strefę „K” ochrony krajobrazu dla zabudowy wsi.
2.1.2. Wyznaczono sterfę „ OW ”- obserwacji archeologicznej dla miejscowości o średniowiecznej metryce.
2.2. Wykaz zabytków architektury i budownictwa.
Zabudowa wsi
Kapliczka przy domu mieszkalnym nr 2, II poł. XIX
Kapliczka przy domu mieszkalnym nr 17, II poł. XIX
Dom zarządcy folwarku, nr 17, 1836
Dom mieszkalny nr 2
Dom mieszkalny nr 4
Dom mieszkalny nr 5
Budynek gospodarczy przy nr 7
Stodoła przy nr 7
Stodoła przy nr 9
Dom mieszkalny nr 10
Dom mieszkalno – gospodarczy nr 11
10. Budynek gospodarczy przy nr 11
11. Stodoła przy nr 12
12. Budynek gospodarczy przy nr 15
2.3. Stanowisko archeologiczne.
Obszar AZP 71 – 23
323. osada kultury łużyckiej chronologia: III – IV okres epoki brązu
324. punkt osadniczy chronologia: XIV – XV w.
325. ślad osadnictwa chronologia: pradzieje
491. osada chronologia wczesne średniowiecze (faza C)
ślad osadnictwa chronologia: nowożytna
492. osada chronologia: wczesne średniowiecze
osada kultury łużyckiej chronologia: okres halsztacki

Źródło - http://www.rudna.pl



Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl