Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Gola - powiat lubiński

vor 1945 Guhlau - Kreis Lüben

 

   

Dom w centrum oraz panorama miejscowości.


       

Dokładne miejsce po dawnym majątku.


   

Ujęcie wody za którym zlokalizowany jest zdewastowany cmentarz oraz widok na nekropolię z oddali.

                   

                       

                       

Zdewastowany stary cmentarz w Goli.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

   



GOLA

Dawne nazwy miejscowości

Gola - 1259, 1360, Gogoleuici - 1267, Goele - 1483, Guhlau - do 1945 r., też Czynszowice.

Historia wsi

Miejscowość wzmiankowana po raz pierwszy w źródłach w 7.12.1259 r. Pierwsze dostępne informacje dotyczące historii własności dóbr w Goli pochodzą z dokumentu z 1360 r. w sprawie dziedziczenia majątku między innymi w Goli po rodzicach przez Moroszę wdowę po Peczku zwanym Loyske oraz ich jednoczesnej sprzedaży braciom Pecze i Nicze. W dokumencie z 1483 r. podane są imiona kolejnych właścicieli dóbr: wówczas Maciej Lemberg sprzedał Janowi Weze, plebanowi w Lubinie, 6 grzywien czynszu z Goli. Brak jest danych o historii własności w XVI i XVII w. Wiadomo dopiero, że w 1789 r. właścicielem wsi był von Grumbkow. W 1830 r. majątek należał do hrabiego Sandreczky. W 1870 r. w księgach adresowych jako właściciel figurował Carl Lange, w 1873 r. jego spadkobiercy, w latach 1886-1891 wdowa Sophie Lange z domu Förster, natomiast w 1894 jej spadkobiercy. W latach 1898-1905 majątek należał do Wilhelma Friedricha. Od 1909 r. dobra stanowiły własność gminy miejskiej Lubina; dzierżawcą dóbr w l909 r. był August Peukert, właściciel dobra wiejskiego w Bartoszowie koło Legnicy, w 1912 r. jego następcy, w 1917-1922 - Max Peukert. W latach 1926-1937 Max Peukert pozostaje dzierżawcą części majątku; drugą, miejską częścią zarządza Provinzialverband von Niederschlesien.

Według spisu z 1613 r. sporządzonego dla księstwa legnickiego w Goli mieszkało 7 kmieci, i 2 chałupników. W 1789 r. w Goli znajdowały się 2 pańskie domy mieszkalne oraz folwark. We wsi mieszkało 6 zagrodników omłockowych, 6 chałupników, znajdowało się tu również 10 domów kolonistów; do wsi należała również winnica.

Układ przestrzenny wsi

Gola jest niewielką osadą położoną na północ od Lubina, o wielodrożnym układzie przestrzennym. Obszar zabudowy pozostał nie zmieniony od 1 poł. XIX w. W południowej części wsi był położony folwark (założony w 2 ćw. XIX w., obecnie teren po folwarku jest niezabudowany). W 1830 i 1845 r. wzmiankowany był w Goli pałac, w 1905 r. tzw. “Schloss Pella “ - niezachowany. Na południe od zabudowań wiejskich leżały dwa młyny: Guhl-Mühle i Schloss-Mühle - oba nie istnieją. Na zachód od wsi, w niewielkim od niej oddaleniu, na granicy obszaru leśnego znajduje się teren po założonym w 2. poł. XIX w. cmentarzu ewangelickim, zamkniętym w 1974 r. (ostatni pochówek z 1944 r.). Cmentarz założony jest na planie prostokąta; skupina drzew wyznacza podział cmentarza na kwatery z aleją doprowadzającą. Zachowane są mogiły oraz pojedyncze nagrobki.

Wykaz zabytków architektury i budownictwa
1. Cmentarz ewangelicki, na pn.- wsch. od wsi, zał. 2. poł. XIX w., zamknięty 1974 r.

Wykaz stanowisk archeologicznych znajduje się w oryginalnym opracowaniu.

Niniejsze opracowanie stanowi wyciąg ze Studium Środowiska Kulturowego gminy Lubin opracowanego w roku 2002 przez zespół w składzie: Bogna Oszczanowska, Beata Sebzda - historia i historia sztuki, Maria Sikorska i Donata Wiśniewska - archeologia oraz Emilia Dymarska - plansze. Studium powstało w Regionalnym Ośrodku Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego (od 2003 Regionalnym Ośrodku Badań i Dokumentacji Zabytków) we Wrocławiu.



Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl