Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Kliszów - powiat lubiński

vor 1945 Klieschau - Kreis Wohlau

 

                       

Pałac stanowił własność w 1836 roku Wacława Rudolfa Schönborna. Z całości założenia pozostał do dziś fragment parku romantycznego, który powstał po powiększeniu ogrodu ozdobnego oraz częściowo zabudowa folwarczna.

           


Wiejska kapliczka.


Sammlung Duncker

KLIESCHAU
PROVINZ SCHLESIEN - REGIERUNGS - BEZIRK BRESLAU - KREIS STEIN AU


Klieschau nebst Vorwerk Gaeblitz Hat ein Areal von 1404 Morgen, gehört zum Liegnitz-Wohlauer Landschafts-System; ist von der Kreisstadt Steinau 1£ Meilen entfernt und liegt in der Mitte der zu diesem Kreise gehörenden Städte Steinau, Raudten und Koeben. Das alterthümliche Schloss scheint sehr alten Ursprungs zu sein, dafür spricht die etwas unsymmetrische Bauart seiner vielen gewölbten Räume im Innern mit Mauern bis zu 4 FUSS Stärke, und seine hohe Lage auf einem früher muthmasslich als „Warte" benutzten künstlich geschaffenen Berge mit terrassenförmiger Abdachung. Von dem glatten Dache des Schlosses, welches letztere der jetzige Besitzer neuerdings renovirt hat, übersieht man einen grossen Theil des Steinauer Thaies, der Preichauer Szallt genannt, ein ehemaliger Bischofssitz, zu welchem ursprünglich auch Klieschau und Gaeblitz nebst zwölf anderen umliegenden Dorfschaften gehört haben. Noch jetzt befindet sich über der Eingangsthür des Schlosses in Stein gehauen das bischöfliche Wappen. Als Vorbesitzer des jetzigen Eigenthümers sind nur die alten Familien von Schweinitz, von Lynstow und von Skrebensky bekannt; seit 1836 gehört es dem jetzigen Besitzer, Landesältesten August Rudolph Schoenborn.



Kliszów

1.1. Dawne nazwy miejscowości.

Kleschau – 1409 r., Clischau – 1470 r., Villa Cletsov – 1580 r., Clesow – 1580 r., Klieschau – 1787 r., I potem do 1945 r., Odtąd Kliszów.

1.2. Etymologia nazwy wsi.

Wg nauki niemieckiej (Damroth) jest to nazwa słowińskiego pochodzenia; jej pierwotne brzmienie to Kleszczów – od kleszcza (owad). Natomiast Rospond uważa ją za patronimiczną, tj. wywodzącą się od nazwy osobowej Kliszów ( skrót Klimenta).

1.3. Historia wsi i dóbr.

Miejscowość o średniowiecznej proweniencji. Jednakże źródła wymieniają z nazwiska dopiero właścicieli tutejszych rycerskich dóbr. W XVII i XVIII w., byli to przedstawiciele rodzin von Tadden, von Uechtritz i von Kreckwitz. W 1878 r. dobra należały do von Strbenskych, którzy figurują jako posiadacze majatku jeszcze w 1830 r. (rotmistrz von Strbensky). W 1844 r. wzniesiono nowy budynek szkolny. W 1845 r. należą do Schönborna, zaś w 1876 r. do Hugona Heraulta von Hautcharmoy. Około 1891 r. zostały zakupione od tegoż przez Ferdinanda Wilhelma Weinkauffa, który utrzymał je w swych rękach do lat 30 – tych XX w. w 1937 r. dobra zostały rozparcelowane. Do majątku w Kliszowie należał również folwark w pobliskich Gawłowicach (Gäblitz).

1.4. Układ przestrzenny wsi.

Wieś posiada zabudowę luźno rozrzucona w stosunku do głównej drogi wschód – zachód. W południowo – zachodniej jej części ( przy skrzyżowaniu w kierunku Radomiłowa) znajduje się park, prawdopodobnie niegdyś sentymentalny z 1 poł. XIX w. przekształcony na początku XX w., ze wzgórzem na którym wznosił się niegdyś pałac, zniszczony po 1945 r. Lokalizacja ta oraz zwarty prostokątny rzut budowli na mapach z XIX w. mogą sugerować, iż był to pierwotnie dwór o obronnym charakterze. Od wschodu przylegały doń zabudowania rozległego folwarku ukształtowanego w dwa sąsiadujące ze sobą czworoboki. Czytelnym do dziś elementem założenia jest również wysadzana lipami aleja wiodąca na wzgórze pałacowe z południowego-wschodu. Zwraca uwagę niefortunna lokalizacja nowego domu mieszkalnego w bezpośrednim sąsiedztwie tej drogi. Strefą ochrony postuluje się objąć park wraz z zachowanymi w większości zabudowaniami gospodarczymi folwarku.

1.5. Tabelaryczne zestawienie danych statystycznych dla Kliszowa i Gawłowic.

Gmina wiejska

Dobra

Instytucje publiczne i przemysł

Rok

Areał

Domy

Ludność

Areał

Ludność

 

1787

 

 

134

*35

 

 

wiatrak

1830

 

34

2009

 

 

 

Cegielnia, gorzelnia w przysiółku Gawłowice

1845

 

26

*8

163

*35

 

 

Szkoła ewangelicka od 1844 r., kuznia

1876

 

 

 

191

 

 

1885

78

*15

19

*6

104

*28

192

52

 

1895

77

*18

18

*5

78

*17

193

42

 

1908

95

22

98

355

74

 

1930

 

 

 

357

 

 

1937

 

 

 

 

 

Dobra podzielone

*dane dotyczą przysiółka Gawłowice

1.1.Dawne nazwy wsi.
Gebilwicz – 1418 r., Gaeblitz – 1787 r., Gablitz – do 1945 r.,
Odtąd-Gawłowice.
1.2.Etymologia nazwy wsi.
Jest to nazwa patronimiczna od imienia Gaweł.
2.Strefy ochrony konserwatorskiej oraz wykaz elementów objętych ochroną konserwatorską.
2.1. Strefy ochrony konserwatorskiej
2.1.1. Wyznaczono strefę „B” ochrony konserwatorskiej dla parku z ruinami dworu
2.1.2. Wyznaczono strefę „W” ochrony archeologicznej dla stanowisk nr 355,384
2.2. Wykaz zabytków architektury i budownictwa
Zabudowa wsi
Dom mieszkalny nr 2
Dom mieszkalny nr 3
Budynek gospodarczy przy nr 3
Dom mieszkalny nr 5
Budynek gospodarczy przy nr 5
Dom mieszkalny nr 7
Dom mieszkalny nr 12
Budynek gospodarczy przy nr 12
Dom mieszkalny nr 19
Dom mieszkalny nr 25
Budynek gospodarczy przy nr 25
Dom mieszkalny nr 26
2.2.1. Inne elementy objęte ochroną
Park dworski, wpisany do rejestru zabytków pod nr 621/L, dnia11.03.1982
2.3. Stanowisko archeologiczne
Obszar AZP 71-22
355.Grodzisko chronologia : średniowiecze XIII wiek
Decyzja konserwatorska o wpisie do rejestru zabytków numer: 21/79/64
Otoczona strefą „W” – ochrony archeologicznej
356. Ślad osadnictwa chronologia : XIV-XV wiek
357.Osada chronologia : wczesne średniowiecze XI-XII wiek
Ślad osadnictwa chronologia XIV-XV
358.ślad osadnictwa chronologia :XIV-XV wiek
359.ślad osadnictwa chronologia :XIV-XV wiek
360.Osada chronologia :XIV-XV wiek
Obszar AZP 72-22
382.Ślad osadnictwa chronologia: średniowiecze ,XII-XIV wiek
383.Ślad osadnictwa chronologia :pradzieje
Ślad osadnictwa chronologia :wczesne średniowiecze
Ślad osadnictwa chronologia: średniowiecze XIV-XV wiek
384.Grodzisko pierścieniowate chronologia :wczesne średniowiecze
Decyzja konserwatorska o wpisie do rejestru zabytków nr : 5/10/64
Otoczono strefą „W” – ochrony archeologicznej
385.Osada kultury Łużyckiej
Osada chronologia :wczesne średniowiecze
Osada kultury przeworskiej chronologia : II-I wiek p. n. e
Osada chronologia :pradzieje

Źródło - http://www.rudna.pl



Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl