Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Lisiec - powiat lubiński

vor 1945 Fuchsmühl - Kreis Lüben

 

         

Majątek w tej miejscowości przez wiele stuleci należał do zakonu benedyktynów z Legnickiego Pola. W wyniku sekularyzacji został im odebrany w 1810 roku. W 1831 roku nabywa go rodzina von Raumer i buduje tu istniejący do dzisiaj pałac w stylu neogotyku angielskiego.

           

Zabudowania gospodarcze dawnego majątku oraz fragment parku.


 

Krzyż prawosławny.


 

Kapliczka - przedstawione wizerunki Archanioła Gabryjela i Michała, Maryji, św. Dymitra i św. Kosmy.



 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

           

 



LISIEC

Dawne nazwy miejscowości

Fuchsmuehle - 1789, Fuchsmühle - 1845, Fuchsmühl - do 1945 r., też Lisi Młyn Lintberg - 1353, Lynthard - 1409, Lindhard - 1845, Lindhardt - 1789, 1908.

Historia wsi i dóbr

Obecna miejscowość Lisiec obejmuje obszary dwóch dawnych wsi: Lindhardt (część północna obecnej wsi) i Fuchsmühl (część południowa). W dokumencie z 1353 r. dotyczącym kupna dobra w Bukownej została wymieniona osada granicząca z tamtejszym majątkiem, zwana Lintberg. Kolejna wzmianka pochodzi z 28.07.1409 r., kiedy to książę Wacław I sprzedał swoje dobro w Lynthard Hansowi Gawen.

Pierwsze dostępne informacje o osadzie Fuchsmühl pochodzą natomiast ze spisu z 1613 r. sporządzonego dla księstwa legnickiego - Verzeichnis der Ritterdienste und Hufen im Fürstentume Liegnitz; wówczas w Liścu mieszkało 9 zagrodników. W XVII w. miejscowość należała do rodu von Götz. Nie wiadomo, od kiedy połączona była z majątkiem w Zimnej Wodzie, który należał od 1649 r. do rodziny hrabiów Pompeji, a od 1654 r. do cesarskiego austriackiego feldmarszałka hrabiego Johanna von Götz, którego syn Hans Georg von Götz (zm. w 1681) odziedziczył majątek, składający się wówczas z dóbr w Zimnej Wodzie, Bukownej, Zamienic, Górnej Bielawy i Wiercienia. Oprócz tych miejscowości najprawdopodobniej w skład klucza dóbr wchodziły również majątki Fuchsmühl i Lindhardt. W 1737 r. majątek zakupiony został przez benedyktynów z Legnickiego Pola. W 1789 r. w części południowej Fuchsmühl znajdowały się 2 pańskie folwarki, w miejscowości znajdowało się 5 gospodarstw zagrodniczych i 5 chałupniczych. W części Lindhardt natomiast znajdował się folwark i karczma; osadę zamieszkiwało 13 zagrodników i 13 chałupników. Obie wsie należały nadal do klasztoru w Legnickim Polu Od 1810 r., po sekularyzacji dóbr klasztornych, część miejscowości Fuchsmühl była dobrem królewskim. Do miejscowości w 1830 r. przynależał młyn wodny zwany Schleifmühle i folwark zwany Buschvorwerk bądź Waldvorwerk. Od 1831 r. do co najmniej 1845 r. właścicielem dóbr był radca von Raumer (od 1839 r. do dóbr należał Weinberg). Do majątku w 1845 r. należały: folwark Fuchshof połączony już wówczas z folwarkiem Lindhardt oraz młyn wodny zwany Schleifmühle. W latach 1870-1873 majątek określany już jako Fuchsmühl-Lindhardt należał do Gustava Kolbenach. Od 1886 r. dobra szlacheckie wymieniane były wraz z folwarkiem Waldhof: W latach 1881-1912 właścicielem majątku był Gustav Kaiser, w latach 1917-1930 wymieniani są w księgach adresowych jego spadkobiercy, natomiast w 1937 r. Hans Ulrich Kaiser.

Układ przestrzenny wsi

W układzie przestrzennym miejscowości czytelny jest nadal podział na część południową i północną. Osady oddziela lokalna droga. Część północna posiada układ wielodrożny o nieregularnym układzie zabudowy [w tej części, w jej środkowej części po zachodniej stronie drogi znajdował się folwark (leśnictwo) Lindhardt - zachowana fragmentarycznie zabudowa folwarku]. Południowa część jest ulicówką z folwarkiem i rozległym parkiem na północy. Najbardziej na wschód, przy drodze wiodącej w kierunku Zimnej Wody, wysunięty był nie istniejący obecnie folwark Waldhof: Początki kształtowania założenia parkowego w Liścu sięgają wieku XVIII, kiedy to majątek pozostawał w zarządzie zakonu benedyktynów w Legnickim Polu. Prawdopodobnie wówczas założono trzy stawy hodowlane w południowej części zespołu. Z tego okresu pochodzi obsadzenie dębowe grobli. Zapewne dla rodziny von Raumer, w której posiadaniu znalazł się majątek od roku 1831 r., założony został przy wzniesionym w 1839 r. pałacu postromantyczny park. Pałac jest budowlą o bryle zwartej, dwukondygnacyjny, kryty dachem dwuspadowym, z ryzalitami w elewacjach północnej i południowej; wystrój architektoniczny elewacji - wnętrza przebudowane w l. 50. XX w. - nawiązuje do neogotyku angielskiego. Pałac od folwarku założonego w części północnej oddzielony został kolistym gazonem i podjazdem. Zabudowania folwarku (zwanego Fuchshof) wzniesione najprawdopodobniej równolegle z budową pałacu, bądź nieco później, pozbawione cech stylowych, do którego wjazd prowadzi od północnego wschodu, skupione są wokół dziedzińca w kształcie trapezu. Przy zakładaniu parku wykorzystano obsadzenie dębowe oraz naturalne cieki wodne. Po południowej stronie rezydencji utworzono regularny, wydłużony staw z niewielką romantyczną wysepką. Niewykluczone, że między pałacem i stawem znajdował się mały ozdobny ogródek. Na terenie parku sadzone drzewa tworzyły koliste altany, rzędy i klomby; w 2 połowie XIX w. drzewostan był uzupełniany. Park obiegała promenada, łącząca się ze ścieżkami spacerowymi, które wiodły przez mostki i kładki przerzucone nad strumieniami. Obecnie założenie zachowane jest w dobrym stanie, częściowemu zatarciu uległ układ dróg i ścieżek, zwłaszcza w południowej części kompozycja parku stała się nieczytelna. Aktualnie prowadzone są prace porządkowe na terenie założenia parkowego.

Wykaz zabytków architektury i budownictwa

1. Zespół pałacowo-parkowy
    a. Pałac, nr 15, mur., po 1839, remont dachu 1988, nr rej 722/L z 26.06.1986;
    b. Park, zał. k. XVIII(?), ok. poł. XIX, 2 poł. XIX, nr rej. 290/L 30.05.1975.
2. Dom mieszkalny nr 10, mur., 4 ćw. XIX, remont 2002.
3. Dom mieszkalny, nr 17, mur-szach., ok. poł. XIX.

Wykaz stanowisk archeologicznych znajduje się w oryginalnym opracowaniu.

Niniejsze opracowanie stanowi wyciąg ze Studium Środowiska Kulturowego gminy Lubin opracowanego w roku 2002 przez zespół w składzie: Bogna Oszczanowska, Beata Sebzda - historia i historia sztuki, Maria Sikorska i Donata Wiśniewska - archeologia oraz Emilia Dymarska - plansze. Studium powstało w Regionalnym Ośrodku Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego (od 2003 Regionalnym Ośrodku Badań i Dokumentacji Zabytków) we Wrocławiu.



Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl