Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains

Jadąc z Lubina drogą krajową nr 344 w kierunku Wrocławia, po około 10 kilometrach, w miejscowości Miłosna skręcamy w prawo. Po przebyciu dalszych 3 kilometrów docieramy do, malowniczo położonej pośród lasów, wsi Miłoradzice.

Pojedyncze znaleziska narzędzi z młodszego okresu epoki kamiennej - neolitu dowodzą o pobycie na tych terenach pierwszych gromad ludzkich już w czasach przedhistorycznych (około 4500-1500 lat p.n.e.). W okolicy wsi natrafiono również na pozostałości osady z okresu tzw. kultury łużyckiej (środkowy okres brązu - około 1000-400 r. p.n.e.) oraz grodzisk z wczesnego i późnego średniowiecza.
Jest wielce prawdopodobne, że nazwa osady wywodzi się od słowiańskiego imienia Miłorad, który być może był jej założycielem lub przywódcą miejscowej społeczności. Po raz pierwszy z zapisem wzmiankującym wieś Miloradici spotykamy się w bulli kanonizacyjnej św. Jadwigi, wystawionej przez papieża Klemensa IV w 1267 roku. Z dokumentu tego wynika, że osada miała obowiązek płacenia dziesięciny na rzecz klasztoru cysterek z odległej Trzebnicy. Kolejny zapis z 1298 roku zawiera informację o wybudowaniu we wsi Mylorazicz nowego kościoła. Wraz ze wzrostem osadnictwa niemieckiego i jego wpływów, nazwa osady uległa zniemczeniu, przyjmując brzmienie Mühlrädlitz i w tej formie przetrwała aż do wyzwolenia w roku 1945.
Z zachowanych obiektów o charakterze historycznym na uwagę zasługuje wspomniany już gotycki kościół p.w. Św. Trójcy. Ta zorientowana, jednonawowa budowla została wzniesiona z kamienia i cegły na rzucie prostokąta. Od strony zachodniej przylega do niej prostokątna wieża z przyporami, przechodząca od poziomu kalenicy dachu głównego w oktagon (ośmiobok). Do części nawowej od północy dobudowana jest zakrystia, od południa - kruchta, a od strony wschodniej - kaplica grzebalna rodu Mohlów. Okna części nawowej są ostrołukowe lub o wykroju odcinkowym. W wieży, prostokątne, małe okienka mają charakter strzelnicowy. Dachy części nawowej i dobudówek są dwuspadowe, kryte dachówką ceramiczną. Wieża przykryta jest dwustopniowym hełmem barokowym o konstrukcji drewnianej, przykrytej blachą. Kościół był kilkakrotnie przebudowywany w XVII i XIX wieku.
Wśród elementów wyposażenia wnętrza zwraca uwagę wczesnobarokowy, dość bogato zdobiony, ołtarz z około 1640 roku.
W murach zachowały się liczne renesansowe nagrobki figuralne z XVI i XVII wieku oraz kamienne epitafia. Wokół świątyni znajduje się otoczony kamiennym murem przykościelny cmentarz, którego początki sięgają XIII i XIV wieku.
Nieopodal kościoła zachował się piękny drzewostan przydworskiego parku. Niestety, z XVI-wiecznego dworu pozostały tylko nieliczne elementy przyziemia.
Zgoła innym, a ciekawym obiektem o znaczeniu historyczno-zabytkowym jest, usytuowany przy drodze na południowo-wschodnim krańcu wsi, krzyż pokutny - niemy świadek średniowiecznego prawa. Początki tego prawa sięgają XIII wieku. Zgodnie z jego kanonami, morderca, oprócz wypłacenia wysokiego odszkodowania rodzinie ofiary, miał obowiązek własnoręcznie wykonać krzyż pokutny i postawić go w miejscu tragicznego zdarzenia. Często umieszczano na nim wizerunek narzędzia zbrodni. Zwyczaj ten, szczególnie rozpowszechniony był na Śląsku. Do dzisiaj nie przetrwały żadne zapiski kto, kogo i kiedy zamordował w Miłoradzicach. Okoliczności tragedii i powstania krzyża pozostaną na zawsze nierozwiązaną zagadką.

Autorem tekstu jest Henryk Rusewicz

Barokowy dwór, projekt jego przebudowy i jej efekt.

To co dziś pozostało po pałacu w Miłoradzicach czyli wyrównany plac.

W zaledwie 100 lat od budowy barokowej rezydencji w połowie XIX wieku przebudowano istniejący w Miłoradzicach dwór w okazały pałac. Do dnia dzisiejszego obiekt ten nie zachował się. Teren po pałacu wyznacza relikt parku do którego prowadzi pozbawiana reprezentacyjnych cech brama. Po jej minięciu trafiamy dziś na zaniedbane boisko  sportowe i obok puste miejsce po zburzeniu starej rycerskiej rezydencji, wybudowanej w drugiej połowie XVIII wieku zapewne na miejscu starszego założenia. W środkowej części parku zachował się niewielki już ślad kamiennego mauzoleum grobowego. Wśród właścicieli byłego majątku wymienić można ród von Decker i von Mohl.

Kościół parafialny pw. Trójcy Świętej

Kościół parafialny pw. Trójcy Świętej wzmiankowany był już w 1298 roku. Obecna świątynia została wybudowana na przełomie XVI i XVII w. Ta zorientowana, jednonawowa budowla została wzniesiona z kamienia i cegły na rzucie prostokąta. Od strony zachodniej przylega do niej prostokątna wieża z przyporami, przechodząca od poziomu kalenicy dachu głównego oktagon (ośmiobok). Do części nawowej od północy dobudowana jest zakrystia, od południa – kruchta, a od strony wschodniej – niewielka kaplica grzebalna rodu von Mohl. Okna części nawowej są ostrołukowe lub o wykroju odcinkowym. W wieży prostokątne małe okienka mają charakter strzelnicowy. Dachy części nawowej i dobudówek są dwuspadowe, kryte dachówką ceramiczną. Wieża przykryta jest ciekawym, dwustopniowym hełmem barokowym o konstrukcji drewnianej, krytej blachą. Kościół był kilkakrotnie przebudowywany w XVII i XIX wieku. Obiekt jest otynkowany na gładko, na narożnikach zdobiony boniowaniem. Wśród elementów wyposażenia wnętrza świątyni zwraca uwagę bogato zdobiony, wczesnobarokowy ołtarz z około 1640 roku z malowaną sceną Ukrzyżowania oraz polichromowana loża kolatorska.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl