Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains

W odległości około 3 km na południowy wschód od Lubina, w kierunku Wrocławia, znajduje się wieś Osiek. Z okolic miejscowości pochodzą luźne znaleziska kamiennych narzędzi, których rodowód wywodzi się z młodszej epoki kamiennej - neolitu.
Na tym terenie zachowały się też ślady osadnictwa z epoki brązu i z okresu wpływów rzymskich oraz wczesnośredniowieczne cmentarzysko.
Po raz pierwszy nazwa Osiek (Osek) pojawiła się w bulli kanonizacyjnej św. Jadwigi, wystawionej przez papieża Klemensa IV w kwietniu 1267 roku. Według niektórych źródeł, wzmianki dotyczące osady sięgać mają aż roku 1203 (?). Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż nazwa miejscowości pochodzi od słowiańskiego określenia osady "osieczonej", czyli otoczonej drewnianymi zasiekami. Taki charakter obrony mieszkańców można uzasadnić na dwa sposoby. Po pierwsze, osada była położona na styku terenów zamieszkiwanych przez dwa różne plemiona, Dziadoszan (Dziadoszyców) od północy i Trzebowian od południa. Mogła stanowić więc swojego rodzaju międzyplemienny punkt graniczny. Innym uzasadnieniem może być fakt, iż przez ówczesną wieś przebiegał ważny trakt handlowy, łączący Ścinawę z Żaganiem, na którym grasowały liczne w owym czasie bandy rozbójników i pospolitych rzezimieszków. Właśnie w celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu handlowego na drogach, w 1310 roku w Głogowie doszło do podpisania układu pomiędzy miastami: Głogów, Żagań, Lubin, Ścinawa, Kożuchów, Góra, Szprotawa, Wschowa, Krosno Odrzańskie i Zielona Góra. Wraz z upływającym czasem i wzrostem wpływów niemieckich, zmieniała się forma nazwy osady: Osek,Ossek, Osseck, Ossing, Ossig. Najbardziej znanym obywatelem Osieka był urodzony, w rodzinie miejscowej szlachty, Caspar Schwenckfeld (1490-1561). Ten wyświęcony w Legnicy kanonik, był jednym z głównych krzewicieli i przywódców protestantyzmu na Śląsku. Do ciekawszych epizodów w historii osady należy pobyt niewielkiego (około 20 osób) oddziału polskich ułanów, którzy w nocy z 19 na 20 lutego 1813 roku zostali wzięci do niewoli przez podjazd kozacki pułkownika Orłowa. Według współczesnej "Schlesische Privilegierte Zeitung", dowódca rosyjski wydał Polakom przepustki z nakazem wolnego powrotu do domów. W czasie II Wojny Światowej we wsi znajdował się podobóz jeniecki, w którym przetrzymywano kilkudziesięciu jeńców rosyjskich i francuskich. Miejscowość wyzwolono 8 lutego 1945 roku. Jedynym zachowanym obiektem o znaczeniu historyczno-zabytkowym jest kościół parafialny p.w. Chrystusa Króla. Został on wzniesiony z kamienia i cegły na przełomie XV i XVI wieku. Po pożarze w początkach XVII wieku został odbudowany w 1610 roku przez ówczesnych właścicieli wsi, rodzinę von Stosch. Następnym poważnym uszkodzeniom obiekt uległ w trakcie działań wojennych, w lutym 1945 roku. Całkowita odbudowa świątyni nastąpiła dopiero w latach 1967-1969. Kościół jest jednonawową budowlą zorientowaną, o założeniu gotyckim z przyporami. Dwuprzęsłowa nawa zwieńczona jest sklepieniem krzyżowym. Przylega do niej jednoprzęsłowe, prostokątne prezbiterium. Na osi świątyni, od strony zachodniej, znajduje się prostokątna, przechodząca w ośmiobok wieża, przykryta stromym, ostrosłupowym hełmem. Od strony północnej przylega do niej jednokondygnacyjna przybudówka, zaś do części nawowej kościoła, od południa - prostokątna kruchta. Otwory okienne o wykroju odcinkowym lub prostokątne, zamknięte są kamiennymi obramieniami renesansowymi. Dachy świątyni są ceramiczne, dwuspadowe lub pulpitowe. Ostatniej gruntownej renowacji kościoła dokonano w latach 1997-1999. W skromnie wyposażonych wnętrzach na uwagę zasługuje malowana, drewniana balustrada loży kolatorskiej z 1610 roku oraz liczne renesansowe kamienne nagrobki. W południowej części muru okalającego teren kościelny znajduje się krzyż pokutny.

Autorem tekstu jest Henryk Rusewicz

Kościół parafialny pw. Chrystusa Króla

Prawdopodobnie świątynia została wzniesiona z kamienia oraz cegły na przełomie XV i XVI wieku. Po pożarze w początkach XVII w. odbudowano ją w 1610 roku przez ówczesnych właścicieli wsi, rodzinę von Stosch. W 1755 roku do kościoła dobudowano zakrystię. Poważnym uszkodzeniom obiekt uległ w trakcie działań wojennych, w lutym 1945 roku. Całkowita odbudowa świątyni nastąpiła dopiero w latach 1967 – 1969. Kościół jest jednonawową budowlą zorientowaną o założeniu późnogotyckim z przyporami. Dwuprzęsłowa nawa zwieńczona jest sklepieniem krzyżowym, do której przylega jednoprzęsłowe, prostokątne prezbiterium także nakryte sklepieniem krzyżowym. Na osi świątyni od strony zachodniej znajduje się prostokątna, przechodząca w ośmiobok wieża, przykryta stromym, ostrosłupowym hełmem. Od strony północnej przylega do niej jednokondygnacyjna zakrystia, zaś do części nawowej kościoła, od południa – prostokątna kruchta. Otwory okienne o wykroju odcinkowym lub prostokątne, zamknięte kamiennymi obramieniami renesansowymi. Dachy świątyni ceramiczne, dwuspadowe lub pulpitowe. Ostatniej gruntownej renowacji kościoła dokonano w latach 1997-1999. W skromnie wyposażonych wnętrzach na uwagę zasługuje malowana, drewniana balustrada loży kolatorskiej z 1610 roku oraz liczne renesansowe kamienne płyty nagrobkowe. W południowej części muru okalającego teren kościelny znajduje się krzyż pokutny.

Tekst umieszczony za zgodą autora z publikacji - Świątynie powiatu lubińskiego. Henryk Rusewicz, Lubin 2006

Budynek obecnej szkoły podstawowej w Osieku.

Dwór w Osieku oraz fragment zabudowy gospodarczej majątku.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl