Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Wielowieś - powiat lubiński

vor 1945 Bielwiese - Kreis Wohlau

 

           

Kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny

Kościół jest posadowiony na okazałym pagórku, stanowiącym dominantę nad rozciągającą się u jego podnóża osadą. Pierwszy, znany zapis o tutejszej świątyni pochodzi dopiero z 1376 roku. Podobnie jak zdecydowana większość śląskich kościołów, od czasów reformacji pełnił on funkcję świątyni ewangelickiej. Obecna bryła kościoła pochodzi z okresu jego gruntownej przebudowy w 1721 roku przez rodzinę von Kreckwitz. Jest to budowla zorientowana, jednonawowa, z prostokątnym prezbiterium, które wzmocnione jest przyporami od strony wschodniej. Do części nawowej, od południa dobudowana jest masywna, czworoboczna wieża. Cała świątynia kryta jest dwuspadowymi dachami blaszanymi. Okna są o wykroju półpełnym. Z elementów wyposażenia na uwagę zasługuje barokowy ołtarz z XVIII wieku, który został tu sprowadzony po wojnie z opuszczonego kościoła ewangelickiego w Prochowicach. Godne uwagi są także: barokowy prospekt organowy oraz okazała balustrada loży kolatorskiej.

   

                       

           

Jednak najcenniejszymi zabytkami tutejszej świątyni jest 10 płyt nagrobnych byłych właścicieli Wielowsi i sąsiednich Redlic z lat 1584 - 1666. Nagrobki z całopostaciowymi wyobrażeniami zmarłych w strojach z epoki są wkomponowane w południową ścianę kościoła.

   

Główne drzwi wejściowe do świątyni.

           

Od strony zachodniej świątyni, tuż przy murze okalającym przykościelny cmentarz, znajduje się kaplica grzebalna rodziny von Scholz, którą wzniesiono w 1856 roku. W bezpośrednim otoczeniu kaplicy stoi średniowieczny kamienny krzyż pokutny, który pochodzi z okolic Zaborowa. Niestety nieznana jest data i okoliczności jego powstania.

Tekst umieszczony za zgodą autora z publikacji - Świątynie powiatu lubińskiego. Henryk Rusewicz, Lubin 2006


Przez wiele stuleci Wielowieś stanowiła własność rodu von Frankenberg - Lüttwitz. Płyta nagrobna przedstawicielki tego rodu wmurowana jest w ścianę kaplicy grobowej rodziny von Scholz stojącej obok kościoła.

           

Cmentarz w otoczeniu kościoła, puste miejsca po niemieckich pochówkach oraz mogiła zbiorowa dawnych mieszkańców Wielowsi upamiętniona pamiątkową płytą wmurowaną w ścianę - na pamiątkę niemieckim mieszkańcom " Tu spoczywają w spokoju wierni wspólnoty kościelnej Wielowsi".


       

Budynek przedwojennej plebani jest widoczny na dwóch archiwalnych już zdjęciach. Ostatnie zdjęcie wykonano w 2013 roku na którym budynku już nie widać.


                       

Nieczynny dworzec kolejowy (obecnie budynek mieszkalny) oraz zachowane jeszcze torowisko.


               

           

Ruina pałacu w Wielowsi. Zdjęcia wykonane w 2006 roku. Na ostatnim herby rodów von Frankenberg i von Luttwitz.

   

Portal pałacu został zdemontowany i ulokowany w wejście hotelu "Garden" przy ulicy Piastów w Bolesławcu.

       

Wczesna wiosna 2013 rok. Ruina pałacu pozbawiona portalu.


   

Zabudowa miejscowości.


               

Na pomniku pierwotnie poświęconym żołnierzom poległym na frontach I wojny światowej ulokowano współcześnie figurę Chrystusa.


Autor zdjęć i opisów - Aleksander Mucha z Wałbrzycha

Xxxx von Schlichting geb. von Brauchitsch (1554-1617)

INSKRYPCJA:

ANNO 1617 DEN MONTAG NACH MARTIN ZV NACHT ZW/
ISCH. 11 VND 12 DER ..... IST DIE EDLE - - - - - - FR... (AW) - - /
...EN GEBORNE BRAVCHITSIN AVS - -/
- - - - - - - - - ...ICH VOR - - - IHRES ALTERS IM 63 IAHR D G G

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Brauchitsch (SW I/56)
- der von Massov (SW I/177)
b) strona macierzysta:
- der von Axleben (SW I/66)
- der von Massov (SW I/177

1) Postać zidentyfikowana na podst.: Hans Lutsch, Kunstdenkmaler der Provinz Schlesien, Teil II, Breslau 1889 (str. 635)

2) Tak myślę, że ta Frau mogła być żoną Asmana von Schliching. Na pewno nie była zoną Ottona, bo byłaby za młoda, by urodzić córkę Barbarę (z kościoła w Jurczu), zmarłą w roku 1570 w wieku kilkunastu lat.

Otto von Schlichting (1537-1607)

INSKRYPCJA:

ANNO 1607 DEN ... MART ZV MITTAG IST/
ALHIER ZVR BILWIESE IM HERREN SANFT VND SELIG EINGESCHLAFEN DER EDLE - - /
- - - - - - - - -/
- - - - - - - - - BILWIESE SEINES ALTERS 70 IAHR DEM G(OT GENADE)

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Schlichting (SW I/64)
- der von Truschke (SW I/74)
b) strona macierzysta:
- der von Nostitz (SW I/71)
- der von Berge (SW I/65)

Postać zidentyfikowana jako Otto na podst.: Hans Lutsch, Kunstdenkmaler der Provinz Schlesien, Teil II, Breslau 1889 (str. 635)

Magdalena von Hase geb. von Niemptscher (1584)

INSKRYPCJA:

ANNO 1584 DEN 3 AVGVSTI IST IN GOT/
SELIGLICHEN ENTSCHLAFEN DIE EDLE EHRENTVGENTREICHE FRAW - - -/
...NE NIMPSCHIN... - - - - -/
- - - - - GEORG HASES ZV KLEIN REDNITZ EHLICHE HAVSFRAW D G G

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Niemptscher (SW I/58)
- der von Unwirde (tak herb opisany na nagrobku, ale nie znaleiono jego potwierdzenia w herbarzach)
b) strona macierzysta:
- der von Schweinitz (J.Siebmacher's grosses und allgemeines Wappenbuch, 1887; Teil I taf. 72)
- der von Haugvitz (SW I/153)

Postać zidentyfikowana jako Magdalena von Hase geb. von Niemptscher na podst.: Hans Lutsch, Kunstdenkmaler der Provinz Schlesien, Teil II, Breslau 1889 (str. 635)
 

Helena von Schlichting geb. von Brauchitsch (1550-1589)

INSKRYPCJA:

IM IAR 1589 - - DECEMBER IST IN/
IN GOT SELIGLICH ENTSCHLAFEN DIE EDLE TVG... FRAV HELENA GEBORNE BRA.../
...IN VON - - - -/
...ICHTIG VON IIRTSCH ZVR BIELWIS EHLICHE HAVSFRAV IHRES ALTERS 39 IAHR DER GOT G

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Brauchitsch (SW I/56)
- der von Massov (SW I/177)
b) strona macierzysta:
- der von Axleben (SW I/66)
- der von Massov (SW I/177

1) Postać zidentyfikowana na podst.: Hans Lutsch, Kunstdenkmaler der Provinz Schlesien, Teil II, Breslau 1889 (str. 635) jako pierwsza małżonka Ottona von Schlichting

Helena von Hase geb. von Niesemeuschel (1598-1621)

INSKRYPCJA:

ANNO 1621 DEN 17 NOVEMB ZWISCHEN 10 .../
- - - - IN GOT SELIG ENTSCHLAFEN DIE EDLE VIELEHRENTVGENTREICHE FRAW/
...ENA - - - - - - - - - - /
- - - - - - - - HERRN - - - - - - - KLEIN REDNITZ EHELICHE HAVS/
FRAW IHRES ALTERS 23 IARH - DER GOT GENADE

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Holeufer(?) (SW I/157)
- der von Sehefeld (SW I/66)
b) strona macierzysta:
- der von Unruhe (SW I/166)
- der von Mauschwitz(? - liść odwrotnie) (SW I/72)

Postać zidentyfikowana jako Helena von Hase geb. von Niesemeuschel na podst.: Hans Lutsch, Kunstdenkmaler der Provinz Schlesien, Teil II, Breslau 1889 (str. 635) wg daty smierci. Jednak herb oznaczono jako von Holeufer (SW I/157 - Miśnia).

Georg von Hase auf Klein-Redlitz (zm. 1609)

INSKRYPCJA:

ANNO 1609 DEN 14 MAY (VHR) 8 VORMITT(AG) .../
- - - - - - - - - ...SCHLAFEN DER - - - - - - - - -/
- - WOLBENAMPTE - - - - - /
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - GOTT GENADE

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Hase (SW I/68)
- der von Schellendorf (SW I/166)
b) strona macierzysta:
- der von Pritwitz (SW I/56)
- der von Unruhe (SW I/166)

Postać zidentyfikowana Georg von Hase na podst.: Hans Lutsch, Kunstdenkmaler der Provinz Schlesien, Teil II, Breslau 1889 (str. 635)

Elisabetha von Schlichting geb. von Schweinitz (1599)

INSKRYPCJA:

ANNO 1599 DEN 21 AVGVSTI IST IN GOT/
SELIG ENTSCHLAFEN DIE EDLE VIELEHRNTVGEBREICHE FRAW ELISABETHA GEBORNE - - -/
- - - DES EDLEN EHRNVESTEN VND WOLBENAMB/
TEN OTTO SCHLICHTIG AVF BIELWIESE EHELICHE HAVSFRAW DER GOT GNEDIG BARMHERTZIG SEY

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Schweinitz (J.Siebmacher's grosses und allgemeines Wappenbuch, 1887; Teil I taf. 72)
- der von Warckotsh (SW I/56)

b) strona macierzysta:
- der von Brauchitsch (SW I/56)
- der von Reibnitz (SW I/166)

Elisabetha jest prawdopodobnie drugą małżonką Ottona von Schlichting - po zmarlej w roku 1589 Helenie geb. von Brauchitsch

Asmann von Schlichting (zm. 1605)

INSKRYPCJA:

ANNO 1605 DEN 22 OCTOBER VM BEIDE DER/
HALBEN VHR VO(HRMITAG) IST IN GOTT - - - - - - - - - - -/
- - - - - - - - -/
ALTERS (6)6 IAHR GOT VORT EY IHM EINE FROLICHE AVF ERSTEHVNG ZVM EWIGEN LEBEN

HERBY (od góry):

a) strona ojczysta:
- der von Schlichting (SW I/64)
- der von Truschke (SW I/74)
b) strona macierzysta:
- der von Nostitz (SW I/71)
- der von Berge (SW I/65)

Postać zidentyfikowana jako Asmann (Młodszy) na podst.: Hans Lutsch, Kunstdenkmaler der Provinz Schlesien, Teil II, Breslau 1889 (str. 635)



 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

       

Friedrich Bernhard Werner - Ilustrowana Topografia Śląska z lat 1744-1768. Skany udostępnił autor strony: http://www.dokumentyslaska.pl/

           


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl