Bielice - powiat nowosolski

vor 1945 Bielitz - Kreis Freystadt

BIELICE
gm. Kożuchów

Beliz (1220)
Belitcz (1295)
Bielitz (1887)

Bielice to typowa wieś folwarczna, której zabudowa tylko w niewielkim stopniu wyszła poza założenie majątku ziemskiego. Wieś po raz pierwszy wymieniono w dokumencie z 1220 r. W tym czasie wieś mogła już być własnością rycerską, jednak nie zachowały się wzmianki o właścicielach. W 1432 r. wzmiankuje się miejscowego sołtysa – Hansa Roze. Kolejne informacje o wsi pojawiły się dopiero w końcu XVI w., kiedy wymieniono jako właściciela majątku Kaspra von Knobelsdorfa. W rękach tego rodu Bielice pozostawały do połowy XVII w. Przez kolejne dwieście lat wieś wielokrotnie zmieniała właścicieli, były nimi rodziny von Abschatz (ok. 1687 r.), von Seher (do 1705 r.), von Braun (do 1714 r.), von Glaubitz (do 1828 r.), Munk, Schultz (do 1844 r.) i Eltester. W 1865 r. posiadłość ziemską zakupił Ernst Heinrich Oswald Nickisch von Rosenegk, którego potomkowie władali Bielicami do 1945 r. Siedziba właścicieli Bielic wspomniana była w końcu XVIII w. Niewykluczone, że budowla ta miał swój renesansowy rodowód. W końcu stulecia (1791) prócz dworu i folwarku znajdowało się we wsi 10 domów (112 mieszkańców) i wiatrak. W 1844 r. siedziba właścicieli znajdowała się w ruinie, przy folwarku funkcjonowała gorzelnia i wiatrak, wieś liczyła 15 domostw i 115 mieszkańców (w tym 3 katolików). Liczba mieszkańców wsi utrzymywała się na stałym poziomie przez następne stulecie – w 1919 r. – 117 osób, w 1933 r. osiągnęła 140 osób, w tym czasie wniesiono we wsi kilka nowych zabudowań mieszkalnych i gospodarskich. Po przejęciu majątku przez rodzinę Rosenegk w połowie XIX w. rozpoczęto jego modernizację. Wielkim nakładem środków odbudowany został zrujnowany folwark i rozpoczęto budowę rezydencji (prawdopodobnie w miejscu starszego założenia). Budowę siedziby zakończono w 1867 r. Powstał wtedy dwukondygnacyjny, neogotycki pałacyk z wieżą zegarową. Architektura pałacu zdradza dalekie podobieństwo do dworu w pobliskich Drwalewicach, dlatego nasuwa się przypuszczenie, że autorem obu projektów był ten sam architekt. Obok pałacu założono rozległy park krajobrazowy. W park wkomponowany został pobliski staw z wyspą oraz romantyczna grota. Równocześnie z budową pałacu trwała budowa nowych zabudowań folwarku, które również otrzymały stylową neogotycką bryłę. Ostatnim właścicielem majątku był Friedrich Rosenegk, który wraz żoną został zastrzelony w Bielicach w 1945 r. przez żołnierzy sowieckich.
Na początku XX w. rozpoczęto w pobliżu Bielic eksploatację złóż węgla brunatnego, do wywozu urobku wybudowano w pobliżu wsi rampę przy linii kolejowej relacji Kożuchów – Nowe Miasteczko. W okresie II wojny światowej przy kopalni odkrywkowej „Emma” firmy Braun-Kohlengrube Neustädtel-Bielitz utworzono niewielki obóz pracy dla jeńców radzieckich. Administracja kopalni i obozu znajdowała się prawdopodobnie w Bielicach. Wydobycie węgla kontynuowano do początków lat 50. XX w. Przez kilka powojennych lat Kopalnia „Wanda” miała status miejscowości – osady górniczej. Po II wojnie światowej w bielickim majątku ziemskim utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne. W pałacu ulokowano administrację gospodarstwa oraz mieszkania pracowników. Po likwidacji gospodarstwa w połowie lat 90. XX w., pałac był przez pewien czas nie zamieszkany. Obecnie, wyremontowany, stanowi własność prywatną. W 2000 r. Bielice zamieszkiwało 110 osób.

Tekst za zgodą wydawcy z publikacji: Tomasz Andrzejewski, Miejscowości powiatu nowosolskiego. Rys historyczny, Nowa Sól 2004.