Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach
Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt
Lower Silesia - inheritance of the past in remains
Ciepielów - powiat nowosolski
vor 1945 Waldruh früher Tschöplau - Kreis Freystadt
CIEPIELÓW
gm. Nowa Sól
Czepelaw (1418)
Tschöplau (1791)
Waldruh (1937)
Dzieje niewielkiej wsi Ciepielów związane są z losami miejscowego majątku
ziemskiego, który wielokrotnie zmieniał właścicieli. Najstarsze wzmianki o wsi
pochodzą z 1418 r. Na przełomie XV i XVI wieku posiadłość ziemska należała do
Johanna Fechnera (prawdopodobnie już wtedy w skład majątku wchodziła część
Starego Żabna). W 1592 r. właścicielem Ciepielowa był Wolff von Braun.
Prawdopodobnie rodzina Braunów wybudowała na terenie folwarku pierwszą siedzibę.
Na przełomie XVI i XVII wieku na niewielkim wzniesieniu powstał, murowany z
kamienia i cegły dwór, który w późniejszych czasach uległ znacznym
przekształceniom. W I połowie XVII wieku Ciepielów znalazł się w rękach rodu von
Nassau, potem Karla von Lőbben, który ok. 1680 r. sprzedał majątek ponownie
rodzinie von Braun. W 1774 r. jako właściciel wsi figuruje kolejny
przedstawiciel rodziny von Nassau, natomiast w 1791 r. Ciepielów znalazł się w
rękach von Siegrothów. W tym czasie obok folwarku znajdowały się we wsi 3
gospodarstwa kmiece, 13 zagrodniczych, 5 komorniczych, młyn wodny – 31 zabudowań
i 174 mieszkańców. Na początku XIX wieku miała miejsce gruntowna przebudowa
siedziby właściciela, w jej pobliżu założono ogród. Modernizacje te
przeprowadziła rodzina baronów von Dyherrn-Czetrittz, która przez kilka
dziesięcioleci zarządzała posiadłością. W połowie XIX wieku Ciepielów stał się
własnością starosty kożuchowskiego, Friedricha Wilhelma Schönknechta. Za jego
rządów rozbudowano znacznie folwark, powstały nowe zabudowania gospodarcze,
uruchomiono browar i gorzelnię. We wsi znajdował się również wiatrak, zakład
wikliniarski i kuźnia. W 1844 r. wieś liczyła 34 domostwa i 186 mieszkańców. W
1863 r. dokonano kolejnej przebudowy siedziby właścicieli. Zmiana wystroju
wnętrz, elewacji i postawienie wysokiego dwuspadowego dachu doprowadziły do
zatarcia jego pierwotnej formy. W 1864 r. posiadłość zakupiła rodzina Eichner. W
1898 r. właścicielem Ciepielowa został Richard Pietrusky, którego potomkowie
zarządzali majątkiem do 1945 r. W latach 1889-1890 w pobliżu wsi wybudowano
stację linii kolejowej relacji Nowa Sól – Kożuchów. Po II wojnie światowej w
zabudowaniach folwarku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, które
funkcjonowało do lat 90. XX w. W tym samym czasie zlikwidowano również lokalne
połączenie kolejowe. W 1966 r. przeprowadzono kapitalny remont dworu. Ostatnia
przebudowa zatarła ostatecznie elementy wcześniejszego założenia i tylko
fragmenty piwnic wskazują na renesansową genezę budowli. W 2000 r. we wsi
znajdowało się 31 gospodarstw, zakład usługowy, zamieszkiwało 168 osób.
Tekst za zgodą wydawcy z publikacji: Tomasz Andrzejewski, Miejscowości powiatu nowosolskiego. Rys historyczny, Nowa Sól 2004.
Dwór oraz zabudowa gospodarcza dawnego majątku.
Wjazd do miejscowości.
Ciepielów - Dwór
Założenie podworskie usytuowane jest w zachodnim skraju
miejscowości, na południe od drogi prowadzącej z Nowego Żabna do Wrociszowa.
Dwór zlokalizowany jest na wyniesieniu terenu, podkreślającym jego dominujący
charakter. Od strony północnej prowadzi do niego podjazd biegnący przez
prostokątne podwórze gospodarcze. Od wschodu, północy i północnego-zachodu
otoczony jest częściowo zachowaną zabudową gospodarczo-inwentarską, od zachodu i
południa reliktami parku oraz dawnym ogrodem. Budynek jest użytkowany i pełni
funkcję mieszkalną.
Pierwsza wzmianka na temat wsi pojawiła się w dokumentach w 1418 roku. W latach
1485-1501 Ciepielów należał do Johana Vechener (Fechner). W 1592 roku panem
majątku ciepielowskigo był Hans Starszy von Braun. Po nim posiadłość
odziedziczył Wolf von Braun, wymieniany w źródłach historycznych w roku 1610. W
ciągu następnych stu lat dobra kilkakrotnie zmieniały właścicieli, i tak w 1.
poł. XVII wieku przeszły w ręce rodziny von Nassau, później Carla Christopha von
Löben. W 2. poł. lat 60. XVII stulecia ponownie zostały własnością familii von
Braun. Od 1718 do 1774 roku były dyspozycji Wolfa Alexandra von Nassau, a po
jego śmierci objął je Carl Christoph von Nassau. Zgodnie z opisem wsi z 1791
roku panem dóbr rycerskich, w skład których wchodził dwór i folwark był von
Siegroth, natomiast na początku XIX stulecia jako posiadacz wymieniany był Carl
Friedrich von Dyherrn. Prawdopodobnie od przedstawiciela rodu von Dyherrn
majątek kupił porucznik Friedrich Wilhelm Schönknecht. W roku 1846 prawo
własności do Ciepielowa nabył Carl Eichler, który w roku 1863 przeprowadził
remont budynku. Po śmierci Carl Eichlera w 1893 roku dobra przeszły na jego żonę
Emilię. W 2. poł. lat 90. XIX wieku dziedzicem majątku został Richard Pietrusky.
Posiadłość pozostała we władaniu tej rodziny do 1945 roku. Po wojnie ziemię i
zabudowania przekazano Spółdzielni Produkcyjnej, a w 1965 majątek przejęło PGR.
W 1966 roku PGR przeprowadziło generalny remont dworu, związany z adaptacją jego
wnętrz na mieszkania pracownicze. W trakcie prac wykonano m.in. nową klatkę
schodową i wprowadzono wtórny podział pomieszczeń. Na zewnątrz dokonano
przebudowy elewacji południowej, wykonano nowe tynki elewacyjne pozbawiając je
częściowo, a w niektórych miejscach całkowicie detalu architektonicznego. PGR
zlikwidowano w latach 90. XX wieku.
Dwór wzniesiony został prawdopodobnie na przełomie XVI i XVII wieku, o czym
świadczą zachowane we wschodniej jego części pomieszczenia piwniczne, murowane z
kamienia i cegły, nakryte ceglanymi sklepieniami kolebowymi. Budynek nie posiada
wyraźnych cech stylowych. Budowla rozplanowana jest na rzucie wydłużonego
prostokąta urozmaiconego środkowym ryzalitem pozornym i tarasem ze schodami.
Fasada zwrócona jest w kierunku północnym. Budynek dwukondygnacyjny posadowiony
jest na wysokich piwnicach, przekrywa go dwuspadowy, niski dach. Bryła zwarta
zaakcentowana jest pseudoryzalitem zwieńczonym trójkątnym szczytem od strony
północnej. Wejście główne umiejscowione jest centralnie, poprzedza je taras z
jednobiegowymi schodami prowadzącymi na podjazd. Elewacje artykułowane są
horyzontalnie wysuniętym przed lico cokołem, gzymsami działowymi: zdwojonym
międzykondygnacyjnym i wieńczącym oraz w fasadzie dodatkowo prostymi,
odcinkowymi naczółkami nadokiennymi. W szczycie elewacji frontowej znajduje się
tarcza zegarowa.
Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska
Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.
Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.
Tomasz Mietlicki e-mail - itkkm@o2.pl