Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Ciepielów - powiat nowosolski

vor 1945 Waldruh früher Tschöplau - Kreis Freystadt

 

CIEPIELÓW
gm. Nowa Sól

Czepelaw (1418)
Tschöplau (1791)
Waldruh (1937)

Dzieje niewielkiej wsi Ciepielów związane są z losami miejscowego majątku ziemskiego, który wielokrotnie zmieniał właścicieli. Najstarsze wzmianki o wsi pochodzą z 1418 r. Na przełomie XV i XVI wieku posiadłość ziemska należała do Johanna Fechnera (prawdopodobnie już wtedy w skład majątku wchodziła część Starego Żabna). W 1592 r. właścicielem Ciepielowa był Wolff von Braun. Prawdopodobnie rodzina Braunów wybudowała na terenie folwarku pierwszą siedzibę. Na przełomie XVI i XVII wieku na niewielkim wzniesieniu powstał, murowany z kamienia i cegły dwór, który w późniejszych czasach uległ znacznym przekształceniom. W I połowie XVII wieku Ciepielów znalazł się w rękach rodu von Nassau, potem Karla von Lőbben, który ok. 1680 r. sprzedał majątek ponownie rodzinie von Braun. W 1774 r. jako właściciel wsi figuruje kolejny przedstawiciel rodziny von Nassau, natomiast w 1791 r. Ciepielów znalazł się w rękach von Siegrothów. W tym czasie obok folwarku znajdowały się we wsi 3 gospodarstwa kmiece, 13 zagrodniczych, 5 komorniczych, młyn wodny – 31 zabudowań i 174 mieszkańców. Na początku XIX wieku miała miejsce gruntowna przebudowa siedziby właściciela, w jej pobliżu założono ogród. Modernizacje te przeprowadziła rodzina baronów von Dyherrn-Czetrittz, która przez kilka dziesięcioleci zarządzała posiadłością. W połowie XIX wieku Ciepielów stał się własnością starosty kożuchowskiego, Friedricha Wilhelma Schönknechta. Za jego rządów rozbudowano znacznie folwark, powstały nowe zabudowania gospodarcze, uruchomiono browar i gorzelnię. We wsi znajdował się również wiatrak, zakład wikliniarski i kuźnia. W 1844 r. wieś liczyła 34 domostwa i 186 mieszkańców. W 1863 r. dokonano kolejnej przebudowy siedziby właścicieli. Zmiana wystroju wnętrz, elewacji i postawienie wysokiego dwuspadowego dachu doprowadziły do zatarcia jego pierwotnej formy. W 1864 r. posiadłość zakupiła rodzina Eichner. W 1898 r. właścicielem Ciepielowa został Richard Pietrusky, którego potomkowie zarządzali majątkiem do 1945 r. W latach 1889-1890 w pobliżu wsi wybudowano stację linii kolejowej relacji Nowa Sól – Kożuchów. Po II wojnie światowej w zabudowaniach folwarku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, które funkcjonowało do lat 90. XX w. W tym samym czasie zlikwidowano również lokalne połączenie kolejowe. W 1966 r. przeprowadzono kapitalny remont dworu. Ostatnia przebudowa zatarła ostatecznie elementy wcześniejszego założenia i tylko fragmenty piwnic wskazują na renesansową genezę budowli. W 2000 r. we wsi znajdowało się 31 gospodarstw, zakład usługowy, zamieszkiwało 168 osób.

Tekst za zgodą wydawcy z publikacji: Tomasz Andrzejewski, Miejscowości powiatu nowosolskiego. Rys historyczny, Nowa Sól 2004.


           

Dwór oraz zabudowa gospodarcza dawnego majątku.


Wjazd do miejscowości.


Ciepielów - Dwór

Założenie podworskie usytuowane jest w zachodnim skraju miejscowości, na południe od drogi prowadzącej z Nowego Żabna do Wrociszowa. Dwór zlokalizowany jest na wyniesieniu terenu, podkreślającym jego dominujący charakter. Od strony północnej prowadzi do niego podjazd biegnący przez prostokątne podwórze gospodarcze. Od wschodu, północy i północnego-zachodu otoczony jest częściowo zachowaną zabudową gospodarczo-inwentarską, od zachodu i południa reliktami parku oraz dawnym ogrodem. Budynek jest użytkowany i pełni funkcję mieszkalną.

Pierwsza wzmianka na temat wsi pojawiła się w dokumentach w 1418 roku. W latach 1485-1501 Ciepielów należał do Johana Vechener (Fechner). W 1592 roku panem majątku ciepielowskigo był Hans Starszy von Braun. Po nim posiadłość odziedziczył Wolf von Braun, wymieniany w źródłach historycznych w roku 1610. W ciągu następnych stu lat dobra kilkakrotnie zmieniały właścicieli, i tak w 1. poł. XVII wieku przeszły w ręce rodziny von Nassau, później Carla Christopha von Löben. W 2. poł. lat 60. XVII stulecia ponownie zostały własnością familii von Braun. Od 1718 do 1774 roku były dyspozycji Wolfa Alexandra von Nassau, a po jego śmierci objął je Carl Christoph von Nassau. Zgodnie z opisem wsi z 1791 roku panem dóbr rycerskich, w skład których wchodził dwór i folwark był von Siegroth, natomiast na początku XIX stulecia jako posiadacz wymieniany był Carl Friedrich von Dyherrn. Prawdopodobnie od przedstawiciela rodu von Dyherrn majątek kupił porucznik Friedrich Wilhelm Schönknecht. W roku 1846 prawo własności do Ciepielowa nabył Carl Eichler, który w roku 1863 przeprowadził remont budynku. Po śmierci Carl Eichlera w 1893 roku dobra przeszły na jego żonę Emilię. W 2. poł. lat 90. XIX wieku dziedzicem majątku został Richard Pietrusky. Posiadłość pozostała we władaniu tej rodziny do 1945 roku. Po wojnie ziemię i zabudowania przekazano Spółdzielni Produkcyjnej, a w 1965 majątek przejęło PGR. W 1966 roku PGR przeprowadziło generalny remont dworu, związany z adaptacją jego wnętrz na mieszkania pracownicze. W trakcie prac wykonano m.in. nową klatkę schodową i wprowadzono wtórny podział pomieszczeń. Na zewnątrz dokonano przebudowy elewacji południowej, wykonano nowe tynki elewacyjne pozbawiając je częściowo, a w niektórych miejscach całkowicie detalu architektonicznego. PGR zlikwidowano w latach 90. XX wieku.

Dwór wzniesiony został prawdopodobnie na przełomie XVI i XVII wieku, o czym świadczą zachowane we wschodniej jego części pomieszczenia piwniczne, murowane z kamienia i cegły, nakryte ceglanymi sklepieniami kolebowymi. Budynek nie posiada wyraźnych cech stylowych. Budowla rozplanowana jest na rzucie wydłużonego prostokąta urozmaiconego środkowym ryzalitem pozornym i tarasem ze schodami. Fasada zwrócona jest w kierunku północnym. Budynek dwukondygnacyjny posadowiony jest na wysokich piwnicach, przekrywa go dwuspadowy, niski dach. Bryła zwarta zaakcentowana jest pseudoryzalitem zwieńczonym trójkątnym szczytem od strony północnej. Wejście główne umiejscowione jest centralnie, poprzedza je taras z jednobiegowymi schodami prowadzącymi na podjazd. Elewacje artykułowane są horyzontalnie wysuniętym przed lico cokołem, gzymsami działowymi: zdwojonym międzykondygnacyjnym i wieńczącym oraz w fasadzie dodatkowo prostymi, odcinkowymi naczółkami nadokiennymi. W szczycie elewacji frontowej znajduje się tarcza zegarowa.

Małgorzata Lisiecka
Źródło:
"Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl