Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Czasław - powiat nowosolski

vor 1945 Heydau - Kreis Freystadt

 

CZASŁAW

gm. Otyń

 

Czasslaws (1398)

Heide (1566)

Heidau (1791)

Heydau (1937)

 

W średniowieczu wieś stanowiła własność rycerską. Miejscowość powstała prawdopodobnie w 1 poł. XIV w., pierwszy raz wzmiankowana była w 1398 r. W 1566 r. właścicielem majątku był  Georg von Dyherrn z Mirocina. W 1581 r. posiadłość należała do Christopha Dyherna. W 1705 r. Gotthard Dyherrn sprzedał Czasław Hansowi Moritzowi von Tschammerowi. Zachowały się wzmianki, że w 1741 r. ewangeliccy mieszkańcy wsi przynależeli do parafii w Zatoniu. W połowie XVIII stulecia wieś wchodziła w skład dóbr Ernesta Wilhelma von Lűttwitza, potem Maximiliana Adolfa von Stensch. W 1791 r. wzmiankowano we wsi siedzibę pańską , folwark, szkołę, gospodę, 9 gospodarstw kmiecych, 10 zagrodników, 21 komorników, młyn wodny i wiatrowy – łącznie 54 zabudowania i 293 mieszkańców. Około 1808 r. posiadłość zakupiła księżna Dorota de Talleyrand i od tej pory losy miejscowości związane były z majątkiem ziemskim w Otyniu. Około 1821 r. otwarto w Czasławiu nową szkołę. W 1845 r. prócz dworu pańskiego z folwarkiem i szkoły ewangelickiej funkcjonowała  gorzelnia, browar, młyn wodny, 2 wiatraki i olejarnia. W tym czasie Czasław zamieszkiwały 373 osoby (18 katolików). W 1879 r. spadkobierca księżnej Doroty, Aleksander Dino, sprzedał majątek pruskiemu ministrowi Rudolfowi Friedenthalowi. Po nim dobra otyńskie odziedziczyła córka, Renata von Lancken-Wackenitz. W połowie stulecia na miejscowym cmentarzu wzniesiono kamienną dzwonnicę. Na początku XX w. wybudowano restaurację z salą taneczną. W 1926 r. dzierżawcą majątku była rodzina Liersch, natomiast ostatnim wzmiankowanym w 1933 r. właścicielem – Herman Kubeile. Po 1945 r. siedziba właściciela majątku popadła w ruinę, a pozostałości rozebrano. Zabudowania folwarczne w części rozebrano, pozostałe oddano w użytkowanie rolnikom indywidualnym. W II połowie XX w. wieś nie rozwijała się. W 2000 r. Czasław zamieszkiwały 134 osoby, we wsi znajdowało się 9 gospodarstw rolnych, funkcjonował punkt handlowy i zakład usługowy.

Tekst za zgodą wydawcy z publikacji: Tomasz Andrzejewski, Miejscowości powiatu nowosolskiego. Rys historyczny, Nowa Sól 2004.


                       

Dokładne miejsce po pałacu oraz zabudowaniach gospodarczych dawnego majątku - do dnia dzisiejszego nic nie pozostało.

   

Współcześnie postawiona brama być może stoi (co jest bardzo prawdopodobne) w miejscu wjazdu do dawnego majątku.


           

Budynki w najbliższym sąsiedztwie miejsca po majątku.


   

Zabudowa miejscowości.


           

Kamienną dzwonnicę otacza nikła pozostałość starego XIX - wiecznego niemieckiego cmentarza.


                   

                   

       

Prawdopodobnie kiedy zabrakło już miejsca na kolejne pochówki (na wzgórzu koło dzwonnicy) podjęto decyzję o założeniu poza miejscowością nowego cmentarza dla mieszkańców Czasławia. Zdjęcia przedstawiają zniszczone niemiecki nagrobki w sąsiedztwie współczesnych polskich oraz kaplicę.


       

Dawna szkoła to obecnie dom mieszkalny. W jej sąsiedztwie rośnie dąb u podnóża którego leżą pozostałości pomnika poległych na frontach I wojny światowej żołnierzy - mieszkańców miejscowości. Ostatnie zdjęcie przedstawia dokładne miejsce po wiatraku widocznym na archiwalnym zdjęciu.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

               

Archiwalne wizerunki pałacu, jego wnętrza, wiatraka oraz wodnych młynów.


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl