Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains

KRÓLIKOWICE
gm. Bytom Odrzański

Krolkewitz (1360)
Krolkwitz (1791)
Weisfurt (1938)
Krokowice (1945)

Królikowice jako własność rycerską wymieniono po raz pierwszy w 1360 r., znajdowała się w królewskiej (czeskiej) części podzielonego księstwa głogowskiego. Informacje o jej właścicielach są bardzo skąpe. Na przełomie XV i XVI w. Królikowice i pobliskie Małaszowice znajdowały się w rękach Mauritiusa von Tschammera, który pozostawał ich właścicielem do swojej śmierci w 1562 r. Potem jako właścicieli wymienia się rodzinę von Lotz, która władała wsią do 1708 r. Prawdopodobnie po tej dacie majątek zakupił Kaspar Joachim von Knobelsdorff z Popęszyc. Nie wiemy jak długo wieś znajdowała się w rękach Knobelsdorffów. Należy przypuszczać, że rodzina ta wybudowała klasycystyczny dwór i rozbudowała folwark. Już w 1620 r. w pobliżu wsi znajdował się młyn wodny, natomiast w 1742 r. wymienia się młyn wiatrowy. W 1791 r. wieś zamieszkiwało 118 osób, wzmiankowano siedzibę pańską, folwark i dwa młyny, a właścicielem majątku była rodzina Stempel. W 1813 r. wieś zajęli Francuzi, którzy postanowili wybudować tu obóz wojskowy. Oficerowie z dowództwa korpusu marszałka Mortiera zakwaterowali się we dworze w Małoszowicach. Dla pozostałych żołnierzy (ok. 8000) wybudowano obszerne baraki, kantynę i punkt opatrunkowy. 15 sierpnia 1813 r. obchodzono w nim hucznie urodziny cesarza Napoleona. Podczas pokazów fajerwerków doszło do pożaru, który strawił część baraków. Francuzi opuścili ostatecznie okolicę po klęsce w bitwie nad Kaczawą. Według tradycji, pamiątką po Francuzach była osobliwość przyrodnicza – sosna zrośnięta korzeniami z dębem rosła w miejscu obozu jeszcze w latach 30. XX w. Informacje o folwarku i właścicielach Królikowic w XIX w. są bardzo skąpe. W połowie XIX w. posiadłość znajdowała się w rękach rodziny Faber, która w folwarku uruchomiła browar i gorzelnię. W tym samym czasie wybudowano we wsi restaurację z obszerną salą taneczną, ponadto we wsi znajdowało się 25 domostw, wiatrak, a liczba mieszkańców wynosiła 184 osoby (1844 r.); w 1926 r. – 139 osób. Po 1945 r. miejscowy dwór i restauracja uległy zniszczeniu, wniesiono kilka nowych zabudowań mieszkalnych i gospodarczych. W końcu XX stulecia wieś otrzymała wodociąg, w 2000 r. miejscowość zamieszkiwało 95 osób w 23 domostwach.

Tekst za zgodą wydawcy z publikacji: Tomasz Andrzejewski, Miejscowości powiatu nowosolskiego. Rys historyczny, Nowa Sól 2004.

Nikłe resztki dworu w Królikowicach - wiosna 2013 rok.

Zabudowa mieszkalna - pozostałość dawnego majątku.

Te pojedyncze drzewa to ostatni fragment parku.

Boisko i plac zabaw na dawnym dziedzińcu przed pałacem w Królikowicach - wiosna 2013 rok.

Założona na planie kwadratu kaplica grobowa rodu von Faber z końca XIX wieku. Stoi na terenie starego cmentarza byłych niemieckich mieszkańców Królikowic w otoczeniu nielicznych pozostałości pomników nagrobnych.

Tablice pamiątkowe będące pierwotnie ulokowane w ścianach kaplicy. W latach powojennych zostały prawdopodobnie bezpowrotnie zniszczone. Zdjęcia udostępnił Ryszard Szczygieł z Bytomia Odrzańskiego.

Pomnik przyrody „Sosna Francuzów” - dąb szypułkowy (Quercus robur) - o obwodzie pnia 495 cm.

Droga która prowadzi skrajem lasu do dębu oraz pobliskie pole - dawne obozowisko wojsk napoleońskich.

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

Majątki rodziny von Tschammer (także właścicieli Królikowic) na Śląsku:

Bankwitz - Kreis Namslau                                                 Bąkowice - powiat namysłowski 

Dahsau - Kreis Wohlau/Guhrau                                        Daszów - powiat górowski 

Dromsdorf und Lohnig - Kreis Striegau                             Drogomiłowice i Łagiewniki Średzkie - powiat średzki 

Eichholz - Kreis Liegnitz                                                    Warmątowice Sienkiewiczowskie - powiat legnicki 

Gross-Krichen - Kreis Lüben                                            Krzeczyn Wielki - powiat lubiński 

Lederose - Kreis Striegau                                                 Różana powiat - średzki 

Polnisch-Taschammendorf - Kreis Strehlen                     Samborz powiat - średzki 

Saabor - Kreis Grünberg                                                   Zabór - powiat zielonogórski 

Tschammer-Ellguth - Kreis Gross Strehlitz                       Ligota Samborowa - powiat oleski 

Brunzelwaldau - Kreis Freystadt                                       Broniszów - powiat nowosolski 

Heidevorwerk (neben Quaritz) - Kreis Glogau                  Dzików - powiat polkowicki 

Oberquell früher Quaritz - Kreis Glogau                           Gaworzyce - powiat polkowicki 

Nieder Tschirnau - Kreis Guhrau                                      Czernina Dolna - powiat górowski 

Reisicht - Kreis Goldberg                                                  Rokitki - powiat legnicki 

Tammendorf - Kreis Goldberg                                          Groble - powiat legnicki 

Tschirbsdorf - Kreis Goldberg                                          Czernikowice - powiat legnicki 

Wittgendorf - Kreis Goldberg                                            Witków - powiat legnicki 

Porlewitz - Kreis Guhrau                                                   Parłowice - powiat rawicki 

Osselwitz und Vorwerk Teichenau - Kreis Guhrau           Osłowce - powiat górowski 

Gross Räudchen - Kreis Guhrau                                      Rudna Wielka - powiat górowski 

Strehlitz - Kreis Oels                                                         Strzelce - powiat oleśnicki 

Borganie - Kreis Schweidnitz                                            Borzygniew - powiat wrocławski 

Ketzendorf - Kreis Opeln                                                   Karłowice - powiat opolski 

Mühnitz - Kreis Oels-Trebnitz                                            Mienice - powiat trzebnicki 

Kuhnern - Kreis Striegau                                                   Konary - powiat średzki 

Brödelwitz - Kreis Guhrau/Wohlau                                    Brodowice - powiat lubiński 

Tscheschen - Kreis Guhrau                                              Cieszyny - powiat górowski 

Hengwitz - Kreis Guhrau                                                   Kobylniki - powiat górowski 

Hochbeltsch - Kreis Guhrau                                              Bełcz Górny - powiat górowski 

Hünern - Kreis Guhrau                                                      Psary - powiat górowski 

Kittlau - Kreis Guhrau                                                        Kietlów - powiat górowski 

Rahenau - Kreis Guhrau                                                   Równa - powiat górowski

Westpommern:

Latzig - Kreis Belgard                                                        Laski - powiat białogardzki 

Gross Rambin - Kreis Belgard                                          Rąbino - powiat świdwiński

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl