Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Sobolice - powiat nowosolski

vor 1945 Zöbeln früher Zöbelwitz - Kreis Glogau

 

SOBOLICE
gm. Bytom Odrzański

Sobeliz (1266)
Czobilwitz (1360)
Zoebelwitz (1670)
Zöbelwitz (1791)
Zöbeln (1937)
Żabowice (1945)

Pierwsze wzmianki o wsi pojawiły się w połowie XIII w. W tym czasie wieś wchodziła w skład dóbr rycerza Boguchwała (1257 r.), potem jego syna Piotra (1266 r.). Pozostali średniowieczni właściciele wsi są nieznani. W 1360 r. Sobolice znajdowały się w królewskiej (czeskiej) części księstwa głogowskiego. Kolejne wzmianki o miejscowości pochodzą z 1564 r. i dotyczą czynszów, uiszczanych przez mieszkańców na rzecz klasztoru augustianów w Żaganiu. W XVI w. nieznani z imienia właściciele postawili we wsi dwór obronny. W II połowie XVII w. właścicielem Sobolic był Sigismund von Kupperwolff (zm. 1676 r.). W 1690 r. wzmiankowany był miejscowy wiatrak. Około 1790 r. wieś liczyła 144 mieszkańców, przy folwarku znajdował się wiatrak. W 1845 r. własność ziemska należała do majora von Kampza – wieś składała się z 12 domów, siedziby pańskiej, folwarku i wiatraka – 112 mieszkańców. W 1854 r. Sobolice, wraz z pobliskim Bodzowem, zakupiła rodzina von Kessel, która na miejscu wcześniejszego dworu (lub innej budowli) wzniosła okazały neogotycki pałac (ok. 1862 – 1883). W sąsiedztwie pałacu założono rozległy park krajobrazowy. W tym czasie wybudowano również nowe zabudowania folwarku o profilu hodowlanym. Ostatnim, przed wybuchem II wojny światowej, właścicielem majątku był Sylvius von Kessel. Po zakończeniu wojny w folwarku utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne, które później włączono do Kombinatu PGR w Wierzchowicach. Gospodarstwo funkcjonowało do początku lat 90. XX w. Pałac właścicieli majątku w 1945 r. został splądrowany, na początku lat 50. XX w. budowla spłonęła i do dnia dzisiejszego pozostaje w ruinie. W 2000 r. we wsi znajdowało się 7 gospodarstw – 35 mieszkańców.

Tekst za zgodą wydawcy z publikacji: Tomasz Andrzejewski, Miejscowości powiatu nowosolskiego. Rys historyczny, Nowa Sól 2004.


                 

              

Ruina pałacu w Sobolicach.

           

                    

Zniszczona fontanna oraz fragment parku.

                 

Zniszczona zabudowa gospodarcza oraz jedyny zachowany budynek mieszkalny pracowników dawnego majątku i tablica na jego szczytowej ścianie.

     

Kamienna droga dojazdowa do dawnego majątku.


   

Widok na miejscowość.


         

Wjazd do miejscowości zimowa porą.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

            

      

Zdjęcia pochodzą z czasopisma Neuer Glogauer Anzeiger.


Sobolice - Pałac

Sobolice położone są około 6 km na południe od Bytomia Odrzańskiego. Założenie pałacowo-parkowo-folwarczne zajmuje wschodnią część wsi. W jego centrum znajduje się ruina, spalonego po 1945 roku, pałacu. Pałac z czterech stron otoczony był rozległym parkiem krajobrazowym. Przez środek założenia, z zachodu na wschód, wiodła droga prowadząca na folwark, która dzieliła park na dwie części. Zabudowania folwarczne, zlokalizowane po południowej i zachodniej stronie założenia, były oddzielone od pałacu rzędem drzew.

Pierwsza wzmianka źródłowa o Sobolicach pochodzi z połowy XIII wieku, kiedy wieś była własnością rycerza Boguchwała, a następnie jego syna, Piotra. W 1360 roku ziemie te należały do księstwa głogowskiego. Przypuszczalnie, w XVI wieku dobra ziemskie w Sobolicach zostały własnością rodziny von Tschischwitz, która wzniosła tutaj dwór obronny. W 2. poł. XVII wieku sobolicki majątek został własnością Sigismunda von Kupperwolff. Kolejnym właścicielem był Krzysztof von Oertzen, który w 1824 roku odsprzedał dobra von Haugwitzom. W latach 1829-1854 Sobolice należały do majora Edwarda von Kampitz. We wsi znajdowało się wówczas 12 domów, siedziba pańska, folwark i wiatrak. Miejscowość liczyła 112 mieszkańców. W 1854 roku lub 1855 roku posiadłość w Sobolicach zakupił Gustaw von Kassel, którego syn, Guido, i wnuk, Silvius, byli kolejnymi właścicielami majątku, aż do czasów II wojny światowej. W latach 1862-1883 von Kasselowie wznieśli okazały pałac. Powstał w wyniku gruntownej przebudowy znacznie starszej budowli, której relikty w postaci sklepień kolebkowych z lunetami i kolebkowo-krzyżowych zostały zachowane w piwnicach i parterze. Wcześniejsza rezydencja została nadbudowana o piętro i rozbudowana o skrzydło zachodnie. W ten sposób powstała budowla łącząca cechy angielskiego neogotyku z romanizmem. Całość dopełniał, założony w sąsiedztwie pałacu, imponujący park krajobrazowy. Z tego samego czasu pochodzą również zabudowania folwarku.

XIX-wieczny pałac założony był na planie zbliżonym do prostokąta z prostokątnym skrzydłem dostawionym doń od zachodu. Rzut urozmaicony był wykrojem okrągłych i prostokątnych wież przylegających do głównej części od wschodu i zachodu. Dwukondygnacyjny korpus pałacu, z trzykondygnacyjnymi pseudoryzalitami i szczytami sięgającymi czwartej kondygnacji, nakryty był stromym dachem dwuspadowym. Dwuspadowe, poprzeczne dachy nad ryzalitami osiągały tę samą wysokość co dach korpusu. Skrzydło zachodnie nakryte było również dachem dwuspadowym ustawionym poprzecznie do dachu korpusu. Zaś masywne wieże nakryte były stromym dachem wielopołaciowym i czterokondygnacyjnym. Rozczłonkowaną bryłę wzbogacały dodatkowo schodkowe szczyty ze smukłymi, wysokimi sterczynami wielobocznymi na wspornikach oraz blankowania wieńczące ściany. Elewacje przeprute były rytmicznie rozmieszczonymi prostokątnymi otworami okiennymi w prostych obramieniach, a w wyższych kondygnacjach oknami ostrołukowymi i o łuku ostrym obniżonym. Elewacje wież dekorowane były dodatkowo fryzem arkadowym. Nad wejściem północnym, od strony ogrodu, poprzedzonym rozległym tarasem, umieszczony był kartusz herbowy Kasselów. Wejście główne mieściło się w ryzalicie fasady południowej. Centrum założenia zajmowała owalna klatka schodowa oświetlona oszklonym świetlikiem dachowym.

Po 1945 roku w folwarku utworzono PGR. Sam pałac zaraz po zakończeniu II wojny światowej został splądrowany. Na początku lat 50. XX wieku budowla spłonęła i do dnia dzisiejszego pozostaje w ruinie.

Maja Błażejewska
Źródło:
"Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl