Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Grodziszcze - powiat polkowicki

vor 1945 Burgdorf früher Gross Gräditz - Kreis Glogau

 

                 

           

Ruina renesansowego dworu myśliwskiego z XVI wieku. Unikalny zabytek architektury – dawna siedziba rycerska. Murowany z kamieni i cegły, piętrowy. Założony na planie prostokąta, otoczony z trzech stron fosą. Jedno skrzydło otrzymał w XVIII wieku, a neogotycką wieżę w sto lat później. Pod koniec XVII wieku własność rodu von Stosch, później rodu von Jerin. W latach 1917 – 1939 należał już do państwa niemieckiego - Preussischer Domänenfiskus. W latach 1939 - 1945 roku właścicielem była rodzina Krüger. W roku 1943 właścicielka Erna Krüger. Obecnie dwór znajduje się w stanie daleko posuniętej ruiny, fosa od strony południowej jest zasypana. Główna aleje spacerowe w parku została uporządkowana w 2009 roku.

                  

Park w pobliżu dworu.

  

Autor strony w parku w Grodziszczu oraz obecny lokator dworu.

W pobliżu pałacu pamiątkowy kamień z zatartym przez upływ czasu napisem.  Upamiętnia dwóch poległych na wojnie synów ostatniego właściciela dworu.

Schtz (Schütze - szeregowiec)

Jürgen Krüger 11.06.1921 - 8.01.1942

 

Ltn (Leutnant - podporucznik)

Hanas Ludwig Krüger 28.04.1917 - 21.05.1940

 

     

 

Popadająca w ruinę zabudowa gospodarcza dawnego majątku oraz na ostatnim zdjęciu jedyny budynek w dobrym stanie obok którego jest przystanek autobusowy.


 

     

 

Wjazd do miejscowości, tablica informacyjna przy jednym z filarów bramy wjazdowej do dawnego majątku oraz stara kapliczka.

 

              

 

           

 

Po cegielni funkcjonującej niemal do 1945 roku, dziś nic nie pozostało poza wyrobiskiem wypełnionym wodą.


 

              

 

Nic także nie pozostało po dawnej bażanciarni należącej do majątku w Grodziszczu.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

Archiwalna fotografia ruin pałacu pochodzi ze zbiorów Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Legnicy. Autor Kowalski 1959.


   

Monumentalny dąb w okolicach Grodziszcza. Zdjęcia z lat 70 - tych XX wieku udostępnił Wiesław Dudek z Wrocławia.



GRODZISZCZE – wieś położona w odległości 19 km na południowy wschód od Głogowa. Leży na wysokości 99 m. n.p.m., u podnóża Wzgórz Polkowickich, na wschód od Grodowca. Posiada bogatą tradycję osadniczą. W jej rejonie odnaleziono wiele stanowisk archeologicznych, m.in. ślady osad neolitycznych i grodzisko plemienne. Badania archeologiczne wskazują, że było ono usytuowane na terenach bagiennych i wsparte na pniach. W czasie poszukiwań archeologicznych odkryto przedmioty rogowe, kościane i kamienie młyńskie. Pomiędzy Grodziszczem i sąsiednim Grodowcem znajdują się malownicze wzniesienia o nazwach Ofiarna Góra, Święta Góra i Winnica.

    Grodziszcze wcześniej nazywane było również Grodowcem. Obie wsie bowiem należały do jednego właściciela ziemskiego. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1302 roku (występuje nazwa Grotiscz) oraz z 1320 roku (Grodis). Z nieco późniejszych zachowały się m.in. dokumenty z 12 stycznia 1419 roku oraz 15 listopada 1473 roku (Gradis). W czasach nowożytnych miejscowość znana była pod nazwą Graediz Gross (1791).

    W początkach XIV wieku wieś należała do rodu Zedlitz, później do braci Pusch, a następnie do Kacpra Reokwitza. Według dokumentów sporządzonych podczas wizytacji Brigera w XVI wieku Grodziszcze należało do tzw. II Kanonikatu (domini Bischonis de Rantz). Pod koniec XVII wieku wieś była w posiadaniu rodu Stosch, a w 1791 roku nabył ją Koller z Chobieni. W latach 1918-1939 stanowiła własność skarbu państwa. Do końca II wojny światowej właścicielem wsi był Krüger. Przed 1945 rokiem wieś znana była pod nazwami Gross Graditz (1936) i Hochkirch Burgdorf (1941). W 1929 roku w Grodziszczu mieszkało 133 katolików i 101 protestantów.

    W lesie koło wsi zachowały się fragmenty unikalnego zabytku architektury – pałacu myśliwskiego (dawnej siedziby rycerskiej, obecnie w daleko posuniętej ruinie), murowanego z kamienia i cegły, piętrowego. Jest to obiekt renesansowy, wzniesiony w 2. połowie XVI wieku. Usytuowany na niewielkim wzniesieniu, założony został na planie prostokąta i otoczony z trzech stron wodą. W 1. połowie XVII wieku od strony południowej dostawiono pod kątem prostym drugie skrzydło, a w 2. połowie XIX wieku okrągłą, neogotycką basztę przy północno-zachodnim narożniku. Pomieszczenia w przyziemiu nakryte są sklepieniami krzyżowymi i kolebkowymi. Z okresu przebudowy w XIX wieku zachowały się schody wiodące na przypałacowy taras (obecnie nieistniejący). Zachowały się także dwa skromne portale renesansowe z XVI wieku. Na południe od pałacu założono park. Od północy wiedzie aleja lipowa. Wschodnia część parku krajobrazowego to zwarty drzewostan. Zachowane drzewa to: dęby szypułkowe, graby pospolite, kasztanowce białe, klony, lipy drobnolistne i szerokolistne, olsze czarne, topole kanadyjskie, wiązy szypułkowe i wierzby białe – liczące ponad 120 lat.

 

AUTOR MAREK ROBERT GÓRNIAK
INFORMATOR HISTORYCZNO-GEOGRAFICZNY

GRĘBOCICE – LUBLIN 2005

 


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl