Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Retków - powiat polkowicki

vor 1945 Rettkau - Kreis Glogau

 

W 1680 roku właścicielem ziemskim w Retkowie był Baltazar von Bartwitz. W XVIII wieku wybudowano na miejscu poprzedniej rezydencji - pałac dla generała von Kalckreutha nowego właściciela majątku. Od 1802 do 1945 był on w posiadaniu rodziny von Hardenberg. Dziś pałac już nie istnieje.

       

Pałac i widok na dokładne miejsce w którym stał.

       

Fragment parku wzdłuż głównej alei.

           

Pozostałość zabudowy mieszkalno - gospodarczej dawnego majątku.

   

Napisy na budynkach - pamiątki po rodzinie von Hardenberg.


         

 

Zdewastowany cmentarz niemieckich mieszkańców miejscowości sprzed 1945 roku.


     

Zabudowa miejscowości. Na ostatnim zdjęciu dawna szkoła.


Teich Vorwerk - to niemiecka sprzed 1945 roku nazwa folwarku który jest umiejscowiony między Retkowem a Szymocinem i Buczem.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

         


FRIEDRICH ADOLF VON KALCKREUTH, Kalkreuth (1737-1818) – feldmarszałek pruski, dyplomata, autor pamiętnika oraz właściciel majątku i pałacu w Retkowie. Urodził się 21 lub 22 lutego 1737 roku w Sottershausen koło Sangerhausen (w Saksonii-Anhalt) w rodzinie zawodowych wojskowych. Poprzez matkę spokrewniony był z rodem von Bülow. Jego ojciec zginął jako major armii pruskiej w 1740 roku. Od 1747 roku Friedrich przebywał na dworze berlińskim Fryderyka II i po ukończeniu 14 roku życia (1752) rozpoczął służbę wojskową w gwardii pruskiej armii – został przyjęty do elitarnego pułku Garde de Corps. Jako adiutant młodszego brata króla – księcia Henryka Pruskiego w 1758 roku brał udział w wojnie 7-letniej (1756-1763). W 1762 roku podczas bitwy pod Freibergiem, ratując życie księciu Henrykowi, został ranny. W nagrodę został awansowany do stopnia majora. Popadłszy w niełaskę – za uwiedzenie żony księcia Henryka – w 1766 roku został odesłany do pułku stacjonującego w Prusach Wschodnich, z jednoczesnym zakazem powrotu przez 20 lat do Berlina. Po objęciu w 1786 roku władzy królewskiej przez Fryderyka Wilhelma II (1744-1797) otrzymał tytuł hrabiego i nominację na generała-majora. Podczas inwazji na Holandię w 1787 roku wyróżnił się jako dowódca samodzielnego oddziału i zyskał opinię jednego z wybitniejszych pruskich sztabowców. Zdobył wówczas twierdzę Nieuverfluys i został awansowany na generała-lejtnanta. W 1790 roku został generałem-porucznikiem. W czerwcu tego roku przybył do Warszawy (wraz z Wedelstedtem) z zamiarem inspekcji armii polskiej i oceny jej ewentualnego udziału w planowanej kampanii austriackiej (jednym z jego informatorów był wtedy Hugo Kołłątaj). W 1792 roku został dowódcą części wojsk pruskich w Szampanii. W tym samym czasie pozostawieni przez niego w Warszawie pruscy oficerowie bezskutecznie usiłowali wyprosić u króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II przysłanie Kalckreutha na ich dowódcę. Prawdopodobnie wtedy Kalckreuth przebywał już w swojej rezydencji szlacheckiej – barokowym pałacu w Retkowie (dowodzi tego m.in. napisany przez niego w Retkowie list z 6 września 1791 roku). W latach 1793-1794 Kalckreuth dowodził pruskim korpusem posiłkowym w czasie wojny z rewolucyjną Francją (pomimo iż należał do przeciwników tego konfliktu zbrojnego). Dowodził m.in. oblężeniem Moguncji (1793) oraz odznaczył się pod Valmy, Neukirch i Kaiserlautern (1794). Prowadził rozmowy pokojowe z Dumouriezem i Kellermanem. Od 1795 roku był komendantem wojskowym Pomorza, a w 1796 został mianowany generałem kawalerii. W 1802 roku uczestniczył w zjeździe króla Prus – Fryderyka Wilhelma III (1770-1840) z cesarzem Rosji – Aleksandrem I Romanowem (1777-1825). Przed wojną 1806 roku pełnił
funkcję gubernatora Gdańska, a w 1806 roku został wysłany z misją dyplomatyczną do Sztokholmu. Z chwilą wybuchu wojny prusko-francuskiej Kalckreuth, postrzegany jako dość liberalny gubernator Gdańska, został odwołany do sztabu (na jego miejsce przysłano zawziętego Prusaka generała Monsteina, wyróżniającego się bezwzględnym posłuszeństwem). Podczas kampanii napoleońskiej w 1806 roku Kalckreuth dowodził dywizją posiłkową piechoty w armii księcia brunszwickiego Karola Wilhelma Ferdynanda (1735-1806), która 14 października spóźniła się na pole bitwy pod Auerstaedt (koło Jeny w Turyngii). Wówczas przeważające wojska pruskie zostały pokonane przez jednostki francuskie marszałka Louisa Nicolasa Davouta (1770-1823). Kalckreuth powtórnie został mianowany gubernatorem Gdańska i dowódcą jego obrony 18 marca 1807 roku. Wyjątkowy rozgłos zyskał dzięki zaciętej 78-dniowej obronie Gdańska, gdy dopiero brak zapasów zmusił go do kapitulacji 26 maja 1807 roku (z 21-tysięcznego garnizonu wyprowadził około 7100 do 9000 żołnierzy, a poległo około 2700). W dniu 2 czerwca 1807 roku król pruski mianował go feldmarszałkiem, a car nagrodził Orderem Świętej Anny. Po bitwie pod Friedlandem uczestniczył w zawieszeniu broni, a następnie jako przedstawiciel Prus w dniu 9 lipca 1807 roku podpisał w Tylży układ pokojowy, a po 3 dniach dodatkową konwencję wojskową. Do 1813 roku opowiadał się po stronie umiarkowanej frakcji, unikającej zerwania układów z Francją. Posądzany o sympatie profrancuskie został odsunięty od prac nad reformą armii pruskiej. W następnych latach piastował kolejno urzędy gubernatora w Toruniu, Królewcu, Wrocławiu (1812) i Berlinie (1809 i ponownie po pokoju paryskim od 1814). Zmarł 10 czerwca 1818 roku w Berlinie. Friedrich Adolf von Kalckreuth pozostawił po sobie interesujące pamiętniki (dotyczące głównie wspomnień z okresu wojny 7-letniej) Paroles du comte de Kalckreuth (wydane w 1841 roku w Paryżu). Znajdują się w nim m.in. informacje dotyczące związków rodu von Kalckreuth z ziemią głogowską. W zachowanym w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej KUL w Lublinie egzemplarzu tego XIX-wiecznego pamiętnika (sygnatura 28967II) znajduje się odręcznie spisana dedykacja: Egzemplarz ofiarowany Panu Hrabiemu Paulowi de (= von) Haugwitz w celu przedłożenia w Magistracie [miasta Safanuck] względem powinowactwa Pani La Poeau z najstarszym z bratanków [siostrzeńców] Feldmarszałka - Paryż, 17 października 1849 (Fredéric de (= von) Kalckreuth).

Literatura: Friedrich Adolf Kalckreuth, Paroles du comte de Kalckreuth, Paris 1841, s. 1-15; Encyklopedia Wojskowa, Pod redakcją Ottona Laskowskiego, Warszawa 1933 III, s. 743; Janusz Staszewski, Wojsko polskie na Pomorzu w roku 1807, Gdańsk 1958; Władysław Zajewski, Oblężenie i kapitulacja Gdańska w 1807 roku (w:) Historia Gdańska III, cz. 2 (1793-1815), Gdańsk 1993, s. 100-117; Henryk Ciesielski, Hanna Wrabec, Katalog zabytkowych ogrodów i parków województwa legnickiego, Legnica 1997, s. 223; Günter Richter, Kalckreuth Friedrich Adolf (w): Neue Deutsche Biographie, Berlin 1997 XI, s. 50-51; Gdańsk napoleoński. Oblężenia 1807, 1813. Katalog wystawy – Muzeum Historyczne Miasta Gdańska, Gdańsk 2000, s. 33; Robert Bielecki, Encyklopedia wojen napoleońskich, Warszawa 2001, s. 246.

AUTOR MAREK ROBERT GÓRNIAK Z PUBLIKACJI:

GMINA GRĘBOCICE

INFORMATOR HISTORYCZNO-GEOGRAFICZNY

GRĘBOCICE – LUBLIN 2005

 


 

RETKÓW – wieś położona na wschód od Grębocic, na wysokości około 80 m n.p.m. Najstarszy znany zapis o miejscowości pochodzi z 1305 roku (Rybky). W późniejszych dokumentach spotyka się wzmianki o wsi występującej pod nazwami Rethcou (1318) i Retke (1453). W okresie powojennym stosowano nazwę Retka. Według dokumentu spisanego 17 kwietnia 1408 roku wiadomo, iż Mikołaj Swenkenfelt sprzedał misjonarzom kaplicy mariackiej roczny czynsz ze wsi Retków. Dokumenty z 1419 roku informują, iż na początku XV stulecia istniał we wsi młyn – w dokumencie z 19 października (spisanym w Głogowie) dotyczącym młyna wybudowanego przez Stefana Swenkenfelda znajduje się oświadczenie, iż altarzysta z Głogowa nie ma prawa budować nowego młyna na tym majątku, a w dokumencie z 28 października (spisanym we Wrocławiu) biskup Konrad potwierdza Janowi Rokiewiczowi czynsz z młyna we wsi Retków. Kolejny dokument z 18 kwietnia 1452 roku podaje informację o sprzedaży grzywny misjonarzom z Głogowa przez Mikno Scholitsa z Retkowa. Dokument oficjała wrocławskiego z 13 października 1505 roku zawiera informację, że Jan Schlewerlein potwierdza wyrok w procesie proboszcza kościoła św. Mikołaja w Głogowie Franciszka Labinwaldt z Janem Strawenwaldt i Andrzejem Wesse w sprawie folwarku Retkau na korzyść proboszcza. Inny dokument został spisany w Wiedniu 16 czerwca 1535 roku. Zawiera on informację, iż nuncjusz papieski Piotr Paweł Verqerius i biskup wrocławski Jakub zgadzają się na układ Lasława Niebelschütz z Retkowa i Nicolasa Kuntczel, proboszcza z Głogowa, dotyczący folwarku w Retkowie.

 

AUTOR MAREK ROBERT GÓRNIAK
INFORMATOR HISTORYCZNO-GEOGRAFICZNY

GRĘBOCICE – LUBLIN 2005

 


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl