Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Zamysłów - powiat wschowski

vor 1945 Hinzendorf - Kreis Fraustadt

 

               

Pierwotny kościół w Zamysłowie ufundowany został przez klaryski z Głogowa. Wzmiankowany był już XIV wieku jako drewniana świątynia pod wezwaniem św. Bartłomieja. Obecny kościół p.w. św. Marii Magdaleny to obiekt murowany, w stylu rokokowym wybudowany w 1752 roku, prawdopodobnie według projektu włoskiego architekta Pompeo Ferrariego. Ogromnych zniszczeń doznał w 1945 roku, kiedy to wojska radzieckie dokonały jego spalenia. Częściowo zabezpieczony w 1958 roku, przez wiele lat pozostawał nie użytkowany. Dziś odbudowany od 1992 roku służy mieszkańcom Zamysłowa. Jednonawowy, zbudowany na rzucie elipsy. Monumentalny w rozmiarach – widoczny jest z daleka. We wnętrzu ma sklepienia kolebkowo – krzyżowe i kopulaste. Kościół otacza wysoki stary cmentarny mur z bramami wjazdowymi. Obok mała kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena z 1718 r.

                   

Płyty nagrobne na ścianie kościoła oraz jedna z nielicznych niemieckich mieszkańców miejscowości na otaczającym kościół cmentarzu.

Figura św. Jana Nepomucena z 1718 roku.

       

Mur okalający kościół i teren cmentarza oraz dawna plebania.


Pompeo Ferrari był jednym z najwybitniejszych wśród pracujących w Polsce architektów późnego baroku. Urodzony w 1660 roku i wykształcony w Rzymie, gdzie stawiał pierwsze kroki w dziedzinie architektury, został w 1696 roku sprowadzony do Polski przez ówczesnego wojewodę poznańskiego, a późniejszego (od 1705 roku) króla Polski Stanisława Leszczyńskiego. Ferrari osiadł na stałe w Rydzynie pod Lesznem, w miejscowości należącej do Leszczyńskich gdzie zmarł 15 maja 1736 roku. Jako reprezentant późnego rzymskiego baroku był twórcą przebudowy zamku w Rydzynie i ratusza w Lesznie oraz wielu kościołów w Wielkopolsce m.in. w Osiecznej, Lądzie, Obrzycku, Wińskach. Był też autorem projektów kościołów ewangelickich, kaplic grobowych, portali, kopuł oraz ołtarzy.


           

Inne obiekty o charakterze zabytkowym w Zamysłowie to popadający w ruinę barokowy pałac z 2 poł. XVIII wieku oraz zespół dworskich zabudowań gospodarczych z 1 połowy XIX wieku. Pałac to murowana piętrowa budowla założona na rzucie prostokąta.  W 1923 roku od strony południowej dobudowano werandę z wyjściem na park i ogród. Po wojnie majątek przejął PGR w Kożuchowie. Od lat powojennych do 1988 roku w obiekcie zlokalizowane były mieszkania dla pracowników PGR. Los tego budynku  jest już chyba niestety przesądzony.

Na dobudowanym tarasie inicjały właściciela pałacu ( i data 1923 ) którym był  Friedrich Karl von Namzer.

       

Bramy w ulegającym dewastacji murze okalającym kiedyś pałac oraz mały park.

       

Bram prowadząca do dawnego folwarku.


       

Wjazd do miejscowości, kapliczka przydrożna oraz stare koło młyńskie.

       

Zabudowa miejscowości oraz zniszczony budynek gospodarczy.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

       

               


Zamysłów - Zespół pałacowo-folwarczny


Zespół pałacowo-folwarczny wraz z założeniem parkowym znajduje się w południowej części wsi, przy drodze prowadzącej z Górczyny do Starych Drzewiec. Na północny zachód od pałacu usytuowany jest barokowy kościół z połowy XVIII wieku. Pałac i część założenia folwarcznego otoczone są murem ceglano-kamiennym. W otoczeniu pałacu zachowały się relikty parku krajobrazowego ze stawem. W kierunku południowo-zachodnim od rezydencji, za parkiem są obiekty gospodarcze z kuźnią, oborą, stodołą oraz przebudowanym spichlerzem. Nieużytkowany pałac pozostaje w gestii Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa.

Nazwa wsi Zamysłów weszła w użycie po II wonie światowej. Wcześniej funkcjonowały nazwy – niemiecka Hinzendorf oraz spolszczona Hińcze. Pierwsze wzmianki na temat wsi związane są z nadaniem w 1307 roku przez Henryka III głogowskiego dóbr wiejskich Hinzendorf dla klasztoru klarysek w Głogowie. Ciągłość własności klarysek, potwierdzona źródłowo w latach 1642-1648, trwała zapewne do czasu pruskiej sekularyzacji zakonów w 1. ćw. XIX wieku. W 1752 roku, najpewniej staraniem klarysek wybudowano barokowy kościół pw. NMP. Od kościoła do posiadłości biegł ceglano-kamienny mur z wewnętrznymi niszami, którego fragmenty zachowane są do dziś. W niszach muru mieściły się obrazy lub rzeźby drogi krzyżowej. Może istniał już wówczas wcześniejszy dwór czy dom. Obecny pałac datowany jest na przełom wieków XVIII i XIX. Jego fundator pozostaje nieznany. Można przypuszczać, że był nim nieustalony sukcesor dóbr po klaryskach. Księgi adresowe z 1859 i 1865 roku podają, że właścicielem dworu była Rosalie von Hoven, z domu Sanitz, z Głogowa. W 1880 roku jako właściciel wymieniony został Bernhard Bernuth z Borowa. W 1910 roku majątek przeszedł w ręce Friedricha Karla von Namzer, który był inicjatorem przebudowy i rozbudowy pałacu w 1923 roku, o czym świadczy data „1923” oraz inicjały „V N” umieszczone na dobudowanym tarasie zachodnim.

Pałac zbudowany z cegły i otynkowany, założony został na planie prostokąta. Jest murowany z cegły i otynkowany. Regularny rzut został zaburzony poprzez przebudowę z 1923 roku, kiedy dostawiono kwadratowy taras zachodni oraz pomieszczenia gospodarcze z lodownią w piwnicy po stronie wschodniej. Rezydencja jest dwukondygnacyjna i nakryta dachem mansardowym. Układ wnętrza jest dwutraktowy z obszerną sienią wejściową na osi głównej. Południowa elewacja frontowa otwarta jest na założenie parkowe i staw. Siedmioosiowa fasada z pseudoryzalitem ma na osi wejście główne ujęte portalem. W części górnej ryzalitu prostokątny otwór okienny flankowany jest przez dwa pilastry kompozytowe, oparte na profilowanym w łuk belkowaniu. Portal zamknięty jest łagodnym, profilowanym łukiem, łączony kluczem. Drzwi wejścia głównego mają oryginalną drewnianą stolarkę. W elewacji tylnej znajduje się analogiczny ryzalit z identycznym portalem, zniekształconym przebudowami z lat 90. XX wieku. Zlikwidowano także stolarkę drzwiową. Otwory okienne elewacji frontowej i tylnej rozmieszczone są w siedmiu osiach na pierwszym piętrze i sześciu na parterze. Zamknięte są prostokątnie i posiadają profilowane opaski okienne z kluczami. Wnioskując z resztek tynku zachowanego na ścianie południowej, między otworami okiennymi znajdowały się wyrobione w tynku prostokątne płyciny. W obszernej sieni głównej, znajdującej się na środkowej osi, zachowały się sklepienia kolebkowo-krzyżowe i kolebkowe z lunetami. Drewniane schody wewnętrzne istnieją w stanie szczątkowym. Z wyposażenia pozostały w szczątkowych ilościach drewniane ościeża drzwi wewnętrznych oraz nieliczna stolarka okienna bez szklenia.

W okresie powojennym, od 1948 roku, były folwark należał do PGR. Po przekształceniach własnościowych w latach 90. XX wieku folwark z pałacem podlega Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa. W okresie powojennym zmieniono wygląd założenia folwarcznego, wznosząc nowe budynki inwentarskie. Pałac przez długie lata pozostawał nieużytkowany. W 2002 roku dokonano wymiany pokrycia dachowego oraz rynien i rur spustowych. Zabezpieczono także otwory okienne parteru, a w 2004 roku otwory w dobudowanej części.

Justyna Śmielska-Saniuk
Źródło:
"Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl