Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Czerna - powiat żagański

vor 1945 Hammerfeld früher Tschirndorf - Kreis Sprottau

 

           

Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Czernej.


           

Ruiny pałacu w Czernej.

   

Fragment zabudowy gospodarczej dawnego majątku oraz brama wjazdowa.



           

Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, ruiny pałacu w Czernej oraz fragment zabudowy gospodarczej dawnego majątku.

Autor fotografii Eckhard Huth z Drezna.



 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

       


Czerna Zespół pałacowy

Zespół pałacowy zlokalizowany jest na wschód od wsi Czerna i oddzielony od niej lasem. Założenie tworzą dwa odrębne zespoły kompozycyjne, do których prowadzą dwie drogi. Pałac z parkiem ulokowane są na północy, bliżej wsi. Park od strony północnej i zachod­niej łączy się z lasem. Położne na południu podwórze gospodarcze, zabudowane budyn­kami gospodarczymi i mieszkalnymi, nie ma charakteru folwarku. Prawdopodobnie było ono zapleczem dla rezydencji.

Pierwszymi znanymi właścicielami Czernej był ród von Kottwitzów, władający miejscowo­ścią w latach 14741538. Po śmierci Christophera von Kottwitz (w 1538 roku), wieś zo­stała włączona do księstwa żagańskiego. W 1601 roku Czerna przeszła we władanie mia­sta Żagań, a od 1628 roku należała do Albrechta Wallensteina, by w 1638 roku wrócić po­nownie pod zarząd miasta. Ostatecznie – od 1651 roku lub 1670 roku do 1945 roku Czer­na została włączona do żagańskich dóbr książęcych. Tzw. dwór leśny, położony na wschód od wsi, został wydzielony w 1552 roku i został wówczas własnością Puckela, następnie, od 1565 roku do 1601 roku Freinherra von Promnitz. W tym samym czasie czynsze z młyna i kuźni – położonych na terenie wsi pobierali kolejno przedstawiciele rodów: von Kottwitz (do 1538 roku), von Oppel (15381560), von Pirser (1574), von Jarnitz (15851588) i von Racwitz (15891592). Z informacji źródłowych wynika, że w 1660 roku we wsi nie było folwarku ani siedziby szlacheckiej.

Obecny, eklektyczny pałac został wybudowany z inicjatywy braci Gloeckner, właścicie­li huty szkła w Czernej, na początku XX wieku, co potwierdza chorągiewka umieszczona na dachu budynku z napisem „E. P. 1906”. Możliwe, że rezydencja została wzniesiona na miejscu dawnego dworu leśnego, być może z wykorzystaniem jego fundamentów. Równo­cześnie z budową pałacu założono niewielki park, zapewne komponowany z wykorzysta­niem wcześniejszych nasadzeń.

Pałac został wzniesiony na planie litery „L”, z elewacją frontową zwróconą na południe. Zachodnie skrzydło zaplanowane zostało jako dwutraktowe, z klatką schodową umiesz­czoną w trakcie wschodnim, natomiast południowe jako jednotraktowe, przy czym całą jego przestrzeń wypełnia obszerna sala reprezentacyjna, z prostokątnym narożnym anek­sem w północnowschodnim narożu, stanowiącym przyziemie wieży. Przy wschodniej ele­wacji skrzydła południowego umieszczony został otwarty ganek arkadowy z werandą, pod­kreślony eliptycznym ryzalitem i poprzedzony schodami. Dwukondygnacyjny budynek nakryty został wysokim dachem czterospadowym nad skrzydłem zachodnim połączonym z dachem dwuspadowym nad skrzydłem południowym. Trzykondygnacyjną wieżę naroż­ną nakrywa zaś stromy dach czterospadowy. Do tak ukształtowanej budowli, w latach 30. XX wieku dostawiono parterowe skrzydło północne, aneks klatki schodowej, a wąską prze­strzeń pomiędzy skrzydłem południowym i nowopowstałym, północnym, wypełniono wą­skim korytarzem. Nowe elementy nakryto dachami płaskimi. W efekcie powstał budynek o asymetrycznej kompozycji i mocno urozmaiconej bryle, złożonej z kilku zestawionych ze sobą segmentów. Elewacje rozczłonowane zostały ryzalitami, zwieńczonymi facjatami, zamkniętymi trójkątnymi i wklęsłowypukłymi szczytami, oraz aneksami zróżnicowanymi w kształcie i wielkości. Wszystkie elewacje pałacu są tynkowane, artykułowane wyładowa­nymi gzymsami działowymi i koronującym, z boniowanymi listwami w narożach. Otwo­ry okienne, o zróżnicowanym kształcie i wielkości, ujęte są w profilowane opaski, niektóre zwieńczone naczółkami falistymi. Ponadto, elewację zdobią uskrzydlone główki putt, mo­tywy roślinne, stylizowane woluty i muszle oraz dekoracja płycinowa.

W okresie powojennym w pałacu mieścił się ośrodek wczasowokolonijny Żagańskich Za­kładów Przemysłu Włókienniczego. W latach 80. XX wieku swoją siedzibę miał tu Zakład Produkcyjny Zjednoczenia Przemysłowego Libella. Wtedy też przeprowadzono kapitalny remont zabytku. Obecnie, pałac znajduje się w rękach prywatnych. Nieużytkowany, nie­remontowany, popada w ruinę. W 2005 roku w pałacu wybuchł pożar. Obecnie budynek znajduje się w stanie ruiny.

Maja Błażejewska
Źródło:
"Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl