Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Dybów - powiat żagański

vor 1945 Diebau - Kreis Sprottau

 

Pałac w Dybowie.

 

Autor fotografii Eckhard Huth z Drezna.



Dybów - Dwór

Dwór z częściowo zachowanymi budynkami gospodarczymi i pozostałością założenia par­kowego znajduje się w centrum wsi, położonej przy bocznej drodze, odchodzącej na pół­nocny wschód od trasy Nowogród Bobrzański–Żagań, niecałe 2 km z Gorzupi Dolnej. Usytuowany na osi okazałego dziedzińca otoczony jest współczesnym metalowym płotem z ceglanymi filarami, do którego prowadzi brama wjazdowa. Obecnie pełni funkcję miesz­kalną i jest własnością prywatną.

Historia Dybowa wiąże się klasztorem augustianów z Żagania, którzy od XIII do XIX wie­ku zarządzali majątkiem, do czasu sekularyzacji zakonu w 1810 roku. W XIX wieku Dy­bów należał kolejno do: von Kleista, Wittiga, von Schneidera, Eckardta, Hiensinsa i in­nych. Ostatnimi właścicielami była rodzina Gemeinert, która dysponowała majątkiem aż do wybuchu II wojny światowej. Nie znamy dokładnie daty powstania dworu, nazwiska architekta ani fundatora budowli. Z powodu braku jakichkolwiek przekazów na ten te­mat jedynie analiza stylistyczna obiektu pozwala na jego usytuowanie w czasie. Reprezen­tacyjność, regularność i osiowość formy architektonicznej dworu przywodzi na myśl zało­żenia barokowe typu rezydencjalno-ogrodowego. Za tym, że dwór pochodzi z okresu baro­ku świadczy nie tylko rozplanowanie pomieszczeń z okazałą sienią i klatką schodową pro­wadzącą na piętro oraz salą reprezentacyjną od ogrodu, czy wystrój sztukatorski, ale za­chowane nisze, w których pierwotnie znajdowały się rzeźby i ozdobne piece. Także deko­racja architektoniczna w postaci rustykalnego cokołu, boniowanych pilastrów czy fanta­zyjnej roślinności, przypominającej palmety oraz iluzjonistycznie malowane blendy okien­ne sugerują, że obiekt powstał właśnie w tym czasie. Jednorodnością stylową oznaczają się także schody reprezentacyjne głównego wejścia oraz od strony ogrodowej, balkon elewacji wschodniej, a także wieżyczka w kalenicy dachu.

Dwór wzniesiony z cegły, tynkowany, rozplanowany na rzucie prostokąta, zwrócony jest fasadą w kierunku południowym do wewnętrznego reprezentacyjnego dziedzińca, elewa­cją północną otwarty do ogrodu. Jest budowlą monumentalną, zwartą, dwukondygnacyj­ną z użytkowym poddaszem, w całości podpiwniczoną, nakrytą wysokim czterospadowym dachem krytym karpiówka ceramiczną, z wieżyczką na osi kalenicy oraz powiekami do­świetlającymi poddasze.

Symetrycznie rozplanowaną dziewięcioosiową elewację frontową podkreśla trójosiowy pseudoryzalit, z wejściem głównym w postaci półkoliście zamkniętego portalu flankowa­nego zdwojonymi pilastrami dźwigającymi balkon, ponad którym znajduje się porte-fene­tre. Reprezentacyjność akcentują schody wsparte na filarach tworzących arkady, w części górnej przechodzące w wieloboczny taras, w części dolnej wachlarzowo schodzące do dzie­dzińca. Analogiczne schody znajdują się w elewacji ogrodowej, posiadającej tyle samo osi co frontowa, z tą różnicą, że pozbawiona jest ona reprezentacyjnego pseudoryzalitu z por­talem, a jej wejście zamyka prosty łuk. Elewacje boczne, w zależności od kondygnacji, są trój- i czteroosiowe. Elewacja wschodnia posiada balkon.

Układ horyzontalny podkreśla wysoki pas cokołowy z dekoracją rustykalną, ponad nim szeroki pas zdobiony meandrami, profilowany gzyms koronujący oraz międzykondygna­cyjne na elewacji bocznych. Wertykalizm akcentują otwory okienne w profilowanych opa­skach oraz boniowane lizany, znajdujące się między nimi i w narożach. Elementem dekora­cyjnym są także motywy floralne w postaci stylizowanych odwróconych palmet pod okna­mi bocznych elewacji oraz iluzjonistycznie malowane blendy, sugerujące okna.

Układ pomieszczeń jest dwutraktowy, amfiladowy z reprezentacyjnym westybulem i scho­dami prowadzącymi na drugą kondygnację. Pierwotnie osiowość układu podkreślała także reprezentacyjna sala od strony ogrodowej, podzielona teraz na kilka pomieszczeń. W części południowo-wschodniej zachowała się sala widowiskowa ze sceną ujętą kolumnami i bo­azerią na ścianach. Po II wojnie światowej dwór należał do PGR, a jego wnętrza przysto­sowano do potrzeb mieszkaniowych, niszcząc przy tym pierwotny układ wnętrz. Obecnie prowadzone są w nim prace remontowe.

Monika Gruca
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl