Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Jankowa Żagańska - powiat żagański

vor 1945 Hansdorf - Kreis Sprottau

 

           

Kościół filialny p.w. św. Stanisława Kostki w Jankowej Żagańskie oraz  budynek dworca kolejowego i infrastruktury kolejowej.

Autor fotografii Eckhard Huth z Drezna.



 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

                       


Jankowa Żagańska - wieża ciśnień

W niewielkiej miejscowości Jankowa Żagańskiej w gminie Iłowa na terenie województwa lubuskiego zachował się zabytek techniki o wyjątkowych walorach architektonicznych. Jest to wieża ciśnień zaprojektowana przez uznanego berlińskiego architekta Otto Bartninga (1883-1959). Wzniesiona została w 1922 r. na terenie dawnej cegielni, która przed II wojną światową należała do gruntów wsi Szczepanów (niem. Zeipau). Pod względem formalnym budowla osadzona jest w nurcie architektury ekspresjonistycznej, co w przypadku tego typu obiektów stanowi prawdziwą rzadkość na terenie Polski.
Wieżę wzniesiono z cegły na rozbudowanym wielobocznym planie, dzięki któremu jej sylweta uzyskała niezwykle dynamiczną formę. Pięciokondygnacyjna bryła zwęża się łagodnie ku górze. Nakrywający ją dwuspadowy dach ukształtowano w taki sposób, iż akcentuje partie szczytowe wysunięte przed lico murów. Załamujące się pod kątem prostym płaszczyzny ścian oraz dynamicznie wypiętrzone i nadwieszone szczyty nadają budowli malowniczości i ekspresji. Wrażenie to potęguje uczytelnienie materii, z której wieża została wykonana - jej elewacje i wnętrze licowane są cegłą w ciemnoczerwonym kolorze.
Na poszczególnych kondygnacjach budowli umieszczono wydłużone wąskie otwory okienne z reliktami dawnej stolarki krosnowej. W przyziemiu znajduje się wejście, w którym zachowały się drewniane drzwi jednoskrzydłowe. Poszczególne kondygnacje wydzielają stropy odcinkowe na belkach stalowych typu Kleina. Są one skomunikowane jednobiegowymi drewnianymi schodami o drewnianych poręczach. Choć obiekt od dawna pozostaje nieużytkowany to przed kilku laty właściciel - firma Wieneberger wykonał remont dachu, co zahamowało proces niszczenia zabytku.
Ta skromna w formie i położona na uboczu głównych dróg budowla przyciąga uwagę specjalistów również z uwagi na rangę architekta. Otto Bartning współpracował m.in. z Walterem Gropiusem i był jednym z twórców Bauhausu w Weimarze. W latach 1929 – 1931 należał grupy „Der Ring”. Jego najwybitniejsze dzieła z tego okresu to dom Wylerberg k. Cleve (1921-24) oraz wieża ciśnień w Jankowej Żagańskiej (dawniej Zeipau) z 1922 r.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że wieża ciśnień w Jankowej Żagańskiej jest obecnie jedynym przykładem twórczości tego uznanego architekta w Polsce. Obserwując budowlę z oddali dostrzegamy jak jej prosta i mocna w swoim wyrazie formalnym bryła w sposób harmonijny wkomponowana została w otoczenie i na tle nizinnego krajobrazu wyłania się jakby była jego naturalnym i integralnym elementem. Na uznanie zasługuje sposób w jaki Bartning potrafił po mistrzowsku zjednoczyć budowlę z krajobrazem. Walory te dostrzegł artysta Czesław Pietraszko, którego wystawa fotografii pt. „Wieża i okolice” otwarta zostanie dn. 9 czerwca 2012 r. w Żarskim Domu Kultury. Wobec faktu, że budowla ta pozostawała dotąd zapomniana, znana jedynie wąskiemu gronu specjalistów, wystawa ta stanowi świetną okazję dla przypomnienia postaci architekta i jednej z ciekawszych jego realizacji.

dr Barbara Bielinis-Kopeć


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl