Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Leszno Dolne - powiat żagański

vor 1945 Nieder Leschen - Kreis Sprottau

 

       

Miejsce po pałacu, pałac na archiwalnym zdjęciu oraz jedna z bram wjazdowych do całości założenia należącego kiedyś do następujących właścicieli w poszczególnych okresach:

Do początku XVIII wieku          Klasztor magadalenek ze Szprotawy

XVIII wiek                                 Wilhelm Herman von Spinela

XVIII / XIX wiek                         von Lendholt

1876                                        Georg Friedrich Gratzmann
1880 - 1886  - 1891 - 1892     Max Glokke
1894                                        Reinhold Rodstroh
1898                                        Walter Rockstroh
1905 - 1909                             Karl von Schell
1912                                        von Oppen
1917                                        Leon von Grabsti
1919                                        Richard Berger

 

       

Zabudowa gospodarcza dawnego majątku - obecnie stajnie.


Ruina kościoła ewangelickiego z XVIII wieku. Zabezpieczony przed całkowitym zniszczeniem wiosną w 2004 roku.


Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP to barokowa świątynia z XVII wieku, powstała po znacznej przebudowie pierwotnej romańskiej budowli.



                   

Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP, ruina kościoła ewangelickiego, stacja transformatorowa, remiza strażacka oraz zabudowa dawnego majątku.

Autor fotografii Eckhard Huth z Drezna.



Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

                       


Leszno Dolne - Pałac

Wieś położona jest nad Bobrem, przy trasie wiodącej ze Szprotawy do Bolesławca. Założenie dworskie składa się z dwóch niedaleko oddalonych od siebie części: północnej rezydencjonalnej z nieistniejącym dziś pałacem (z pocz. XX w.), stajniami pałacowymi (z końca XIX w., pocz. XIX w.) i parkiem oraz starszej południowej, gospodarczej, z klasycystycznym dworem z końca XIX wieku, budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi. Obecnie część zabudowań gospodarczych oraz stajnie pałacowe są własnością prywatną.

Historia folwarku wiąże się z klasztorem magdalenek ze Szprotawy, które na początku XVIII wieku odkupiły zadłużony majątek – Leszno Dolne (niem. Nieder-Leschen) od Wilhelma Hermana von Spinela. Wieś była odtąd w rękach klasztornych, aż do 1810 roku, kiedy wraz z likwidacją klasztoru przeszła na własność państwa, a potem w ręce prywatne. Prawdopodobnie w tym czasie powstał folwark wraz z istniejącą do dziś stodołą i – przebudowany pod koniec XIX wieku – dwór. Dalszy rozwój folwarku wiąże się z osobą F. Gratzmanna, kolejnego właściciela majątku oraz Maxem Glokke i Walterem Rockstroh, którzy rozbudowali folwark w kierunku zachodnim o nowe obiekty gospodarcze. Na początku XX wieku majątek posiadał Karl von Schell, który nieopodal folwarku, na północ od niego, wzniósł nową rezydencję, nieistniejący dziś pałac z parkiem oraz zachowane stajnie pałacowe, składające się z dwóch budynków połączonych ze sobą sienią przejazdową. Ostatnim właścicielem majątku, aż do wybuchu II wojny światowej, był Richard Berger. Po wojnie zespół dworsko-folwarczny należał do PGR-u, a dwór przebudowano i przekształcono na mieszkania.

Istniejący obecnie zespół dworsko-folwarczny jest wyraźnie podzielony na dwie części. Najstarsza część – południowa – folwark z XIX-wiecznym dworem, znajduje się przy szosie od strony wschodniej. W skład zabudowań gospodarczych wchodzi m.in. XIX-wieczna stodoła, na planie prostokąta, zamknięta od wschodu i zachodu szczytowymi ścianami z łukowato wygiętymi blendami i dwoma wąskimi kratowanymi oknami. Analogiczne szczyty dzielą wnętrze na trzy części, a tym samym dwuspadowy dach. Pozostałe budynki gospodarcze są znacznie przebudowane. Dwór, od początku XX wieku będący mieszkaniem zarządcy (od momentu, kiedy w części północnej wybudowano pałac – obecnie nieistniejący), we wnętrzu zatracił swój pierwotny charakter (powstały tam mieszkania). Budynek neoklasycystyczny, wolnostojący, na planie prostokąta, dwukondygnacyjny z cokołem, podpiwniczony, nakryty jest czterospadowym dachem krytym dachówką karpiówką. Elewacja frontowa (wschodnia) od głównej drogi, ukształtowana jest symetrycznie, z wejściem prowadzącym przez trójosiowy jednokondygnacyjny ryzalit środkowy, zwieńczony balkonem z metalową balustradą, ponad którym znajduje się porte-fenetre. Elewacja zachodnia jest analogicznie rozplanowana, ż tą różnicą, że jej wejście poprzedza weranda z czterema metalowymi kolumienkami, wspierającymi prostokątny daszek, ponad którym znajduje się prostokątne okno. Wertykalizm dodatkowo podkreślają zdwojone pilastry biegnące przez dwie kondygnacje części środkowej. Elewacje boczne są trójosiowe i podobnie dzielone gzymsem. Część północna – rezydencjonalna z nieistniejącym pałacem, o którym jedynie wiemy, że był „wspaniałą budowlą z »renesansową« fasadą zdobioną wieżami”, stanowią pochodzące z przełomu XIX/XX w. stajnie pałacowe, o niesymetrycznej lecz zwartej bryle.

Niestety od czasów wojny nie przeprowadzono żadnych prac remontowych. W 1957 roku dwór został zniszczony na skutek pożaru i został odbudowany. Następnie przeszedł w ręce prywatne, nie podjęto jednak jego remontu. Obecnie znacznie zdewastowany popada w ruinę.

Monika Gruca
Źródło:
"Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail    itkkm@o2.pl