Monstrancja z kościoła p.w. św. Mikołaja.

            Jednym z najwspanialszych obiektów przechowywanych przed 1945 r.  w kościele p.w. św. Mikołaja była późnogotycka monstrancja, powstała przypuszczalnie w 1515r. Znamy ją dzisiaj m.in. z opisów i fotografii zamieszczonych w pracach J. Blaschke i E. Hintze. Wykonana była ze srebra i częściowo pozłacana. Miała wysokość 82 cm ale pierwotnie musiała być wyższa i dorównywać rozmiarami, zachowanej do dziś i wykonanej również we wrocławskim środowisku złotniczym, monstrancji z Lasek, która przed 1945r. sięgała 120 cm. Monstrancja głogowska straciła wcześniej górny odcinek trzonu, przez co kwiaton z krucyfiksem został osadzony bezpośrednio na baldachimie środkowej wieży. Autorem tego dzieła sztuki złotniczej był jeden z najwybitniejszych w tym czasie złotników wrocławskich - Oswald Rothe. Jego punca mistrzowska - litera R wpisana w koło- była wybita na monstrancji dwukrotnie.

            Jak wynika z przekazów źródłowych nie było to jedyne dzieło wrocławskiego złotnika przechowywane w kościele św. Mikołaja. Obok opisywanej w skarbcu kościelnym znajdowała się jeszcze, jak to określają źródła - "olbrzymia" monstrancja z 1520r., większa od tej z 1515r. Opis jej znajdował się w aktach wizytacji kościoła z 1594r. Niestety dla pozyskania środków na remont posadzki kościoła, w 1804 r. została sprzedana, wraz z innym srebrnym złomem (była już wtedy połamana).

            Monstrancja głogowska miała ośmiolistną stopkę o polach zakończonych naprzemian półkoliście i w tzw. ośli grzbiet. Główna część (nastawa), ozdobiona baldachimami i pinaklami, dzieliła się na wieżę środkową z dwiema kondygnacjami i dwie niższe wieże boczne. Na filarkach w centralnej części bocznych wieżyczek umieszczone były pozłacane figurki św. Mikołaja i św. Katarzyny, zaraz obok nich  mniejsze postacie Jana Chrzciciela i św. Jadwigi, a w górnej części wieży środkowej, ponad miejscem na hostię umieszczona była figurka Chrystusa. Niektóre części monstrancji zdobiło grawerowanie. Miejsce na hostię pierwotnie wykonane było w formie cylindrycznego klosza później, po renowacji, wymieniono go na owalną otoczoną promieniami puszkę, którą widać na fotografiach wykonanych przed 1945r.

Jerzy Dymytryszyn

                Literatura: G. Regulska, Późnogotycka monstrancja z Lasek, w: Złotnictwo śląskie, VII sesja z cyklu: Sztuka użytkowa na Śląsku, 7.X.1993r.; J. Blaschke, Geschichte der Stadt Glogau und des Glogauer Landes, Glogau 1913,s.184; K. Kastner, Geschichte der Pfarrer an der Glogauer Nikolaikirche, Glogau 1925; H. Lutsch, Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd.III: Der Reg.-Bezirk Liegnitz, Breslau 1891