Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Bobrowniki - powiat nowosolski

vor 1945 Bobernig - Kreis Grünberg

 

BOBROWNIKI
gm. Otyń

Bobirnig (1417)
Bobernik (1516)
Bobernig (1791)
Boberniki (1946)
Bobrowniki Odrzańskie (1958) stacja kolejowa

Pierwsze ślady osadnictwa w okolicach wsi Bobrowniki pochodzą z początków naszej ery. Badania archeologiczne potwierdziły istnienie na wzniesieniach Bukowej Góry niewielkiej osady, najprawdopodobniej ośrodka miejscowego kultu. Sama miejscowość posiada metrykę średniowieczną, a jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od bobrów żyjących w rozlewiskach Śląskiej Ochli. Pierwsza historyczna wzmianka o wsi pochodzi z 1384 r., kiedy pobliskim Otyniem władała rodzina rycerska von Zabeltitz. Wtedy Bobrowniki były już zapewne częścią rozległych dóbr otyńskich, z którymi wieś związana była do poł. XIX w. Położona na skraju wysokiej skarpy rzecznej wieś składała się z dwóch części - górnej i dolnej. Od 1516 r. dobra otyńskie znalazły się w rękach rodu von Rechenberg. Szczególnie dramatyczne dla wsi były wydarzenia wojny trzydziestoletniej. W 1631 r. żołnierze szwedzcy przywlekli do Bobrownik dżumę, która zdziesiątkowała mieszkańców (zmarło 141 osób), miały miejsce również pożary i prześladowania religijne. Po 1649 r. wieś stała się własnością zakonu jezuitów, który w Otyniu utworzył zakonną prepozyturę. Jezuici inwestowali w rozwój gospodarczy swoich dóbr. W 1687 r. wybudowano we wsi wiatrak i owczarnię, w 1711 r. uruchomiono drugi wiatrak i postawiono dom dla młynarza. Na początku XVIII w. w Bobrownikach założono pierwsze winnice. Działaniom gospodarczym jezuitów towarzyszył jednak wzrost obciążeń wobec chłopów i prześladowania religijne. W 1673 r. chłopi z Bobrownik i Niedoradza wystąpili przeciwko zakonnikom i doszło do kilkudniowych rozruchów. Z zapisów kronikarskich wiadomo, że w rozruchach brała udział ludność posługująca się językiem polskim. Jeszcze u schyłku XVIII w. Bobrowniki i pobliski Niedoradz zamieszkane były przez liczną grupę Polaków, którzy jednak stopniowo opuszczali te tereny, przenosząc się za Odrę. Działania kontrreformacyjne zakonu doprowadziły do likwidacji w Bobrownikach szkoły protestanckiej i emigracji wielu mieszkańców, jednak odsetek ludności wyznania luterańskiego był nadal znaczny – w 1700 r. wieś liczyła 135 katolików i 305 protestantów. Sytuacja protestantów uległa zmianie dopiero po objęciu władzy nad Śląskiem przez Prusy, jednak podczas zajmowania wsi przez wojska pruskie w 1740 r. wybuchł pożar, który strawił 41 zagród. Pożary nękały Bobrowniki jeszcze w 1853 i 1858 r. – po ostatnim, większość odbudowanych domostw była już murowana.
W końcu XVIII stulecia (1791 r.) wieś zamieszkiwało 604 osoby, we wsi znajdowało się 41 gospodarstw kmiecych, 37 komorników, folwark, wiatrak i dwie szkoły wyznaniowe.
Po likwidacji zakonu jezuitów w końcu XVIII w., Bobrowniki znalazły się w rękach księcia kurlandzkiego Piotra Birona, potem księżnej żagańskiej Doroty de Talleyrand – Perigord i jej syna Aleksandra Dino. Po 1879 r. majątek otyński przejęła rodzina von Lauecken – Wackenitz. W 1830 r. oddano do użytku nowy budynek szkoły ewangelickiej. W 1845 r. wieś zamieszkiwało 843 osoby, w tym 311 katolików, funkcjonowały dwie szkoły wyznaniowe, folwark, owczarnia i 4 wiatraki. W 1876 r. wzniesiono w Bobrownikach dzwonnicę, na której 10 lat później zawieszono dwa dzwony – katolicki i protestancki (w końcu XX w. budowla została odnowiona z inicjatywy byłych niemieckich mieszkańców Bobrownik). W centrum wsi wybudowano restaurację z salą taneczną. Po katastrofalnej powodzi w 1903 r. rozpoczęto budowę wałów przeciwpowodziowych, które zabezpieczyły przed wylewami Odry rozległe tereny rolnicze. Na początku XX w. w pobliżu Bobrownik przeprowadzono linię kolejową relacji Nowa Sól – Wolsztyn (nie wybudowano budynku dworca). W 1933 r. wieś liczyła 753 mieszkańców. Podczas II wojny światowej założono we wsi jenieckie komanda robocze Stalagu VIII C. Pierwszy obóz utworzono w 1941 r. dla pracujących w gospodarstwach rolnych Francuzów. Kolejny powstał w 1943 r., kiedy przywieziono do wsi jeńców radzieckich. W 1944 r. skierowano ich do prac fortyfikacyjnych nad Odrą. Jeńcy z obu obozów wyzwoleni zostali przez wojska radzieckie 14 lutego 1945 r. Po zakończeniu wojny wieś rozwijała się powoli. Funkcjonującą od 1945 r. szkołę rozbudowano o oddział przedszkolny w latach 60. (obecnie filia zespołu szkół w Otyniu). W latach 70. uruchomiono w pobliżu wsi zakład chemiczny (tzw. mydlarnia), który funkcjonował do schyłku stulecia. W końcu lat 80. wzniesiono w Bobrownikach kaplicę katolicką oraz szereg nowych zabudowań mieszkalnych i gospodarczych. Podczas powodzi w 1997 r. podtopione zostały zabudowania dolnej części wsi. W 2000 r. Bobrowniki zamieszkiwało 695 osób, we wsi znajdowały się 63 gospodarstwa rolne, leśnictwo, 3 punkty handlowe i zakład usługowo-produkcyjny.

Tekst za zgodą wydawcy z publikacji: Tomasz Andrzejewski, Miejscowości powiatu nowosolskiego. Rys historyczny, Nowa Sól 2004.


   

Dawna gospoda oraz zabudowa miejscowości.


               

Cmentarz w Bobrownikach z pozostałościami starych niemieckich pochówków.


   

Dzwonnica w Bobrownikach oraz wiejska kapliczka.


                   

           

Most kolejowy na nieczynnej linii w pobliżu Bobrownik.

Fotografie drugiej strony mostu na podstronie o miejscowości Stany - Aufhalt.

Link:    http://www.glogow.pl/okolice/podstrony/nowosolski/stany.htm


   

Śluza za miejscowością.


 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

"Mit Gott für König und Vaterland auf treuer Wacht am Oderstrand"

Unteroffizier der Landesschützen, Voss, 6. Compagnie Reserve Infanterie Regiments 7, Ersatz Batallion Glogau.

Archiwalna fotografia żołnierzy na tle ceglanej strażnicy na zachodnim przyczółku mostu.

                   


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.p