Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach

Niederschlesien - die Erbschaft der Vergangenheit in Denkmälern verewigt

Lower Silesia - inheritance of the past in remains


 

Przemków - powiat polkowicki

vor 1945 Primkenau - Kreis Sprottau

 

Przemków powstał jako osada targowa około roku 1280. Do 1376 roku pozostawał w rękach książąt żagańskich i głogowskich. Później miasteczko wielokrotnie zmieniało swoich właścicieli a byli to między innymi:  ród von Reuß, von Seher - Thoß, von Biebrau, von Rechenberg, von Prosowsky, von Reder, Crozello de Medices, von Birban, von Black - Bibran. W 1853 roku w posiadanie Przemkowa weszła rodzina książąt Schleswig - Holstein - Sondenburg - Augustenburg. W ich to rękach pozostawało do końca II wojny światowej. W latach 1894-1897 wznieśli oni według planów radcy budowlanego von Ihnego nową rezydencję (zw. Prinzliches Palais). Pałac, w którym zgromadzono wiele wspaniałych eksponatów został spalony w ostatnich dniach wojny przez wycofujące się oddziały SS. Po tej wspaniałej budowli nie ma dziś śladu. Zachowały się dwie uszkodzone rzeźby bramne lwów oraz trzy ładne neogotyckie oficyny. Przez lata swej świetności w pałacu rezydowały trzy generacje Augustenburgów: najpierw książę Chrystian August, aż do swej śmierci w 1869 roku. Następnie jego syn Friedrich - zmarł w 1880 roku, przyjaciel ze studiów cesarza Fryderyka III, zaś po nim z kolei jego syn Ernest Gunter, urodzony w 1863 roku, który ożenił się z księżniczką Dorotheą Marią. Małżeństwo to nie doczekało się potomstwa. Wraz z nim dorastała w zamku jego starsza siostra, przyszła cesarzowa Augusta Victoria, która zaręczyła się w przemkowskim parku, a w 1881 roku wyszła w Berlinie za mąż, za pruskiego następcę tronu cesarza Wilhelma II. Gdy książę Ernest Gunter zmarł w 1921 roku w Przemkowie, jego następcą i dziedzicem został kuzyn książę Albert von Schleswig – Holstein – Sondenburg – Augustenburg, ostatni potomek rodu. Po jego śmierci w 1931 roku spadkobiercą majątku został cesarz Wilhelm II. Ciekawostką jest fakt pobytu w Przemkowie na krótko przed swoją tragiczną śmiercią w 1914 roku arcyksięcia Ferdynanda Habsburga, który brał udział w polowaniu.
Olbrzymie założenie leśno - parkowe zlokalizowane na zapleczu byłego pałacu ma powierzchnię 145 ha. W nim bardzo ciekawy i interesujący drzewostan.

           

                 

Cmentarz rodu Schleswig - Holstein. Zniszczone grobowce zawierały kiedyś doczesne szczątki następujących osób:

 

Christian August Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1857-1858).

Gerhard August Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1862-1862).

Luise Sofie Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1796-1867).

Adelheid Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1835-1900).

 

 

Friedrich Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1829-1880).

 

 

Feodora Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1874-1910).

 

 

Christian Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1798-1869).

 

 

Ernst Günther Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1863-1921).

 

     

 

Cmentarz rodu Schleswig-Holstein (płyty grobowe) - stan w 2005 roku.

 

        

Płyta grobowa w parku, księżna Feodora oraz opakowania czekoladek.

Informacje w języku niemieckim: Feodora von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg

Feodora Prinzessin von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg, eigentlich Feodora Adelheid Helene Louise Caroline Pauline Alice Jenny VA (* 3. Juli 1874 auf Schloss Primkenau in Niederschlesien; † 21. Juni 1910 in Hochfelden bei Obersasbach) war ein Mitglied der Augustenburger Linie aus dem Hause Oldenburg.

Leben und Wirken

Prinzessin Feodora war die jüngste Tochter von sieben Kindern des (Titular)-Herzogs Friedrich VIII. von Schleswig-Holstein(-Sonderburg-Augustenburg) (1829–1880) und seiner Ehefrau der Prinzessin Adelheid zu Hohenlohe-Langenburg (1835–1900), zweite Tochter des Fürsten Ernst I. zu Hohenlohe-Langenburg und der Prinzessin Feodora zu Leiningen. Durch ihre Mutter war sie die Großnichte der britischen Königin Victoria und ihre älteste Schwester Auguste Viktoria war seit 1881 mit dem Kronprinzen von Preußen und späteren Kaiser Wilhelm II. verheiratet. Mit ihren Geschwistern verbrachte sie eine harmonische Kindheit in Dolzig, Kiel und auf Schloss Primkenau im Exil, das seit 1853 ihrem Großvater, dem Herzog Christian August gehörte. Die Prinzessin wurde ausschließlich zu Hause von Gouvernanten und Tutoren unterrichtet; sie sprach mehrere Fremdsprachen und war künstlerisch in mehrfacher Hinsicht begabt und interessiert.

Feodora studierte an der Kunstakademie für Bildende Künste in Dresden. Eine besonders enge Beziehung pflegte sie zu Fritz Mackensen, dem Mitbegründer der Künstlerkolonie Worpswede bei Bremen (1889). Mackensen war in künstlerischer Hinsicht ihr Lehrmeister. Die Prinzessin besuchte 1899 Mackensen in Worpswede, wo sie auch in Kontakt mit den anderen Mitgliedern der Künstlergemeinschaft – Heinrich Vogeler, Hans am Ende, Paula Modersohn-Becker, Otto Modersohn – trat.

Prinzessin Feodora zog 1903 in das Krongut Bornstedt in Bornstedt bei Potsdam ein und erhielt es zur Nutzung auf Lebenszeit. In den folgenden Jahren entwickelte sie Bornstedt zu einem Künstlerhof mit Schriftstellern, literarischen Zirkeln und Malern. Bei ausgedehnten Reisen lernte sie in den folgenden Jahren noch die Maler Hans Thoma und Max Klinger kennen. Die Prinzessin fand die Motive zu ihren impressionistischen Gemälden in der Umgebung des Krongutes und in dem als Heimat empfundenen Schleswig-Holstein.

Seit 1906 wandte sich Prinzessin Feodora aber wieder der Schriftstellerei zu, worin sie ihre eigentliche Berufung sah. Als Schriftstellerin, unter dem Pseudonym »Feodora Holstein« oder »F. Hugin« (einer der Raben Odins), suchte Feodora Kontakt zu norddeutschen Schriftstellern, denen sie sich als Prinzessin von Schleswig-Holstein verbunden sah. Aus deren Umfeld schöpfte sie auch die Themen ihrer naturalistischen Erzählungen wie „Hahn Berta“ oder „Durch den Nebel“.

Freifrau Roeder von Diersburg war die Hofdame der Prinzessin in Bornstedt und auf deren Besitz Hochfelden im Schwarzwald starb die seit mehreren Jahren kränkelnde Prinzessin Feodora am 21. Juni 1910 überraschend. Die Zeitgenossen sprachen von einer Typhuserkrankung; die wirkliche Todesursache bleibt diffus. Ihre sterblichen Überreste wurden auf dem Familienbesitz Schloss Primkenau in Niederschlesien beigesetzt. Das Grab wurde 1945 geplündert.

Erwähnenswertes

Im Jahr 1910 kam durch Vermittlung des damaligen Bornstedter Pastors Simon der Kontakt zu den Besitzern der Schokoladenfabrik Friedrich Theodor Meyer in Tangermünde zustande. Auslöser war eine Wohltätigkeitsveranstaltung, bei der Prinzessin Feodora – der Legende nach – von der feinen „Tangermünder Chocolade“ gekostet hatte und davon so begeistert war, dass das Unternehmen seitdem seine Schokoladenspezialitäten unter ihrem Namen verkaufen durfte. Wahrscheinlicher jedoch ist die Variante, dass die Schokolade erst nach dem Tod der Prinzessin ihren Namen nach einer Anfrage des Fabrikbesitzers bei Hofmarschall von Mirbach (Hofmarschall Kaiserin Auguste Victorias) erhielt. Die Kaiserin soll sich selbst Einfluss bei der Gestaltung der Verpackung ausbedungen haben – wofür das Papier in einem satten gelben Farbton spricht (Lieblingsfarbe der Kaiserin). Bis heute produziert die seit 1945 in Bremen ansässige Fabrik Hachez GmbH & Co. KG Schokoladen und Pralinen unter dem Namen Feodora, mit dem Namenszug der Prinzessin und dem herzoglichen Wappen versehen.

          

Pałac i dokładne miejsce po pałacu.

  

Kamienne elementy pozostałe po rozbiórce pałacu w latach 60 - tych XX wieku.

           

Budynki mieszkalno - gospodarcze wchodzące w skład dawnego majątku. Na szczycie jednego z nich inicjały: CA: Christian August (von Schleswig-Holstein) LS: Louise Sophie - jego żona.

     

Olbrzymi park w pobliżu dawnej rezydencji rodu Schleswig-Holstein.

Oficyna w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca po pałacu.

                 

  

Budynki mieszkalno - gospodarcze dawnego majątku.


     

Kościół poewangelicki, obecnie cerkiew prawosławna p.w. św. Michała Archanioła.

Halowy kościół powstał w połowie XVIII wieku. Około 1850 roku dobudowano neogotycką strzelistą wieżę. Wnętrze zawiera dawne wyposażenie ewangelickie jak i współczesne cerkiewne. Na zewnątrz świątyni można oglądać grób Alberta zu Schleswig-Holstein, ostatniego z gałęzi tego rodu oraz krzyż pomnik upamiętniający dawnych przedwojennych mieszkańców Przemkowa.

             

Grób Alberta Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1869-1931) w pobliżu obecnej cerkwi i fotografia Alberta.

     

Budynki flankujące plac przed obecną cerkwią - dawna plebania (pastorówka) oraz szkoła ewangelicka.

              

        

Drzwi wejściowe oraz elementy na ścianach dawnego kościoła ewangelickiego.

Figura obok obecnej cerkwi.


     

W centrum miasteczka stoi kościół p.w. Wniebowzięcia NMP wzniesiony w 1418 roku. Przebudowany został w I połowie XVIII wieku. Wnętrze zawiera barokowe wyposażenie oraz herb książąt Schleswig - Holstein - Sondenburg - Augustenburg nad prospektem organowym.

     

Plebania na terenie przykościelnym, płyty wmurowane w jej ścianę (nad drzwiami wejściowymi) oraz kaplica na terenie przykościelnym.


     

Nieczynny dworzec kolejowy w Przemkowie - Hucie. Bf. Primkenau - Dorotheenhütte.

              


     

Nieczynny dworzec kolejowy w Przemkowie - Mieście oraz przejazd kolejowy w sąsiedztwie budynku.

Hp. Primkenau - Stadt.

        

Rok 2015 - tor kolejowy w rozbiórce.


     

Pomnik w centrum Przemkowa.


                 

Zabudowa miejscowości.


        

Louisenhof - jedyny budynek gospodarczy pozostały po dawnym majątku w Przemkowie. Sąsiadujący z widocznym budynkiem pałac został w latach powojennych rozebrany.


                 

                 

                 

  

Fragment niemieckiego cmentarza katolickich mieszkańców miejscowości. Cmentarz był także ubytkowany w latach powojennych przez polskich mieszkańców miejscowości o czy świadczą liczne pochówki.


                 

Friedrich - Christianhütte. Obecnie firma Multimet Sp. z o.o.


                 

              

              

Dorotheenhütte (pozostałość) - 2014 rok.

                 

Wnętrze obiektu - 2015 rok.

  

Militarne budowle przed główną halą produkcyjną.


Henriettenhütte (droga dojazdowa) - 2014 rok.


Dom mieszkalny w pobliżu współczesnego cmentarza (dawny cmentarz ewangelicki).


  

Dolnośląskie Święto Miodu i Wina - Przemków 2012 rok.


  

Panoramy Przemkowa.


              

              

Rezerwat Przyrody Stawy Przemkowskie

        

Wieża obserwacyjna (13 metrów wysokości) na terenie Rezerwatu Przyrody Stawy Przemkowskie.


           

              

        

Kąpielisko miejskie zostało założone w 1912 roku pomiędzy stawami hodowlanymi, a parkiem książęcym. Na położonej centralnie wysepce, na którą prowadził drewniany pomost, znajdowała się kawiarnia. W latach 30-tych XX wieku basen został zmodernizowany. Po 1945 roku zarówno urządzenia wodne oraz kawiarnia na wyspie zostały zniszczone. Kąpielisko jednak funkcjonowało do lat 90-tych XX wieku.

  

Dawna przebieralnia.


  

Jeden z dwóch stawów w bezpośrednim sąsiedztwie byłego kąpieliska.


                 

     

Drugi z dwóch stawów w sąsiedztwie nieczynnego basenu.


  

Miejsko - Gminna Biblioteka Publiczna w Przemkowie. 



           

Cerkiew prawosławna p.w. św. Michała Archanioła.

Cerkiew greckokatolicka p.w. św. Kosmy i Damiana.

  

Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP oraz krzyż pokutny w jego otoczeniu.

           

Budynki mieszkalno - gospodarcze wchodzące w skład dawnego majątku.

        

Park w sąsiedztwie miejsca po rozebranym pałacu.

              

Cmentarz rodu Schleswig - Holstein.

Autor fotografii Eckhard Huth z Drezna.



 

Archiwalne widokówki i zdjęcia

Historische Ansichtskarten und Fotos

     

Friedrich Bernhard Werner - Ilustrowana Topografia Śląska z lat 1744-1768. Skany udostępnił autor strony: http://www.dokumentyslaska.pl/

Friedrich Bernhard Werner - Schlesische Bethäuser. Reprint von 1748 - 1752.

           

           

           

           

           

           

           

           

           

           

           

           

           

 

Archiwalne widokówki oraz widok na zamek, anonim, pochodzi z: Ueber Land und Meer. Deutsche Illustrirte Zeitung, Stuttgart, ok. 1890.

Widok na zamek, anonim, prawdopodobnie pochodzi z: Illustrirte Zeitung, ok. 1890.

Widok na zamek, anonim, pochodzi z: Illustrirte Zeitung, ok. 1890.

Widok na zamek, sygn. D.V.A. pochodzi z: Ueber Land und Meer, Stuttgart, ok. 1890.

Właścicieli dóbr przemkowskich książę Christian Augusta von Schleswig-Holstein (1798-1869), właściciel Przemkowa od 1853 r. albo książę Ernst Günther von Schleswig-Holstein (1863-1921), właściciel Przemkowa od 1888 roku.

                 

   


Sammlung Duncker

PRIMKENAU
PROVINZ SCHLESIEN - REGIERUNGS - BEZIRK LIEGNITZ - KREIS SPROTTAU


Primkenau, die Stadt (ursprünglich Priinkenow, auch Prunke, lateinisch Primislavia genannt), erbaut von 1280 bis 1290, erhielt ihren Namen von Primislaus, einem Prinzen des Herzogs Conradi H. von Glogau und Herzogs von Sagan, Priebus, Steinau und Sprottau, der deutsche Einwohner in den neuerbauten Ort zog und ihnen eine Kirche errichtete. Bei der Entscheidung des Schicksals Schlesiens kam es 1355 unter die Oberherrschaft der Könige von Böhmen und erhielt 1484 am 8. November, dein Tage Allerheiligen das Stadtrecht. Seine gegenwärtige Gestalt erhielt das Städtchen durch den grossen Brand, der es am 15. und 16. April 1804 gänzlich einäscherte. Zur Herrschaft Primkenau gehörten 1642, wo die Schweden die Stadt niederbrannten, 8 Dörfer; nach 1656 wurde mit ihr die daran grenzende Herrschaft Petersdorf zu einem Ganzen verbunden und besteht die Herrschaft seitdem aus dem Städtchen und 13 Dörfern, mit ungefähr 7000 Seelen und einem Flächenraum von circa 3V2 Quadratmeile. Im sechszehnten Jahrhundert war Ritter Hans von Rechenberg Besitzer der Herrschaft, welcher die Reformation, wahrscheinlich schon 1521, einführte. 1631 wurde sie Eigenthum des katholischen Kaiserlichen Raths und Obristen Freiherrn Leon Cropello de Medices, welcher den evangelischen Pfarrer vertrieb und durch Testament vom 4. April 1636 die Jesuiten zu seinen Erben einsetzte, die hier ein Collegium gründen sollten. Sie traten auch 1643, beim Tode des Erblassers, in den Besitz der Herrschaft, mussten sie aber nach einem zwanzigjährigen Prozesse gegen 1000 Thlr. Entschädigung an den Stiefsohn des obengenannten Obrist, den Freiherrn von Proskowsky herausgeben, der unter dem Namen von Proskau in den Grafenstand erhoben und von dessen Hause sie bis 1737 besessen wurde, wo sie nach dem Tode des Grafen Georg Christoph von Proskau an den Herrn von Reder, Freiherrn von Krappitz und Herrn zu Bekge, Königlich Preussischen wirklichen Etats- und Kriegsminister, Ritter des schwarzen Adlerordens etc., Herrn der Herrschaften Malmitz, Gross- und Klein-Kotzenau, Kunzendorf und Kraschen kam. Unter ihm erhielt Primkenau von Friedrich dem Grossen aus dem Lager von Glogau 1741 einen evangelischen Candidaten zum Prediger bestellt. Von 1752 bis 1780 war die Herrschaft in der Hand des Königlichen Staatsministers, Grafen Heinrich IX. von Reuss, der bei der grossen Theurung 1772, um dürftigen Unterthanen einen Broderwerb zu verschaffen, das alte Schloss abtragen und ein neues Wohnhaus für sich erbauen liess. Seine Erben verkauften es 1781 an den Baron von Seherr-Thoss auf Obersdorf und Gross- und Klein-Gütmannsdorf bei Reichenbach, der es aber schon nach 10 Jahren, 1791, wieder an den Baron von Bibran und Modlau verkaufte, von dessen Schwiegersohn, dem Baron von Block-Bibran, Se. Hoheit der Herzog zu Schleswig-Holstein-Augustenbürg im Herbste 1853 die Herrschaft käuflich an sich brachte, und damit später auch das Rittergut Cosel und einen Theil des Rittergutes Andersdorf durch Kauf vereinigte. Se. Hoheit benutzte das kleine und unansehnliche herrschaftliche Wohnhaus und schuf daraus durch Auf- und Anbau das Schloss, dessen Ansicht hier vorliegt, und umgab dasselbe mit einem Parke, der durch Niederreissen von Gebäuden, Austrocknung von Sümpfen, Ausgraben von Teichen etc. mit dem Schlosse in einem Sommer geschaffen wurde.


O przedstawicielach rodu Schleswig-Holstein także na podstronie o Sieroszowicach (Kunzendorf)

Link:   http://www.glogow.pl/okolice/podstrony/polkowicki/sieroszowice.htm


Śląsk - Dolny Śląsk - Schlesien - Niederschlesien - Silesia - Zabytki Dolnego Śląska

Będę wdzięczny za wszelkie informacje o historii miejscowości, ciekawych miejscach oraz za skany archiwalnych widokówek lub zdjęć.

Wenn Sie weitere Bilder oder Ortsbeschreibungen zu dem oben gezeigten Ort haben sollten, wäre ich Ihnen über eine Kopie oder einen Scan sehr dankbar.

Tomasz  Mietlicki    e-mail  -  itkkm@o2.pl