Głogowskie cmentarze

Głogowskie cmentarze

Przełom października i listopada tradycyjnie w naszej kulturze jest czasem pamięci o zmarłych. W Głogowie od kilku dni zaobserwować możemy wzmożony ruch przy nekropoliach. Warto w tym miejscu wspomnieć o cmentarzach, których już nie ma, lecz z szacunku dla historii oraz pochowanych tam osób należy pamiętać, że takie miejsca istniały. Przybliżamy po krótce miejsca, gdzie w przeszłości znajdowały się poszczególne miejsca pochówku.

Głogów od wieków był miejscem, w którym przeplatały się rozmaite tradycje, kultury i religie, co miało odzwierciedlenie również w postaci wielu cmentarzy, które nie przetrwały próby czasu i wojen, ulegając zniszczeniu i zapomnieniu.

W okresie Średniowiecza cmentarze usytuowane były w obrębie murów kościelnych, przez co były małe. Najstarszy znany cmentarz znajdował się na Ostrowie Tumskim (dzisiejsza Kolegiata). Podczas prac wykopaliskowych na tym obszarze znaleziono szczątki datowane na początek XI w. Kolejny cmentarz powstał na lewobrzeżnej części miasta przy kościele św. Piotra (dziś lapidarium i pomnik ku pamięci Jana Pawła II „Biblioteka Świętego Pielgrzyma”). Nie inaczej było w przypadku innych powstających kościołów – św. Mikołaja (obecnie w ruinie), czy św. Krzyża i św. Stanisława (na terenach dzisiejszego Bulwaru Nadodrzańskiego).

Od końca XIV w. do początków XVII w. powstawały przedmieścia: Szpitalne z cmentarzem i kaplicą św. Jana, Polskie z cmentarzem i kościołem św. Barbary, Brzostowskie z cmentarzem przy kościele Bożego Ciała.
Pokłosiem decyzji o przekształceniu Głogowa w Twierdzę w latach 30. XVII w. było wyburzenie przedmieść, w celu oczyszczenia przedpola wałów obronnych. Rozbiórka nie ominęła również wyżej wymienionych cmentarzy, jednak już wkrótce na skutek zakazu grzebania zmarłych wewnątrz obwarowań fortecznych, powstały trzy nowe cmentarze: katolicki (w miejscu dawnego św. Barbary), ewangelicki (w miejscu gdzie wybudowano Kościół Pokoju, teren dzisiejszego ronda), żydowski (w pobliżu Odry, dziś teren zakładu „Energetyki”).

Z racji dość niefortunnego położenia nekropolie te były niszczone przy okazji wszelkich oblężeń, lub choćby budowy linii kolejowej w przypadku cmentarza żydowskiego. Przetrwały jednak do końca XIX w. Na początku XX w. Żydzi otrzymali nowe tereny pod swój cmentarz w rejonie dzisiejszych ulic Śniadeckich, Sienkiewicza i Sendlerowej, protestanci przy obecnej ulicy Obrońców Pokoju (Park Południowy), a katolicy przy ulicy Legnickiej (czynny do dziś).

Ponadto na terenie miasta istniało wiele miejsc, w których grzebano ofiary II Wojny Światowej. Żołnierze niemieccy, radzieccy, cywile, robotnicy przymusowi, polskie dzieci... Szczątki znajdowano m.in. w Parku Słowiańskim, przy ulicy Rudnowskiej czy Wita Stwosza. W ostatnich dniach sprawą zbiorowych mogił dzieci na placu zamkowym skrupulatnie zajęło się Głogowskie Forum Historyczne (gorąco polecamy ich pracę w tym temacie pod adresem:

https://www.facebook.com/pg/gfhglogow/photos/?tab=album&album_id=2438210276205352&__tn__=-UC-R

Część szczątków z likwidowanych cmentarzy ekshumowano i przenoszono w inne miejsca, niestety wciąż przy okazji prac ziemnych ziemia odsłania ludzkie szkielety.

Źródła:
Glogopedia – Encyklopedia Ziemi Głogowskiej,
Zdjęcia i opracowania ze zbiorów Pana Ireneusza Dominiaka oraz Pana Macieja Goździewicza – serdecznie dziękujemy.

P.S. Dokładną lokalizację każdego cmentarza (i nie tylko) można odnaleźć dzięki stronie: https://stareplanymiast.pl/

 Obszar ostatniego cmentarza żydowskiego z tyłu SP7. Dwa rzędy drzew to pozostałość alejki cmentarnej.

Dostosowanie strony internetowej Urzędu Miasta Głogów do potrzeb osób niepełnosprawnych realizowane w ramach projektu dofinansowanego ze środków Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji.