Głogów, a największe polskie grody ok. 1100 roku

Obrona Głogowa 1109. Makieta z muzeum w Głogowie

Głogowski gród był jednym z większych grodów na początku XI wieku

Głogów to jedno z najstarszych miast Polski. Jego wielokulturowa historia liczy ponad 1000 lat. W roku 1010, podobnie w 1017, Głogów znalazł się na trasie przemarszu wojsk Henryka II. Towarzyszący cesarzowi kronikarz Thietmar wzmiankował „urbs Glogua” – gród, który skutecznie zablokował Henrykowi II drogę do Wielkopolski.

Od czasów B. Krzywoustego znany jest w historii Polski z bohaterskiej Obrony Głogowa w 1109 r. Strzegł strategicznej przeprawy między Śląskiem a Wielkopolską. Po zajęciu Śląska przez Mieszka I stał się ważnym ośrodkiem kasztelańskim na pograniczu śląsko-wielkopolskim. Przez Głogów przebiegał szlak handlowy z Rzeszy Niemieckiej do Wielkopolski.

W Polsce pierwsze lokacje przypadły na okres rozbicia dzielnicowego (okres trwający od 1138 r. do koronacji W. Łokietka w 1320 r.). Jednak już wcześniej istniały zwarte skupiska ludności, w których kwitł handel i rzemiosło. Tam też znajdowały się siedziby władzy świeckiej i duchownej. Zdaniem Marii Boguckiej i Henryka Samsonowicza, autorów pracy „Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej”, już za czasów B. Chrobrego w państwie Piastów można było naliczyć przynajmniej trzydzieści ośrodków „typu miejskiego”.

Część zawdzięczała swą pozycję i rozwój położeniu w mateczniku dynastii (Gniezno, Giecz, Kalisz czy Poznań). Inne stanowiły naczelne ośrodki podbijanych prowincji (Kraków, Wrocław). Ich rozwój dodatkowo stymulowała obecność świeżo utworzonych stolic biskupich. Kołobrzeg czy Gdańsk były też portami, a Kruszwica rosła za sprawą wydobycia soli.

M. Bogucka i H. Samsonowicz oceniali, że w Polsce B. Krzywoustego było 5 miast z populacją na poziomie 4000 – 5000 osób: Kraków, Wrocław, Gniezno, oraz Kołobrzeg i Wolin. Ostatnimi czasy przeważają opinie o mniejszym, niż dawniej sądzono potencjale Gniezna.

Do drugiej kategorii autorzy „Dziejów…” zaliczyli ośrodki, które w ich opinii miały 2000 – 3000 mieszkańców. W tym gronie znalazł się właśnie Głogów. Poza tym były to: Kruszwica, Legnica, Opole, Płock, Poznań, Przemyśl, Sandomierz, Szczecin i Włocławek.

Do kategorii trzeciej zaliczyli miasteczka przygrodowe, gdzie mieszkało ok. 1000 osób. Było ich w przybliżeniu 20, w tym między innymi Brześć Kujawski, Kalisz, Lublin, Łęczyca, Niemcza, Santok, Sieradz i Wiślica.

Źródła: historiaposzukaj.pl, muzeum.glogow.pl, miedziowefakty.pl, wielkahistoria.pl, M. Bogucka, H. Samsonowicz „Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej”, K. Janicki, K. Chudzik, W. Najgebauer

Pozostałości znajdujące się w Krypcie Romańskiej pod Kolegiatą

Fundamenty kościoła grodowego pod głogowską Kolegiatą

Opis krypty znajdującej się w podziemiach Kolegiaty

Obrona Głogowa 1109. Makieta z muzeum w Głogowie

Obrona Głogowa 1109. Makieta z muzeum w Głogowie

Wizualizacja Poznania u schyłku X wieku

Wizualizacja zabudowy wzgórza wawelskiego w okresie wczesnopiastowskim

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Zapoznaj się z naszą polityką prywatności