Cenny zabytek odnaleziony w ruinach

W zbiorach Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Głogowie znajduje się głownia głogowskiego miecza sędziowskiego. Miecz prawdopodobnie był częścią zabytkowego wyposażenia głogowskiego ratusza. Został znaleziony w latach 60. lub 70. XX w ruinach Starego Miasta przez znanego regionalistę, Adama Królaka. Miecze takie służyły jako insygnium podczas ogłaszania wyroku. Często dla dodania powagi sądu były noszone za sędzim przez specjalnie wyznaczoną do tego zadania osobę.

Głownia ma kształt przypominający tę od miecza rycerskiego, a jej sztych jest ostro zakończony (w przeciwieństwie do mieczy katowskich). Długość wynosi 135 cm, a szerokość około 5 cm. Na jednej stronie widać wizerunek orła dwugłowego oraz popiersie króla Czech i władcy księstwa głogowskiego Karola VI Habsburga. Jest też napis: „Rex Carolus D.G.R.I.S.A.G.HIS.H.B”, a nadto: „Gross Glogau Anno 1726”. Na drugiej stronie znajduje się herb Głogowa oraz osiem medalionów z popiersiami członków rady miejskiej wymienionych kolejno: Jan Nepomucen Ertel burmistrz miasta, P. F. Prätori senator rady, F. Z. Bergeld asesor, A. B. Meisner asesor, A. J. Kuchn asesor, C. Pachur asesor, J. F. Sentleben asesor oraz J. J. Eberth notariusz.

Wizerunki i napisy były wypełnione złotem. Wykonał je zapewne jakiś głogowski złotnik w 1726 r. Natomiast sam miecz mógł powstać dużo wcześniej. Symbolika przedstawień na powierzchni głowni wskazuje na jego przeznaczenie. Znany jest wygląd miecza sprzed 1945 r., kiedy miał zachowaną rękojeść i jelec. Stylem wykonania przypominały one egzemplarze szesnastowieczne.

Sąd rady miejskiej w Głogowie funkcjonował od 1331 r. Miecz sędziowski podkreślał rangę sądu i prawo do wydawania wyroków najwyższych, w tym prawo karania na gardle. W cesarstwie Habsburgów miasta śląskie, a wśród nich Głogów, straciły swoje średniowieczne przywileje. Większość urzędników była mianowana przez władcę. Stąd na mieczu wyraźnie widać podkreślenie zależności miasta od króla i cesarza.

Źródła: EZG nr 1 (1993), J. Dmytryszyn, MAH, W. Najgebauer