"Dolnośląski Czarnobyl"

Żukowice (niem. Herrndorf), wieś leżąca w pobliżu Huty Miedzi Głogów. Najstarsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1299 r. W latach 1990-1991 odkryto tu liczne stanowiska archeologiczne, w tym m.in. grób unietycki z około 1900 roku p.n.e. Pierwszymi właścicielami Żukowic była rodzina von Berge. Wieś pozostała siedzibą rodu aż do 1945 r. Żukowice były ważnym ośrodkiem politycznym. Zwoływano tu zjazdy prapolskiej szlachty śląskiej.

W miejscowości istniały dwie rezydencje. Dwór w Żukowicach Górnych, zbudowany w 1587 r. (rozebrany w 1974 r.) i pałac w Żukowicach Dolnych. Późnorenesansowa budowla wraz z fragmentem przypałacowego parku istnieje do dziś, choć wymaga inwestycji. Nie ma za to śladu po kościele ewangelickim z 1748 r. Widać go jeszcze na przedwojennych pocztówkach. Rozebrano go w 1960 r.

Kościół św. Jadwigi, wspomniany jest po raz pierwszy w rejestrze kościelnym z 1376 r. W centralnej części ołtarza głównego umieszczono figurę św. Jadwigi. W zachodniej części znajduje się kaplica - mauzoleum grobowe rodu von Berge. We wnętrzu znajduje się renesansowe i barokowe wyposażenie. Chrzcielnica wykonana z piaskowca pochodzi z przełomu XIII i XIV w., a ołtarz, ambona i chór z XVIII w. Na wieży wisi późnogotycki dzwon z 1506 r.

Po wojnie Żukowice stały się siedzibą Urzędu Gminy. Mieściły się tu: bank spółdzielczy, biblioteka, kawiarnia, kino, ośrodek zdrowia i szkoła podstawowa. Niestety dla miejscowości, w 1966 r. zapadła decyzja o budowie huty na polach żukowickich (brana pod uwagę była też lokalizacja w okolicach Grębocic i Przedmościa). Uruchomienie dwóch hut w latach 70. przyczyniło się do znacznego pogorszenia jakości powietrza. Wieś zaczęła się wyludniać, a w latach 90. opustoszała niemal całkowicie.

Obecnie w Żukowicach mieszka ok. 20 osób. Dodatkowo znajduje się tam schronisko dla bezdomnych. Wiele budynków wyburzono, część, zrujnowana straszy do dziś. Ponadto funkcjonują gospodarstwa, kilka zakładów i kościół, który kilka lat temu doczekał się remontu dachu. W ostatnich latach huta ograniczyła emisję szkodliwych związków. Do Żukowic przylgnęła już jednak nazwa "Dolnośląskiego Czarnobyla".

Źródła: dolny-slask.org.pl, slasknasz.uni.wroc.pl, medievalheritage.eu, polska-org.pl, gazetawroclawska.pl, zukowice.pl, A. Najgebauer, W. Najgebauer