Głogowska podróż w czasie..... Prezentujemy tu wydarzenia, które odcisnęły się w historii naszego miasta różnym piętnem. Przypominamy fakty znane bardziej i mniej. Z reguły nie są to kamienie milowe Historii, ale drobiny historycznego kurzu, który jeszcze unosi się w bibliotekach, muzeach, archiwach czy odgrzebywanych zakamarkach Starego Miasta. Z trudem przeciska na światło dzienne.

Prezentacja ta jest subiektywną projekcją zainteresowań autora i chęcią przedstawienia ich odwiedzającym te strony. Swoistym, popularnym dawniej  „silva rerum”. Co miesiąc będziemy zamieszczać kilka mikroopowieści o tym co się wydarzyło w tym miesiącu w przeszłości. Tak więc np. w marcu 2010 przybędą kolejne „wydarzenia marcowe”. Wiele z nich będzie nosiło mundur, z niektórych dochodzić będzie szczęk oręża. Bo taka była historia Miasta I Twierdzy.

Operatorem naszej podróży jest Wiesław Maciuszczak, głogowianin, absolwent „Mechanika” i historii na Uniwersytecie Warszawskim, historyk wojskowości, regionalista, urzędnik.... 

Wszelkie uwagi, pytania, podpowiedzi, pomysły itd. można kierować na adres wieslawmaciuszczak@interia.pl 

Po stronie Władysława Jagiełły zaciężni rycerze służyli w chorągwi św. Jerzego pod dowództwem min. Ślązaka Zbysławka z Dobrej Wody i w chorągwi wieluńskiej, która w ten sposób uzupełniła swój stan. W chorągwiach Gniewosza z Dalewic i Janczyka z Jicina, którzy wiedli chorągwie najemników też mieli się znajdować Ślązacy.

-   w Sławie Śląskiej powstał Powiatowy Komitet PPS.

1397, 1.06. kanonik głogowski, magister Piotr Schoenaw ufundował „poza murami kolegiaty” kaplicę ku czci siedmiu radości Najświętszej Marii Panny. 

1493, 26.06. do miasta przyjeżdża z Poznania delegacja królewska ze starostą Ambrożym Pampowskim, bliskim współpracownikiem Jana Olbrachta i Rafałem z Leszna, marszałkiem nadwornym na czele. W składzie delegacji znajdowali się również Jan Lubrański, sekretarz królewski, bratanek podkanclerzego Grzegorza z Lubrańca, Jan Sepieński, kasztelan biechowski i komisarze biskupa wrocławskiego Jana Rota. Ambroży Pampowski należał do grona najwybitniejszych, ówczesnych polskich działaczy politycznych. Przez cały okres pobytu Jana Olbrachta w Poznaniu przebywał w jego najbliższym otoczeniu. 

W związku z konfliktem starosty Jana Karnkowskiego z głogowskimi mieszczanami, król polski, który w dalszym ciągu panował w księstwie głogowskim, wysłał więc komisarzy zaufanych i  umocowanych bardzo wysoko. Delegaci książęcy rozpatrzyli sprawy spłaty czynszów hipotecznych duchowieństwa, a przede wszystkim kwestie sądzenia szlachty przez radę miejską Głogowa. Rozpoznali również spory namiestnika z Radą efektem których było uwięzienie grupy rajców i osadzenie ich w wieży zamkowej, która już wtedy miała osławioną nazwę „Głodowej”. Ten pierwszy utrzymywał że aresztowani są niebezpiecznymi spiskowcami przeciw władzy księcia, który jako jedyny ma prawo decydować o ich losie. 

Szczególną uwagę konfliktowi poświęcił ostatni badacz młodego pokolenia z Czech, Peter Kozak. Według niego komisja Pampowskiego otrzymała zadanie zakończenia sporu. „Komisarze … serię przesłuchań poświęcili uwięzionym na czele z byłym burmistrzem Arnoldem. Ten tłumaczył się tym, że jedynie bronił miasta z tytułu swojego urzędu przed atakami szlachty i niesprawiedliwością starosty. Pod naciskiem Karnowskiego, który mieszczan oskarżył o nieposłuszeństwo, nikt wszak zdecydowanie nie wystąpił w jego obronie. Dokładnie wyreżyserowany proces skończył się patem, ponieważ komisja nie wydała w sprawie uwięzionych żadnego rozstrzygnięcia i udała się z powrotem do polskiego króla.” Przedstawili władcy wyrok w którym znosili przywilej miasta sądzenia rycerstwa za długi zaciągnięte w mieście. Jan Olbracht decyzje swoich wysłanników zatwierdził 9 sierpnia tego roku w Poznaniu.

     Po opuszczeniu miasta przez komisarzy, starosta podjął próbę ugłaskania opozycji….

Ambroży Pampowski odwiedził jeszcze Głogów kilkakrotnie, już jako gość Zygmunta Jagiellończyka. M.in., 23 lipca 1502 r. przybył tu wraz z Piotrem Tomickim, sekretarzem królewicza. Tomicki, siostrzeniec wojewody poznańskiego Andrzeja z Szamotuł, konferował z książęcym zaufanym Piotrem Szydłowieckim. A  z kolei jak zapisał 16 czerwca 1503 r.,  „Hic veni Glogoviam pro liberando iudice Posnanesi”

Płyta nagrobna Ambrożego Pampowskiego, starosty generalnego Wielkopolski w kolegiacie pw. Wniebowzięcia NMP  w Środzie Wlkp. (www.srodawlkp.org) 

1623, 1.06.  pułkownik Stanisław Stroynowski dziś w Wielkim Głogowie dokona ważnego dla coraz bardziej okrytych niesławą lisowczyków oświadczenia. Ogłosi zbiór praw  i reguł mający zdyscyplinować swoich żołnierzy. Historyk nazwie ten kodeks później  „artykułami głogowskimi

Miały one spowodować okiełznanie niesfornego wojska, z którym jest coraz większy kłopot. Jakich zakazów i nakazów musiał użyć pułkownik wobec swojego wojska widać na niżej podanych przykładach i wyjątkach ze zbioru prawideł które zaciągający pułk ogłaszał.  Zachowano pisownię oryginału.

„ Stanisław Stoynowski pułkownik Jego Cesarski Mości etc.

Mając poruczenie i informacyją JCMci, aby wojska jego polskie, jakieżkolwiek były w podobieństwie dyscypliny wojennej, jaka się w innych wojskach jego znajduje, koniecznie trzymane był, a uważając, iż nie tylko słuszność toż radzi, ale i samo nawet żałosne doświadczenie, jako dla uporu niktórych, a zatym i niedoskonałości dyscypliny, służbę cesarza JMci utraciwszy, wiele wojennego człeka nie tylko krwawą wysługę na bruku ale i zdrowie utracili. . Przeto dla słuszności… Niży według mianowitego żądania cesarza JMci sporządzone, wszem Ich Mościom Panom Braci, którzy mają wola być pod regimentem moim rotmistrzami, w ten sposób podaję, aby się nie pierwy podpisali, a potym z towarzystwem swym (im także na tychże artykułach podpisanym) na pewne miejsce, gdzie się naznaczy, bez wszelakiego omieszkania ściągali.

1.                  1. Naprzód tedy, aby w cale ustawy Majestatu JKMci i wszytki Korony Polski w cale zostawały i żaden obywatel koronny przez zaciąg mój na cesarską szkody nie miał…..

2.                  /…/

8. kto by się na pułkownika słowem jakim obraźliwym albo swarem niepotrzebnym porwał, jeśli w jakim posiedzeniu, utratą pocztu na kościół i wytrąbieniem z wojska, a jeśli w kole, przy sądach albo jakimkolwiek publicznym akcie, tedy gardłem ma być karany, a wszystko jego konfiskowane. Tymże sposobem na insza starszyznę wojskową, jako rotmistrze, poruczniki, sędzie, strażnika, oboźnego, czatownika naznaczonego etc. Kto by się słowem obraźliwym porwał… .

 /… / 

15. Kto by w wojsku trwogę czynił, nieprzyjaciela na oko nie widziawszy, gardłem także ma być karany.

34. to by gwałt jakikolwiek białygłowie uczynił, a o to pozwany był, gardłem ma być karany. /… /

43. Pożogi też albo zapalenia czegokolwiek, lubo swawolnie, lubo przez jaką nieostrożność dopuszczone, bez miłosierdzia gardłem mają być karane.

Actum et datum In Silesia, Maiori Glogoviae, die prima Iunii 1623” 

Stanisław Stroynowski nie otrzymał jednak kontraktu cesarskiego, który rejestrował w styczniu 1623 r. we Wschowie i dla osiągnięcia którego wydał powyższy kodeks.  W 1624 r. walczy ze swoimi lisowczykami w Lombardii i Wenecji. Dwa lata później (1626 r.) zostaje rozstrzelany na Pomorzu w efekcie samowolnych egzekucji. Lisowczycy walczą jeszcze przeciw Szwedom w Prusach. Niektórzy wstępują do królewskich wojsk kwarcianych. Po lotnej formacji, która taktyką walki prześcignęła  współczesnych o wiek,  pozostała literatura i dzieła  Callota, Rembrandta, Kossaka czy Brandta.

Józef Brandt, Lisowczycy, strzelanie z łuku, Kościuszko Foundation in New York [Wikimedia]

1627, 26.06., na rozkaz majora (oberwachtmeister) z komendy twierdzy, zamknięto w lochu zamkowym wszystkich burmistrzów i rajców miast księstwa za odmowę dostaw żywności dla wojska.

1745, czerwiec, trwa II wojna śląska. Po bitwie pod Strzegomiem-Dobromierzem [Hohenfriedeberg], która miała miejsce 4 czerwca, do twierdzy zostali sprowadzeni jeńcy austriaccy. Przetrzymywani byli głównie w kolegium jezuitów oraz w klasztorach franciszkanów i dominikanów. A głogowski garnizon forteczny stanowią trzy bataliony piechoty. jeden z regimentu Kalsowa (nr 43) i dwa bataliony z pułku fizylierów (Füsilier-Regiment), księcia Pruskiego. Zostały pozostawione do ochrony ale tez głównie składały się z pułkowych rekrutów i rekonwalescentów. Stanowiły więc dość mierną wartość bojową. W pełnej skomplikowanych manewrów masami wojsk bitwie stanowiły by bardziej zawadę niż pomoc.

1810, 22.06.  Zmarł nagle na skutek apopleksji gubernator twierdzy, gubernator i komendant garnizonu generał brygady, baron Cesarstwa, Julien Rheinwald (ur. 22.01.1760). W twierdzy przebywał od 22. Lutego 1809 r.   Przybył z Brzegu, gdzie sprawował podobne funkcje od stycznia 1807r. Generał był doświadczonym administratorem i oficerem sztabowym . W trakcie ostatnich lat by ł również gubernatorem Spiry (we Włoszech),  Stuttgartu (w królestwie Wirtembergii), i Frankfurtu. Dlatego też wiedział jak kształtować stosunki z cywilnymi mieszkańcami twierdzy. To był jeden z nielicznych, szanowanych przez głogowian dowódców garnizonu. 

Pogrzeb gubernatora według rysunku P. Knoetla z 1877 r.

Francuz na tyle dobrze zapisał się w pamięci mieszkańców, że wmurowana w miejscu pochowania na terenie fortu „Gwiazda” tablica przez wiele była nie dewastowana.  Zachowała się, choć w kiepskim stanie do dziś. Fundatorzy (albo kamieniarz) popełnili błąd treści inskrypcji. Generał w momencie śmierci miał już ponad 50 lat.

Tablica na pocz. XX w  i jej stan obecny. Tłumaczenie polskie treści inskrypcji:

 „J[ulien] Ch[arles] L[ouis] Rheinwald, generał francuski, baron Cesarstwa, Komandor Legii Honorowej, gubernator Głogowa. Był on dobrym ojcem i ... mężem, a przez prawość i swoje człowieczeństwo zasłużył na szacunek mieszkańców. Zmarł  22 czerwca 1810 w wieku 48 lat.”

1823, 27.06.  przywieziony zostaje do twierdzy celem odbycia kary polski student Ludwik Koehler (1799-1871). Urodził się w Warszawie, gdzie rozpoczął studia medyczne. Studiował też w Paryżu i w Berlinie. Tam był założycielem berlińskiej filii patriotycznego Związku Panta Koina (wszystko wspólne). Utrzymywał kontakt z Warszawą i innymi organizacjami studenckimi w Europie. W 1822 r., filia została wykryta przez policję pruską, a jej członkowie uwięzieni.

Został skazany na kilka lat wiezienia. 25 maja 1825 uwolniono go od reszty kary i kontynuował w Europie studia. W 1831 r. powrócił do Warszawy. M.in. lekarz Pułku Gwardii Narodowej Warszawskiej. Dokonał pierwszej w Warszawie, ale nieudanej próby znieczulenia ogólnego przy pomocy eteru  (1848). Wybitny specjalista otolaryngolog.

1841, 12.06., oddano do użytku duży i obszerny jak na ówczesne czasy gmach poczty przy ulicy Łaziennej 101 później ulica Szkolna 21, a obecnie Balwierska). Tu mieścił się urząd pocztowy aż do wybudowania nowej poczty we wschodniej części miasta.

Wrocławska Naddyrekcja Poczty (Oberpostdirektion Breslau) w zestawieniu za 1869 r. wykazała, że w Głogowie zatrudnionych pozostawało 18 urzędników pocztowych. Wśród nich było wielu wojskowych. Państwo pruskie bowiem stosowało zatrudnianie na państwowych posadach byłych wojskowych jako formę uposażenia weteranów i inwalidów. W tym też roku wypracowany dochód wyniósł 30.588 talarów. Przyjęto  listów 568.026, a paczek oraz przekazów pieniężnych 214.560 oraz tzw. asygnacji pocztowych - 22.178. Z usług przewozowych skorzystało 6.556 osób.

1917, 3.06. Uroczyste otwarcie mostu drogowego przez Odrę (Hindenburgbrücke ), o konstrukcji stalowej. Most miał 138 m długości i ważył prawie 810 ton, wybudowany został przez zielonogórska firmę Beuchelt & Co. Konstrukcje przeliczyli inżynierowie z Hanoweru.

W specjalistycznym piśmie (Zentralblatt der Bauverwaltung) z początków 1918 r. ukazał się artykuł o budowie głogowskiego mostu wraz ze szkicem polaczenia obu brzegów. Zaznaczono przebieg starego i obecnego mostu.

1945, 21.06, otrzymuje zgodę na wyjazd do miasteczka Weilheim w Bawarii, Josef Hoiss, ranny przebywający w głogowskim szpitalu urządzonym w koszarach wojskowych. Warto się przyjrzeć temu dokumentowi i zwrócić uwagę na kilka ciekawostek:

Zgoda na wyjazd z Głogowa

- zgodę kontrasygnował zastępca komendanta wojennego lejtnant Kokszarow, pełnił on swoje obowiązki do lipca 1946 r.

- na nieczytelnym podpisie przystawiono pieczątkę „Glogau a. Oder Hindenburgkaserne”. Należy więc zakładać, że tym burmistrzem jest niemiecki starszy w miejscu zgromadzenia głogowskich Niemców. I że używał tego tytułu mimo powołania władzy polskiej.

[Dokument pochodzi ze zbiorów Łukasza Jedynaka, któremu Wehikuł dziękuje za udostępnienie.]

Czerwiec - fragment dziennika Adama Królaka w pracy pozostającej w maszynopisie - ,,Kształtowanie się władzy ludowej w latach 1945-50": 

„1.06. delegat z Lublina odwiedza Zarząd Miejski. Naprawa dachu na budynku Zarządu Miejskiego.

2.06. Petycja do dyr. PKP Poznań o odbudowę stacji kolejowej w Głogowie. Podpisali Hoinka i Królak. Pierwszy pociąg z repatriantami na stacji pod Biechowem. Ulokowano ich w Jaczewie. Odjazd francuskich, czeskich i włoskich jeńców wojennych do Legnicy. Pożegnanie. Tłumacz Królak.

4.06. wizyta szefa MO, Osiny-Pałko ze Sławy Śl. i wójta Haby Henryka z Dębiny (Jakubów) – konferencja na temat odbudowy Głogowa. 

5.06. Porządkowanie piekarni i małej elektrowni w Głogowie. Przyjazd grupy repatriantów – cukrowników. Skierowani do Nosocic. Wojsko polskie dostarczyło mięso i zboże.

7.06. Pierwszy wypiek chleba w piekarni w Głogowie – 70 bochenków.

8.06. banda hitlerowska pod Głogowem. Alarm MO.

12.06. delegat PUR w Głogowie. Konferencja dla spraw uruchomienia oddziału.

13.06. MO przeniosła się do nowej siedziby przy ul Królewskiej 38 (Szkoła Zaw.) obecnie ul. Jedności Robotniczej. Wielski transport repatriantów.

14.06. komisja ministerialna w Głogowie. Ocena 95 % zniszczenia. Konferencja w zarządzie Miejskim o możliwościach odbudowy miasta. Początek odbudowy hotelu miejskiego – ul. Kopernika.

15.06.  uroczyste podniesienie flagi państw. Przed Zarządem miejskim – ul. Królewska 34

16.06  wielki transport repatriantów w Głogowie. Uroczyste wprowadzenie ich we wsi Jaczów

17.06. konferencja w Legnicy z woj.[ewodą] Piaskowskim dot. Odbudowy Głogowa (Hoinka i Królak)

18.06. konferencja z wicewojewodą mgr Szymczykiem w Legnicy na temat administracji miasta i uruchomienia zakładów miejskich. Przydział żywności dla Głogowa (cukier, mąka, smalec) oraz mapy woj. wrocł.[awskiego]

19.06 przydział żywności wg stawek dla stałych mieszkańców Głogowa. 

20.06. banda hitlerowska pod Głogowem obrzuca granatami samochód wojskowy.” 

1946, 28.06. odbywa się uroczyste zakończenie roku szkolnego w szkole podstawowej w Brzostowie. Uczyły się w niej również dzieci z Głogowa, w którym nie ma jeszcze nadającego się do użytku budynku szkolnego. Ówczesny kierownik szkoły Leon Drabent wykorzystał okazję do zaprezentowania przybyłym gościom dokonania i problemy głogowskiego szkolnictwa.

Wehikuł przedstawia tekst wystąpienia kierownika szkoły w Brzostowie. Zachowano oryginalną pisownię, słownictwo i nazewnictwo okolicznych miejscowości. Rozwinięto skróty. Tekst zachował się w zbiorach nie żyjącego już p. Edmunda Wojciechowskiego – honorowego obywatela Głogowa i wieloletniego dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych. Dzięki łańcuchowi ludzi dobrej woli  może trafić dziś na te łamy wraz ze zdjęciami pochodzącymi z domowych albumów i Kroniki Brzostowskiej szkoły.

„Sprawozdanie z rocznej pracy w Publ.[icznej] Szk.[ole] Powsz.[echnej] w Brzostowie.

28.06.46.

Pierwsza strona sprawozdania L. Drabenta

            Mija dziś rok szkolny 1945/46. pierwszy rok pracy na terenie Dolnego Śląska – na terenie Głogowa – miejsca bohaterskiej walki z wrogiem. Warto dziś rzucić okiem wstecz i urzeczywistnić sobie pracę na terenie szkoły. Szkoła polska powstawała na naszych terenach w b.[ardzo] trudnych warunkach – jak i inne działy życia społecznego. Brak szkół, lub szkoły po większej części zdemolowane, zniszczone brak pomocy – a przedewsz.[ystkim] brak sił nauczycielskich utrudniały otwieranie szkół. Z naporem osadnictwa ze wschodnich i centralnych terenów otwierało się zagadnienie otwarcia szkół, by skupić polskie dzieci, zaniedbane w wykształceniu i wychowaniu. Dzięki zrozumieniu niektórych wójtów, sołtysów uporządkowano i na naszym terenie niektóre szkoły. Brakło nauczycieli. 1 września 1945 r. otwarły swe podwoje dla dziatwy polskiej po tej stronie Odry szkoły w Ruszowicach, Jaczewie, Nielubie i Brzostowie. Dlaczego nie w Głogowie a Brzostowie? W Głogowie nie można było uzyskać budynku, brak dzieci, a w Brzostowie było ich więcej i jakie takie duże sale  szkolne w dwóch budynkach. We wszystkich tych szkołach było tylko  po jednej sile naucz.[ycielskiej]

W dniu 6 września [1945 - Wehikuł] odbyło się otwarcie szkoły w Brzostowie, do której zgłosiło się 80 dzieci z Brzostowa, z Głogowa, Wydziszowa, Przymurza [tak w oryginale-Wehikuł] i innych wsi – do różnych klas od 1-7mej, a nauczyciel tylko jeden. Z każdym dniem rosła liczba dzieci. Powiększało się powoli i grono nauczycielskie na dwie, potem trzy siły w listopadzie było już  110 dzieci – trzy siły. Na półrocze 160 dzieci i cztery siły. W kwietniu br. 200 i 6 sił. Dziś przy zakończeniu 214 dzieci. Stawało się coraz ciaśniej w szkole. Do Głogowa nie można się przenieść, pomimo że szkoła niby miała do Głogowa należeć. Ciągłe nadzieje gasły pod obuchem nowych obiecanek i nowych odroczeń. Trzeba więc było myśleć o rozszerzeniu na szkoły w Brzostowie. 

Budynek szkolny w latach 40-tych XX w.

Przenoszono klasy do ciasnych, ciemnych pokoiczków. Trzeba było myśleć o nowym budynku. Wybrano – ale brak był funduszy. Budynek zniszczony mieszkalny (gospodarczy) dużo, dużo pracy. Dzięki temu, ze szkoła nasza cieszyła się zawsze miłą sympatią u naszych władz gminnych i miejskich oraz społeczeństwa – znajdowały się i pieniądze. Koło Kulturalno-Oświatowe z zabawy noworocznej  przekazało 5000 zł na zakup biblioteki. Zawiązane Koło Rodzicielskie urządziło zabawę karnawałową na remont i przebudowę budynku. Zabawa przyniosła 22 tys. zł. Przystąpiono do odbudowy. W marcu ukończono parter. – Zyskano w ten sposób dwie nowe sale – kancelarię i kuchnię szkolną. Koszt 16 tyś. Zwrócono nam tę sumę z Zarządu Gminnego w Noskowicach. Pieniądze przeznaczono na zakup książek do biblioteki, podręczniki, zeszyty i pomoce szkolne, których brak odczuwały dzieci szkoła i na remont dachu i pierwszego pietra. Szkoła bowiem teraz znajdowała się w trzech budynkach. No i wreszcie w końcu roku szkolnego t.j. 26 czerwca przeniesiono się do nowego budynku. Serdecznie zapraszamy władze i obywateli do zwiedzania. Nie można było jej wykończyć wcześniej - brak ludzi, funduszów itp. Jest tam jeszcze dużo, dużo do roboty – Jesteśmy pełni nadziei, ze w ciągu wakacji wykończy się resztę. Biblioteka liczy około 300 książek uczniowskich i nauczyc.[ielskich]. Kilkanaście obrazów polskich, map itd. wartości około 25 tyś. złotych. Z tego miejsca nauczyciele w imieniu dzieci składają tym wszystkim, którzy przyczynili sie do tych zdobyczy dla naszych najdroższych – serdeczne Bóg zapłać !! – Szczeg.[ólnie] Gromadzie Brzostów, Gminie Noskowice za pomoc w robotniku i funduszach – Zarządowi M.[iejskiemu] za udzielenie fachowców i materiału budowlanego.

            Z nowym rokiem stoi przed nami poważne zagadnienie – otwarcie szkoły w Głogowie. Rozporz.[ądzeniem] Rady Min.[istrów] mają być zwrócone szkole wszystkie budynki do 15 lipca br. Czyż Społeczeństwo miasta Głogowa nie może podjąć wysiłku, by z 3-ch możliwych budynków, przynajmniej jeden nie został poświęcony szkole? Czyż dalej dzieci z Głogowa  musza się tułać po szkołach z dala od miasta? Trzeba rozwiązać zagadnienie szkoły – tym bardziej, ze z nowym rokiem trzeba otworzyć choć jedną szkołę średnią. Wiele młodzieży kończy szkołę powsz.[echną] i kursy dokszt.[ałcające]. Zgłaszała się do nas młodzież okolicznych wsi  o szkołę średnią. Czyż długo jeszcze, długo młodzież wsi musi czekać na umożliwienie jej osiągnięcia zdobyczy kultury i oświaty?

            Jak długo nie będzie budynku szkolnego, odpowiednich mieszkań dla nauczycieli, życie w naszym mieście nie będzie pełne. Miasto bez szkoły – miasto, którego obywatele potrafią w różnych sprawach tak dzielnie rozwiązywać różne zagadnienia – czyżby tak  mało miało zrozumienia dla tej palącej sprawy? A może to nie jest pilna sprawa, może dzieci Wasze dalej mają chodzić do szkoły w Brzostowie? Może nie trzeba ułatwić młodzieży okolicznych wsi zdobycia wiedzy wyższych klas? 

Zwracamy sie z gorącym apelem do przedstawicieli wszystkich Partii i społeczeństwa i władz Administracji Państw.[owej] o podjecie intensywnych starań w tym kierunku. W Głogowie musi być szkoła.

Ten sam budynek szkoły podstawowej w Brzostowie w 1963 r.

            Ukończyliśmy pierwszy rok szkolny na terenie naszego powiatu z czterech szkół i czterech nauczycieli zakończyło rok szkolny 14 szkół z około 35 nauczycielami tylko po tej stronie Odry – Dwie szkoły pełne 7-io klas.[owe]. W szkole naszej ponadto odbyły [się] 3 kursy – które ukończyło około 65 uczestników w wieku pozaszkolnym.

            Szkoła wzięła zatem poważny udział w odbudowie polskości na dawnych ziemiach polskich i może się poszczycić poważnymi sukcesami. – głównie dzięki szczerej postawie i poświęceniu polskiego nauczyciela i zapale uczącej się młodzieży. Ogół nauczycieli nie oglądał się na wystarczająca zapłatę za swoją służbę, ufny w demokratyczne społeczeństwo, które wreszcie wynagrodzi krzywdy minionej epoki i otoczy go opieka i odejmie mu z karku zbyt wielką troskę o byt materialny, by tym więcej mógł zająć się pracą nad kształceniem i wychowaniem młodzieży. Ale nie zawsze tak jest. W niektórych ośrodkach utrudnia sie tę pracę – i ciągle patrzą się na tego nauczyciela nieufnym okiem. Jeszcze ciągle nauczyciele musza zbyt wiele starań koło wyszukania mieszkania, aprowizacji, urządzenia, odzieży. Na tym cierpi szkoła, cierpią nasze – polskie dzieci.

            Dzieci Kochane! Kończycie dziś pierwszy rok szkolny na starodawnej naszej – bolesławowskiej ziemi. Dumne kiedyś będziecie z tego, że Wy byłyście tu pierwsze z Waszymi Rodzicami i weszłyście w progi szkoły w bardzo ciężkich warunkach – szkoły, w której straszyły wybite okna, dziury w dachu i ścianach, w których wyzierały z każdego kąta ślady niemczyzny w różnorodnych napisach i obrazach. Bez polskiej książki i zeszytu. Często szperałyście po gruzach, by wyszukać choć trochę papieru – często poplamionego, by pisać na nim upragnione słowa polskie. Zrobiłyście wiele, a niektóre z Was wszystko dały z siebie, by to świadectwo dzisiejsze wypadło jak najlepiej. Nie zważałyście na deszcz, zimno, chłód – na to, że nie ma butów, ubrania, ale gnałyście wszelkimi środkami 2, 3, 4, 5 – a często i 7 klm do naszej, nie Waszej szkoły, by rzeźbić swą duszę i kształcić swój umysł, by odrobić wieloletnie opóźnienie. Dziś pierwsza część drogi skończona. Zbieracie swe pierwsze plony. W zrozumieniu tych waszych wysiłków ocenialiśmy Was łagodnie z tą myślą, ze w przyszłym roku uzupełnicie braki, bo jak będą bowiem lepsze warunki pracy. Komu sie noga podwinęła niech niema do nas żalu – może zbyt mało walczył z leniuszkiem, może zbyt wielkie miał braki – słowem może komuś się nie udało. Nie udało się teraz przeskoczyć – przeskoczy się w przyszłym roku. Byle odważnie stanąć do pracy. Ci którzy skończyli, niech pamiętają dalej o szkole, o książce. O swych rodzicach, nauczycielach. Wszyscy oni myśleli o Was i dobrze Wam życzyli. Poznacie to kiedyś. Zresztą i teraz umiecie to już okazać, czego świadectwo mieliśmy w ostatnich dniach. Dziękujemy Wam za serce – życzymy wesołych, spokojnych  wakacji. Teraz z zapałem – głośno – wesoło pokażcie coście przygotowali na ten dzień – a potem otrzymacie nagrody za Waszą pilność i pracę – świadectwa.

No do roboty - wszyscy czekamy –”

Leon Drabent, (ur.1916) nauczyciel, kierownik SP w Brzostowie, założyciel i pierwszy kierownik Szkoły Zawodowej, był również aktywnym uczestnikiem miejskiego życia społeczno-politycznego w Głogowie. W 1951 r. wyjechał do Gorzowa Wlkp., gdzie m.in. objął kierownictwo szkoły zawodowej (1951-52) a w latach 1961-1970 był dyrektorem Technikum Elektro-Mechanicznego.

Leon Drabent, zdjęcie z lat późniejszych (fot.  Encyklopedia Gorzowa, J. Zysnarski) 

1959, czerwiec, „…kierujący robotami rozbiórkowymi … natrafił … przy ul. Daszyńskiego w Głogowie na składnicę figur kamiennych wyobrażających ludzkie postacie. Materiał z którego wykonano figury jest koloru fioletowo-brunatnego i bardzo lekki. Przy bliższych oględzinach stwierdzono, że materiałem tym jest lawa pochodzenia amerykańskiego… Według orzeczenia przedstawicieli Urzędu Konserwatorskiego w Zielonej Górze są to bóstwa Inkasów amerykańskich (Meksyk)… Przedmioty te pochodzą z prywatnych zbiorów zbieracza lub podróżnika … Przedmioty zabytkowe zabezpieczono i umieszczono w muzeum w Zielonej Górze. ”

Pisał w redagowanej przez siebie w latach 1959-1962 r. „Kronice Głogowskiej” nr 9/10 (wrzesień/październik) 1959 Adam Królak.

Człówka pisanej przez Adama Królaka na maszynie „KRONIKI GŁOGOWSKIEJ” 

1980, 26.06.,  zmarł Adam Królak (ur. 1910), wiceburmistrz Głogowa w latach 1945-1946, działacz zasłużony dla miasta w odbudowie gospodarki, animacji życia kulturalnego i w ocalaniu dóbr kultury, lingwista, badacz i popularyzator kultury, autor wielu publikacji.

Adam Witold Królak pochodził z Inowrocławia, do szkoły powszechnej z j. wykładowym niemieckim chodził w pobliskiej wsi Szymborze. Jak pisze Mateusz Zieliński, do gimnazjum uczęszczał w Środzie Wielkopolskiej, a studia rozpoczął w Poznaniu. Niestety jak większość młodzieży przedwojennej nie mógł studiować ze względów ekonomicznych. Zaczął pracować zawodowo. W poszukiwaniu zajęcia przeniósł się do Warszawy. Założył rodzinę i tu zastała go wojna.

Adam Królak z córką w 1939 r.

W Warszawie imał się wielu zajęć. Parał się handlem, nauczał języków obcych, pomagał przy pisaniu prac naukowych, pracował tez w redakcji wydawanej przez okupanta gazety. W trakcie Powstania Warszawskiego znajdował się na Woli. Powrócił do Wielkopolski. Stąd, wiosną 1945 r. odpowiedział na wezwanie jarocińskiego oddziału Polskiego Związku Zachodniego kierowanego przez jego serdecznego przyjaciela i profesora z Poznania, Rocha Roszczaka. Ten ostatni wraz z delegatami Zarządu Jarocina wrócił z rozpoznawczego wyjazdu do Glogau, które teraz nazywało się Głogów i kompletował ekipę organizacyjną. Adamowi Królakowi zaproponował stanowisko zastępcy burmistrza do Głogowa.

Fragmenty biografii Adama Królaka nad którą pracuje Mateusz Zieliński.

„Wyjazd odkładano z tygodnia na tydzień ze względów organizacyjnych, by wyruszyć w końcu maja. Po przybyciu do Głogowa Adam Królak objął stanowisko wiceburmistrza, rozpoczynając bardzo ważny lecz trudny do zrealizowania etap w dziejach miasta a mianowicie jego odbudowę, na początku prowizorycznie w celach możliwości osiedlenia się.  Z wielkim trudem, nie szczędząc czasu i sił organizował od podstaw życie w mieście, zniszczonym w czasie trwającego oblężenia w 96%. Był tym który zabezpieczał niszczejące księgozbiory i dobra kultury, kontrolując tereny miasta napotykał liczne resztki zabytków , uszkodzone lub całkowicie rozsypane. Trzeba było ratować te niekiedy piękne pamiątki miasta, zbierał je wszystkie i skrzętnie przechowywał, część z nich z braku miejsca w Głogowie wysłał do muzeów …. Jako referent kultury i sztuki wysunął pierwsze propozycje ochrony zabytków na terenie miasta…”

Adam Królak z oprowadzaną wycieczką przy głogowskim moście.

„… Był pierwszym powojennym badaczem historii, który niestrudzenie zgłębiał i popularyzował wiedzę o Głogowie, co uwieńczył w 1954r. wydaniem pierwszego polskiego przewodnika po mieście - ,,Głogów i ziemia głogowska” w nakładzie 2.160 egzemplarzy. Jest to chyba jedyny w Europie przewodnik po ruinach nowożytnego miasta. Dzisiaj wielka rzadkość bibliograficzna. Pomimo, że nie wszystkie stwierdzenia w nim zawarte można dzisiaj uznać za w pełni wiarygodne, dostarczyła ta książeczka mieszkańcom Głogowa i jego okolic pierwszych informacji o polskiej przeszłości tego regionu. Przez długi czas przewodnik  stanowił jedyne dostępne źródło wiedzy o historii miasta.”

Okładka „przewodnika po ruinach Głogowa”.

„…uczestniczył w redagowaniu ,,Rocznika Lubuskiego”, pisał w latach 1959-1962 „Kronikę Głogowską”. Wygłaszał prelekcje, oprowadzał wycieczki po mieście (w 1963 r. otrzymał uprawnienia przewodnika oraz instruktora PTTK), ponadto zajmował się archeologią.     W 1973 r. przeszedł na rentę chorobową a dwa lata później na emeryturę. Pracował nadal nad przekładami tekstów. Pozostawił po sobie fragmenty dzienników z roku 1945 oraz obszerniejsze z okresu 1974 – 1975 i materiały o charakterze autobiograficznym. Prowadził rozległą korespondencję z archiwami w kraju i za granicą. Był autorem kilku prac drukowanych, poczynając od wydanej w 1937 r. rozprawy ,,Kościoły średzkie do XVIII wieku” i opublikowanego w 1945 r. ,,Słownika polsko – rosyjsko – angielskiego”. Inne jego prace to : monografia ,,Książę niezłomny”, ,,Monografia Środy Poznańskiej” (1933), i ,,Opowiadanie o Gutenbergu” (1927)….”

Adam Królak w trakcie pracy w swoim gabinecie. 

„Wiele prac Adama Królaka pozostało w maszynopisach, m.in. monografia historyczna o księciu głogowskim Janie II oraz liczne opracowania dotyczące dziejów Głogowa, monografie okolicznych miejscowości (np. ,,Monografia gminy Grębocice” – prawdopodobnie spisana tylko I cześć – rys geograficzny ) jak również monografie : Kwielic, Krzepielowa, Brzostowa, Bytomia Odrzańskiego. Wiele prac nie zdążył już ukończyć, w tym ostatniego swojego dzieła – słownika historycznych nazw miejscowości dolnośląskich.

Zmarł po ciężkiej chorobie 26 czerwca 1980 r. został pochowany na cmentarzu komunalnym przy ul. Legnickiej w Głogowie.” 

2009, 27.06.,  w Kotlinie Kłodzkiej przebywa ppłk Adam Kliszka, dowódca 4 Głogowskiego Batalionu Ratownictwa Inżynieryjnego, ze sprzętem i żołnierzami. Usuwają skutki powodzi. Pracuje tam min. transporter pływający (PTS) i ciężka spycharka (BAT-M). W zagrożone powodzią tereny wyjechała też grupa saperska. Zadaniem wojska jest usuwanie elementów zniszczonych mostów, które blokują przepływ wody na Nysie Kłodzkiej. Saperzy niszczą materiałami wybuchami powstające na rzekach zatory. Już pierwszego dnia pracy głogowscy żołnierze usunęli pięć zniszczonych mostów. W miarę potrzeb ewakuowani byli również mieszkańcy zatopionych terenów.

Powódź w Kłodzku

ppłk Adam Kliszka wraz z oficerami 4 bratinż. W trakcie pobytu w Kotlinie Kłodzkiej.

1480, 4.05.,  odbywa triumfalny wjazd do zdobytego miasta książę Jan II żagański. Kończy się  120 letni podział miasta na część książęcą i królewską.

1508, 5.05., Do Rady Miejskiej dostarczono pismo króla polskiego Zygmunta I Starego. Po otrzymaniu Korony Królestwa Polskiego (8 grudnia 1506 r.) książę głogowski i opawski  Zygmunt Jagiellończyk, zgodnie z wcześniejszymi umowami zwraca księstwo głogowskie, bratu, królowi Władysławowi Jagiellończykowi, władcy Czech i Węgier. W przekazanym dokumencie nadawca informuje o treści dotychczasowej umowy z królem Władysławem. Zwalnia głogowian z przysięgi wierności i poleca złożyć przysięgę i hołd nowemu władcy. Decyzja została w mieście przyjęta z dezaprobatą. Książę Zygmunt zapisał się w pamięci mieszkańców jako dobry włodarz i zarządzający. Uregulował wiele sfer życia, a niektóre zaproponowane przez niego rozwiązania dotrwały do początków czasów pruskich [np. sądownictwo leńskie].

1642, 4.05., od kilku dni twierdza jest otoczona przez oddziały wojsk szwedzkich pod dowództwem Lenarta Torstenssona. Dziś niespodziewanym szturmem atakujący zaskakująco wdzierają sie przez otwarte bramy. Uciekli przez nie również dowódcy obrońców, opuszczając swoich ludzi. Pułkownik Moritz von Rochow był odpowiedzialny za całkowity brak przygotowania twierdzy do obrony. Napastnicy walczyli nie przestrzegając obowiązujących do niedawna zasad. Po 3 godzinach broniły się już tylko resztki na Ostrowie Tumskim. Zdobywcy natomiast przystąpili do plądrowania i konsumowania na miejscu niektórej „zdobyczy”. Według świadków, w tym dniu miało nie być na świecie zła, które by się w Głogowie nie zatrzymało. Stających w obronie kościoła farnego, swoich domostw i kobiet - po prostu wycięto. Kościół św. Mikołaja został podpalony. Łupem zdobywców padły olbrzymie forteczne zapasy wojskowe i majątki mieszczan. Rada Miejska sprawozdanie na temat niefrasobliwości komendy przekazała cesarzowi. 

Szwedzki plan twierdzy z 1642 r.

Kilka dni później, kiedy sytuacja w opanowanej twierdzy się unormowała, załogę szwedzką stanowili żołnierze z pułków Jönkoping i Kalmarskiego (15.Jönköpings regemente, 17.Kalmar regemente). Szwedzi zaczęli również wypuszczać dotychczasowych więźniów. Oczywiście nie za darmo. Świadek z epoki - „ogarnięty do niewoli cesarski porucznik”, Polak pochodzący z Biecza, późniejszy ksiądz Stanisław Kutalik opisywał on swoje wyjście z więzienia w Wielkim Głogowie, które miało miejsce 16 maja 1642 r.,  w sposób następujący:

 „... ja na odmianę wyszedł [na wymianę – wm] tj za porucznika szwedzkiego, który był więźniem w wojsku naszem cesarskiem, gdyżem ja wyszedłszy oddał rantię złp. sto jako zwyczaj za tego Szweda, a Szwed w tej armacie rotmistrzowi z pułku Jana Frangla, hetmana szwedzkiego teraźniejszego za mnie także oddał. O czem dobrze wiadomo p. Kowalskiemu, surrogatowi wschowskiemu....... Gdym potem wyszedł z wiezienia, arcyksiążę Leopold, brat cesarza jmci postąpił pod Wielki Głogów, chcąc go rekuperować, ale nie mógł....” 

 „Lipa Torstensona”, w przekazie ludowym, to w jej cieniu przygotowywał i prowadził oblężenie twierdzy w 1642 wódz szwedzki. Lipa drobnolistna, obwód 6,5 m, (w 1910 r.)

1812, 30.05., o godzinie 3 rano oświetloną przez żołnierzy trasą od Bramy Pruskiej do zamku przejechał cesarz Francuzów, Napoleon Bonaparte. Tu, jak relacjonuje świadek z epoki, dr G. Dietrich, spał godzinę, poczym zjadł śniadanie z marszałkiem Ludwikiem Berthier, księciem Neuchatel i Wagram oraz z feldmarszałkiem hrabią von Kalckreuth. Ten ostatni przybył tu z jego powodu. Przy tej postaci warto się chwilę zatrzymać. 

Friedrich von Kalckreuth (1737-1818), był pruskim feldmarszałkiem, żołnierzem i dyplomatą. Niedawno wsławił się obroną Gdańska. Był m.in. właścicielem Retkowa, Przedmościa. W retkowskim pałacu w którym bywał, pracował i przyjmował gości. Stąd prowadził korespondencję np. z wielkim filozofem, Emanuelem Kantem. Jego zięć - August Wilhelm Leopold Eugen Graf von Schlabrendorff auf Tarnow był Dyrektorem Akademii rycerskiej w Legnicy.

Friedrich Adolf Graf von Kalckreuth

Po śniadaniu przedstawiono cesarzowi członków władz i przybyłych przedstawicieli okolicznej szlachty. Bonaparte miał  pośpiesznie obejrzeć umocnienia twierdzy. W trakcie krótkiego spaceru wypowiedział się negatywnie o jej wartości bojowej i o godzinie 9  odjechał na wschód.

Dotychczasowe publikacje informują, że w Głogowie Napoleona witała delegacja księcia warszawskiego, Fryderyka Augusta. Dokładnie to stało się pod Głogowem na granicy z Księstwem.

Już 14 maja listem z Drezna Książę wyznaczył senatora Józefa Wybickiego i ministra policji Ignacego Sobolewskiego, sekretarza Rady Stanu Księstwa Warszawskiego do przyjęcia cesarza na granicy Państwa. Jak pisze Julian Ursyn Niemcewicz, otrzymali zalecenie by mu wszędzie po drodze towarzyszyli i …”wyrządzali cześć jak największą.” Na trasę przejazdu wysłano również piwnice, srebra i kuchnię książęcą. Delegaci dostali na cele reprezentacyjne 3000 zł.

Ze wspomnień ministra Sobolewskiego wynika taki opis uczyniony przez Niemcewicza: 

„… stali nasi senatorowie na samej granicy od Głogowy, do której się pojazd cesarski zbliżył i już przednie konie wstąpiły na grunt nasz. Zatrzymała się kareta cesarza, senatorowie przez rozdzielający rów zbliżając się do cesarza przystąpić musieli. Wysiadł Napoleon z Berthierem. Wybicki tak przemówił do niego:

- Najjaśniejszy Panie, wstępujesz na ziemie z nicości na światło ramieniem twojem wprowadzonej, gdzieś podniósł te ołtarze, na które codziennie składamy ofiary o powodzenie i życie twoje. JKM pan nasz Miłościwy rozkazał nam złożyć ci uszanowanie swoje, oświadczyć zapewnienia zawartego przymierza. Najwyższy sprawco przeznaczeń Europy. Jakiekolwiek poświęcenie ponosić nam przyjdzie, poniesiem je ochoczo, żeby pokazać światu, że umiemy iść drogą twej woli i droga wszelkiej twej myśli.”

Wystąpienie, choć napuszone i górnolotne oraz fakt zatrzymania powozu i uroczystego powitania musiały wpłynąć na Napoleona pozytywnie. Z Głogowa wyjechać miał poirytowany. Cała bowiem podróż przez Prusy przebiegała „wśród smutnych, obojętnych a nawet nieżyczliwych ludzi”. Tu na granicy został przyjęty z entuzjazmem i wiwatami. Dlatego też jak pisze dalej Niemcewicz, zaprosił ich cesarz do swojego czterokonnego pojazdu gdzie „…rozmawiał z największą poufałością i wesołością, nucił piosenki…” Obydwaj polscy politycy towarzyszyli cesarzowi Francuzów, na jego prośbę, aż do Torunia.

Wjazd Napoleona Bonaparte w 1812 r. do twierdzy. Rys. P. Knoetla.

1945,

2.05. dociera do miasta grupa Władysława Marca. Otrzymał upoważnienie pełnomocnika Rządu RP na okręg IV, Stanisława Piaskowskiego (późniejszego wojewody dolnośląskiego) do organizowania w obwodzie III (późniejszym powiecie) zrębów administracji rządowej.

23 osoby, przybyłe z Kielecczyzny to:

Władysław Marzec - pełnomocnik 

Jan Ziemian – zastępca 

Ignacy Bilski

Piotr Bilski

Józef Brożyna 

Bolesław Chominiec

Julia Górniak

Bolesław Gromadzki

Grzegorski [brak imienia]

Inż. Władysław Kasprzycki

Antoni Janis

Stanisława Leśniewska

Zygmunt Lewiński

Kazimierz Ludwiczak

Adela Marzec

Stefan Mieszalski

Stanisław Nędza

Jarosław Nowicki

Władysław Pierściński

Czesław Rojek 

Tadeusz Salwa

Irena Senkowska

Henryk Toporkiewicz

3.05. Repatriant z Wileńszczyzny, inż. Tadeusz Wolański tworzy w Sławie oddział Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. W ciągu następnych dni w powiecie powstaje sieć placówek obsługujących przesiedleńców. Rejonowe punkty etapowe zorganizowano również w Głogowie, Polkowicach i w Bytomiu Odrzańskim, a w każdej gminie działał inspektor osadnictwa.  Obsługiwano repatriantów z terenów byłej III Rzeszy – otrzymywali zaświadczenia tymczasowe, zapomogę i prowiant. Wyruszali w głąb kraju.

Równolegle na teren powiatu przybywały transporty ze Wschodu. W ciągu trzech lat oddział PUR do 2 czerwca 1948 r. osiedlił w gospodarstwach rolnych  6457 rodzin, które liczyły 38.660 osób, a w miastach zarejestrowano 5393 osoby. 

10.05. w kilka dni po przybyciu „grupy Marca” pojawiła się ekipa rozpoznawcza z Jarocina. Po uzgodnieniach z Pełnomocnikiem Rządu jarocinianie przystąpili do tworzenia władz miejskich. Burmistrzem miasta został wyznaczony Eugeniusz Hoinka, który po prezentacji w komendanturze oficjalnie objął urząd. Z tej okazji odbyło się spotkanie towarzyskie z udziałem Polaków i Rosjan. Prezentem dla tych ostatnich miała być beczka samogonu zamówiona przez burmistrza w Kotli. W trakcie spotkania ustalono, że jedna z nielicznych niezniszczonych uliczek przy szpitalu wojskowym otrzyma nazwę 10 Maja. I tak przemianowano przedwojenną Herderstr. A jeszcze tej „radosnej” nocy, po poważnym naruszeniu zawartości beczki na nowo mianowanej ulicy zapłonęła „pochodnia zwycięstwa”. Spalono najbliżej szpitala stojący budynek nr 17. W którym po odbudowie przez kilka lat mieszkał Janek Smorczewski z rodzicami i braćmi i dostarczył poniższe zdjęcie zrobione przez jego Tatę. Później przez wiele lat mieszkała tu rodzina Piotra Bilskiego – pioniera z grupy Władysława Marca. 

Dom przy ul. 10 maja 17

26.05.

Dzięki uprzejmości Mateusza Zielińskiego Wehikuł uzyskał dostęp do ,,Wspomnień mojego życia" Adama Królaka. Mateusz w przechowywanych w archiwach TZG materiałach znalazł taki fragment:

„…Pierwsza zorganizowana grupa do Głogowa wyjechała dnia 26 maja 1945r., w której i ja się znalazłem. Przybycie do Głogowa było wielkim wydarzeniem w moim życiu. Miałem już ze sobą mapę Głogowa przywieziona przez prof. Roszczaka oraz własnoręcznie wykonaną w Jarocinie mapę powiatu. Grupa dojechała tylko do Leszna, gdzie znocowaliśmy w schronie kolejowym z braku innego pomieszczenia a nazajutrz tylko do Wschowy. Dalej linia kolejowa była zniszczona. Ze Wschowy szliśmy pieszo w kierunku Głogowa, ciągnąc na ręcznych wózkach nasz skromny dobytek. We wsi Górczyn zabrał nas samochód wojska polskiego i dowiózł pod Głogów. Poprzez dwa zawalone mosty na Odrze dobrnęliśmy do miasta. Na jednej z ulic grupa Niemców oczyszczała jezdnię i gdy nas zobaczyli powiedzieli:

- Achtung! Jetzt gehen die Polen!

Jeden z naszych ludzi ujrzawszy wielka swastykę namalowana na murze, rzucił w nia kamieniem. Posypał się tynk. Niemcy przypatrywali się temu z oburzeniem i mówili:

- Na, so was?

Byliśmy w Głogowie. W wielu miejscach dymiły jeszcze zgliszcza. Budynki spoglądały na nas wypalonymi oczodołami okien i wywalonymi drzwiami. Na głównej ulicy zgłosiliśmy się do komendanta wojennego, majora Tokarewa z którym rozmawialiśmy w języku rosyjskim. Spotkaliśmy się z życzliwym przyjęciem. Z uwagi na to, ze nie istniała możliwość zamieszkania w Głogowie – komendant skierował nas do wsi Nosocice….”

Grupa osadników w trakcie uroczystości rodzinnej, przed nie do końca oszklonym i wyremontowanym budynkiem przy ówczesnej ul. Niecałej 2. Dziś zaczyna się tam ul. Armii Krajowej. Budynek został zburzony w trakcie budowy osiedla Chrobry. A. Królak – pierwszy z lewej w II rzędzie. (zbiory M. Zielińskiego)

Grupa Hoinki

Eugeniusz Hoinka - burmistrz

Adam i Józef Królak 

Nikodem Piotrowski - restaurator

Stanisława Piotrowska – kasjerka miejska

Stefan Zapadka - milicjant

Michał Buczkowski - milicjant

Wacław Horbanowicz – rolnik, referent gospodarczy

Izabela Horbanowicz, - urzędniczka Zarządu Miasta

Aleksander Śmidoda - ślusarz

Franciszek Gałkowski - kupiec

Kazimierz Szyba -  mechanik

Stefan Heyser - elektryk 

Henryk Hartman - mechanik 

Tadeusz Kosmatka – ogrodnik

Władysław Kowalcze rolnik; z żoną i dwojgiem dzieci

Kazimierz Leśniak - milicjant

Leon Fleischer - szklarz

Marian Karwacki

Czesław Zawieja

Walenty Łukaszczyk

Adam Królak tak uzasadniał determinację pobytu w Głogowie pierwszych polskich mieszkańców:

„…Ludzie godzili się dobrowolnie na bezpłatne na razie zatrudnienie, za uzyskanie spokoju, dachu nad głową, skromny posiłek bezpłatny, rozwalone mieszkanie do remontu własnym systemem, trochę znalezionych mebli czy sprzętu domowego, który sami nosili na plecach z gruzów…”

1948, 19.05.,  pełniący obowiązki burmistrza Głogowa Antoni Główny odpowiada na pismo Adama Królaka prowadzącego kronikę Głogowa i dziennik. Przesyła mu „wykaz osób posiadających wyższe wykształcenie”. Lista zawiera 14 (czternaście) nazwisk. Tak. W mieście powiatowym, w trzy lata po wojnie, jest 14 osób z wyższym wykształceniem.  A   zameldowanych w grudniu 1947 r. było 1850, a rok później 2985 mieszkańców. 

Spis nie precyzuje dokładnie specjalności, specjalizacji, zawodów i ukończonych uczelni.  Podajemy więc zgodnie z oryginałem, że w mieście znajdowali się wtedy przedstawiciele zawodów:

„lekarze: Lucyna i Czesław Ludwiczakowie, Wiesław Juszkiewicz,

lekarz weterynarii Tomasz Leszczyński, 

inżynierowie: Władysław Gadus, [bez im.] Sozański, Mieczysław Nowakowski,

sędzia Czesław Górecki, 

prawnik Romuald Sawczak,

ekonomista Stanisław Wyrzykowski,

ksiądz Stanisław Grela

farmaceutka, mgr Wiktoria Gadus

magister, wicestarosta M. Skoczeń

filozofia, Józef Hanzel”

 dr Wiesław Juszkiewicz z małżonką po zejściu z promu nad Odrą, 1947 r. W głębi widoczna wieża artyleryjska tzw. „Malakoff” lub Barbakan

1953, maj, W ruiny miasta przyjechała ekipa realizatorska filmu „Piątka z ulicy Barskiej”. Wśród nielicznych, żyjących jeszcze twórców tego „głogowskiego” filmu jest Andrzej Wajda, dla którego asysta reżyserska u Aleksandra Forda była początkiem wielkiej i znanej nam drogi w sztuce filmowej. Nie wiemy czy znany reżyser był wtedy na planie. Natomiast drugim asystentem reżysera był Hubert Drapella. Ten zmarły w 2008 r. filmowiec systematycznie na łamach tygodnika „Film” relacjonował swoje przygody z realizowanymi wtedy produkcjami kinowymi.  W numerze 10 z 1954 r. opisywał: 

 „Do pewnej partii zdjęć plenerowych potrzebna nam była Warszawa z lat 1947-48. Nie dały rezultatu poszukiwania w stolicy. Toteż wyszły one daleko poza jej granice. Dotarliśmy do Głogowa na Śląsku, którego stare Śródmieście całe leży w gruzach. Przyjechaliśmy tam w momencie, gdy właśnie rozpoczęto akcję rozbiórkową. O zabezpieczenie pewnych ruin do czasu dokonania zdjęć zwróciliśmy się do władz miejscowych. Wkrótce otrzymaliśmy pismo od głogowskiej Rady Narodowej. Ruinami choćby, przed ich rozbiórką, chciało przysłużyć się to miasto naszej pracy. Otoczono nas serdeczną opieką.

W Głogowie między innymi [podkr. Wehikuł] robiliśmy zdjęcia na placu podobnym do przedpola budowy Trasy W-Z. Na tle olbrzymiego terenu zasłanego usypiskiem cegieł i okolonego morzem ruin dziwnie obco wyglądały tysiące zgromadzonych ludzi, pracowników miejscowych zakładów przemysłowych. Byli pełni temperamentu i optymizmu. Nawet wobec tych ruin.

            W kilka dni potem wyjeżdżaliśmy z Głogowa. Przez okno autobusu odczytałem zawieszony transparent: „Załoga budowy wzywa do współzawodnictwa…” Ci ludzie nie ulękli się ruin Głogowa. Byli tacy sami, jak ich koledzy, bohaterowie z trasy W-Z.

Poczuliśmy się silniejsi o nowe serca. Głogowianie, a potem wielu, wielu innych ludzi wzbogaciło nasz film, bo powiększyło nasz kolektyw….” 

Film powstał w okresie zdjęciowym: 28 stycznia - październik 1953. Ze wspomnień głogowian wiemy, że statystom płacono wtedy 50 zł za dzień zdjęciowy.

Może warto byłoby przypomnieć ten film w Głogowie? Albo zrobić wraz z udziałem reżysera, retrospekcję filmów jego filmów, np. pod tytułem  „z ulicy Barskiej do Katynia”? 

1975, 29-30.05.,  grupa młodzieży z głogowskich szkół średnich przebywała w  Świnoujściu. Rok wcześniej uczniowie Zespołu Szkół Zawodowych, znajdujący się na letnim obozie OHP w Nadleśnictwie Międzyzdroje, nawiązali kontakt z marynarzami ORP „Głogów” ze świnoujskiej 2 Brygady Okrętów Desantowych. Później, na zaproszenie Dyrekcji szkoły, z inicjatywy szkolnej organizacji młodzieżowej, w Głogowie przebywała delegacja okrętu z dowódcą por. mar. Jackiem Gągolą. Ustalono ramowe warunki współpracy z miastem i szkołą. W konsekwencji, zorganizowany został międzyszkolny konkurs wiedzy o historii polskiej marynarki wojennej. Finał marynarze zorganizowali na okręcie. Wcześniej uczniowie odbyli krótki rejs, zapoznali się ze służbą na morzu, uczestniczyli tez w niektórych specyficznych dla marynarki wojennej przedsięwzięciach morskich. W niedzielę w otwartej ładowni odbył się  finał konkursu wiedzy o polskiej marynarce wojennej. Jurorami byli najwięksi znawcy dziejów marynarki wojennej w Świnoujściu, zawodom przysłuchiwała się załoga okrętu z jej dowódcami.

Zwyciężył Zbyszek Jabłoński z Technikum Mechanicznego. Wrażeń uczestnicy wywieźli mnóstwo, pamiątek nie wiele. Zdjęcia można było robić tylko wewnątrz okrętu. I takie prezentowane są obok

 W ładowni, w której mieściło się 700 żołnierzy z pełnym oporządzeniem lub do 14 pojazdów i 100 żołnierzy desantu, zasiedli uczniowie z Głogowa. 

 Zbyszek Jabłoński, zwycięzca konkursu, otrzymuje upominek od przedstawiciela marynarzy.

Dowódcy okrętu wśród finalistów konkursu. 

Okręt Rzeczpospolitej Polskiej „Głogów” był okrętem desantowym średnim, klasy „Janów” z projektu 771A realizowanego od 1970 r. Zbudowany został w polskiej stoczni. Długość ok. 75 m., wyporność 900 ton; ok. 40 osób załogi; zadania – załadunek, transport i wysadzenie desantu. ODS 809 trafił do Marynarki Wojennej w 1971 r. Służbę zakończył w 1994 r., kiedy to został sprzedany cywilnemu  armatorowi.

 ORP Głogów czyli ODS 809  przy kei w porcie wojennym w Gdyni – Oksywiu w ostatnich latach służby (1992-94); zdjęcia ze zb. R. Kaczmarzyka (n-k)

1218, 2.04. - taką datę nosi pierwszy dokument urzędowy, stwierdzający istnienie kapituły w kolegiacie. Jest nim pismo papieża Honoriusza III do prepozyta Piotra w Głogowie. Jak dowodzi ks. Henryk Gerlic, pochodzi z początków XII wieku. Według jego badań istnieją podstawy do twierdzenia, że Kapituła Kolegiacka została założona przez Bolesława Krzywoustego i biskupa wrocławskiego Heymo, około 1120 r. Polscy ale i niemieccy badacze Śląska utrzymują, że  „Kolegiata Najświętszej Maryi Panny w Głogowie jest najstarsza spośród śląskich ”

1277, 24.04. -  młodziutki głogowski władca - Henryk III - u progu swego panowania  bierze udział w wielu krwawych walkach. W tym dniu uczestniczy pod Procanami niedaleko Ząbkowic Śl., w starciu koalicji miedzydzielnicowej przeciw księciu legnickiemu. Trwa bowiem odsiecz króla czeskiego Przemysła Ottokara II na rzecz uwięzionego przez Rogatkę Henryka Probusa. W wyprawach uczestniczy rycerstwo głogowskie wraz ze swoimi książętami.

1450, 26.04. - biskup wrocławski Piotr Nowak poświęcił przebudowane prezbiterium i główny ołtarz kolegiaty. Rekonstrukcja trwała już od 1413 r., kiedy to w okresie Wielkiego Postu duchowieństwo kapituły wmurowało kamień węgielny pod nowa kolegiatę. Do 1466 r. wybudowano główny kościół halowy z trzema nawami, prawie jednakowo wysokimi, pięcioprzęsłowymi, które zostały wsparte na ośmiokątnych filarach. Pomiędzy potężne filary wbudowano  pięć kaplic z każdej strony. Nawę główną zwieńczało sklepienie gwiaździste a nawy boczne krzyżowe. W ścianach bocznych znajdowały się ostrołukowe okna gotyckie Pomimo tego, że okres budowy trwał aż 53 lata, to przeobrażanie kościoła zostało wykonane według jednolitych planów.

Ale jeszcze w tym wieku na kolegiatę jak i na miasto spadł kataklizm wojny sukcesyjnej i oblężenia w 1488 r. Splądrowana świątynia podnoszona z ruin była przez najbliższe lata. 28 kwietnia 1493 r. po restauracji głównego ołtarza, pięciu bocznych oraz  chóru głównego ponownie ją poświęcono.

1458, 12.04. z tego dnia pochodzi notka o szpitalu na Ostrowie Tumskim, administrowanym przez jednego z kolegiackich kanoników. Znajdował się w pobliżu domu wikariuszy i kaplicy św. Anny. Od 1508 szpital posiadał parcele przyznaną przez radę miejską przy ulicy kamienna Droga. Szpital istniał jeszcze przez następne stulecie i był potwierdzony w 1640 r.

1490, 6.04. - zmarł król Maciej Korwin (ur. 23.02.1443 ), król Węgier i Czech, pan Śląska i Łużyc. Jego następcą na Śląsku miał zostać syn z nieprawego łoża, książę Jan. W ramach przygotowań do osadzenia syna, jeszcze przed śmiercia,  17 marca 1490 nadał miastu jako herb lub wyróżniającą się oznakę honorową - tarczę o błękitnym kolorze, na której polu uwidoczniony był kruk, namalowany w swoich naturalnych barwach na 2-sęcznej gałęzi. Nastepca króla Macieja nie utrzymał się długo  na głogowskim tronie. Jeszcze w tym roku zwalnia mieszczan ze złozonej przysięgi. Z pozyskanych przezeń ziem śląskich Jan Korwin utrzymuje jedynie księstwo opawskie.

Maciej Korwin

1511, 5.04. - Na cześć króla Władysława odbył się we Wrocławiu wielki turniej rycerski z udziałem gości z Europy. W trakcie potyczek rycerskich, ówczesny starosta głogowski Jakub von Salza miał nieszczęście odrąbać ramię znakomitemu rycerzowi węgierskiemu. Jak wynika z relacji, rycerskość pokonanego w tym przypadku to mit. Węgierski orszak zasadził się na pogromcę. Mimo, że ten uciekł i schronił się w zakrystii kościoła św. Elżbiety, został znaleziony i był szykanowany. Od niechybnej śmierci wyratował przyszłego biskupa wrocławskiego ziomek w służbie polskiej, Hans von Rechenberg. Ten przedstawiciel możnego rodu rycerskiego z księstwa głogowskiego lata całe spędził w służbie Jagiellonów. Był min. w otoczeniu księcia Zygmunta Jagiellończyka w czasie jego panowania w Głogowie. Hans był uznanym rycerzem i wojownikiem, uczestnikiem i zwycięzcą wielu turniejów i pojedynków. Uczestniczył w wielu pochodach wojennych polskich królów min w wielkim pogromie czambułów tatarskich pod Łopusznem na Podolu w 1512 r., w bitwie pod Orszą (8.09.1514 r.) czy wojnie polsko - krzyżackiej 1519-1521. Sytuacja we Wrocławiu zbliżyła obydwu krajan i była początkiem ich przyjaźni. Doświadczenia z młodości musiały wpłynąć znacząco na przyszłego biskupa bo ks. Pater w jego biografii pisze, ze był „człowiekiem łagodnym i ustępliwym, lubiącym spokój i ciszę”.

Starosta głogowski i biskup wrocławski Jakub von Salza (1481-1538)

1669, 24.04. - dotarł do twierdzy reskrypt cesarski o mianowaniu nowego komendanta twierdzy. Od 22 lutego, kiedy to zmarł generalfeldwachtmeister (generał brygady) Ludwig de Lopis Freiherr von Monteverques, garnizon nie miał dowódcy. Po pogrzebie i pochowaniu komendanta w kosciele franciszkanów, wśród oddziałów nastąpiło bolesne dla mieszczan rozprzężenie.  Magistrat donosił o tym cesarzowi z prośbą, aby to stanowisko obsadził osobą, która zajęłaby się odnowieniem miasta, fortyfikacji i zaprowadziła dyscyplinę.

Dostarczone dziś pismo cesarskie nosi datę 16 marca. Zgodnie z nim wakujący pieszy regiment Monteverquesa wraz z dowództwem Głogowa został przekazany pułkownikowi (Obrist) Albertowi Tasso w uznaniu jego długoletnich zasług wojennych i w dowód szczególnego zaufania do jego osoby. Nie dane jednak jest nowo mianowanemu objąć stanowisko, bo już w następnym miesiącu umiera. Rok zmian i trzech komendantów wieńczy mianowanie komendantem twierdzy generała Jobsta Hilmara von Knigge.

1758, kwiecień, - z terenu działań wojennych na Śląsku zwożeni są do twierdzy  liczni chorzy i ranni. Z przepełnionych szpitali miejskich pacjentów przenoszono do przejętych cel klasztorów  i  najbliższych wsi miejskich. Zaczęły szaleć choroby zakaźne. W mieście i na wsi śmierć zbiera wielkie żniwo.  Brakuje pomysłu na opanowanie epidemii. W tym miesiącu wreszcie zdecydowano się na radykalne działania sanitarne. Zatrudniono 12 ludzi do ciągłego kopania grobów i usuwania zarażonych elementów wyposażenia mieszkań. Palono słomę z sienników zmarłych. Kwiecień stał się apogeum zagrożenia epidemią, która zaczęła wygasać.

1763, 12.04. - decyzją władz miejskich zostaje zamknięta apteka prowadzona przez jezuitów. Placówka uzyskała koncesję w 1671 r. Była drugą w mieście obok tzw. „Apteki miejskiej i ratuszowej” mającej korzenie w XIII w.   Od 1745 r. funkcjonowała kolejna, tzw. Apteka dworska. Utworzył ją aptekarz Antoni Albinus ze Wschowy, który wbrew radzie miejskiej uzyskał koncesję w kamerze domen i wojen. W trakcie wielkiego pożaru w 1758 r. spłonęło kolegium jezuickie wraz z apteką. Po raz kolejny od 1741 r. jezuici podnoszą swój zakład z kataklizmu. Niestety działania konkurencji okazały się skuteczne i zakład jezuitów zniknął.

1775, od kwietnia do  października trwają intensywne, nieprzerwane prace przy konserwacji i rozbudowie umocnień twierdzy. Codziennie na wałach pracuje około 1500 robotników. Materiały budowlane przewozi 25 czterokonnych fur. Używane są również do przemieszczania mas ziemi służącej przy niwelowaniu wzniesień do podwyższania wałów. Za Odrą, na wielkim pastwisku pod Grodźcem powstaje cegielnia. Formowane ręcznie przy użyciu drewnianych form cegły używane są do obkładania płaszczem ścian wnętrza fosy – bastionów i kurtyn. W poszczególnych dziełach powstają ceglane magazyny prochu i wartownie. Po obu stronach Bramy pruskiej budowane są, wkomponowane w wały, skazamatowane Koszary Białe i Czerwone.

Ceglane Koszary Białe powstałe w latach 1775-1777, rozebrane w trakcie rozbudowy Bramy Pruskiej.

1814, 14.04. - dowódca garnizonu i gubernator twierdzy generał dywizji Jean Rouger baron de  Laplane, baron Cesarstwa, Komandor Legii Honorowej w towarzystwie szefa służb inżynieryjnych gen. bryg. Pierre Michel Nempde i dowódcy artylerii fortecznej escadron-chef Perrault o 8 rano na Rynku odebrał ostatnią defiladę garnizonu. Akt honorowej kapitulacji podpisanej 10 kwietnia w Jaczewie, gwarantował stronom: 

- oblężonym – po złożeniu broni wymarsz i powrót do Francji.

- oblegającym – zawartość magazynów i składów oraz składniki majątku skarbu Cesarza Francji. Na stan zdobywców miały przejść także znaki honorowe francuskich oddziałów. Francuski gubernator przy ratyfikacji aktu kapitulacji oświadczył na słowo honoru, że wychodzący 151 - liniowy pułk piechoty nie posiada ani sztandaru ani orła, które zostały zniszczone.

Czwórkami, oddziały w rytm wybijany przez orkiestrę skierowały się w stronę więzienia. Za nim przygotowano już prowizoryczne wyjście z twierdzy. Udrożniono potajnik czyli poternę w kurtynie między bastionami Leopold i Sebastian. Wyjęte z uchwytów w ścianach dębowe belki odblokowały i pokazały szerokie przejście – wjazd do fosy od strony twierdzy. W kurtynach twierdzy było kilka takich ukrytych wyjść. Ale tylko to było na tyle szerokie by mógł przejechać konny wóz lub iść obok siebie żołnierze. Służyły do komunikacji obrońców z wysuniętymi oddziałami, pracom remontowym i innym. W czasie oblężenia były w specjalny sposób zabezpieczone przed wejściem od zewnątrz. Teraz przez szerokie  przejście wychodzą na dno fosy zwarte kolumny obrońców.  Po drugiej stronie saperzy zbudowali tymczasowy pomost do wyjścia na stoki wałów. Żołnierze  maszerowali aż do ulicy przy cmentarzu ewangelickim. Tu na obszernych stokach twierdzy złożyli broń. Obie strony wymieniły honory. Po kilku chwilach i w myśl wydanych komend kolumna udała się w kierunku Polkowic. Otoczyły ja konne patrole pruskie i kozackie. 

Pożegnanie wychodzących z twierdzy obrońców 17 kwietnia – ilustracja na miejskim banknocie zastępczym z lat 20-tych XX w. 

740 rannych pozostało do opieki i pielęgnacji w głogowskich szpitalach. 

Kilka dni po wymarszu oddziałów francuskich przybyli dwaj służący pułkownika tego pułku z powrotem. Nie wiadomo co skłoniło ich do wyjawienia żołnierskiej tajemnicy. Zdrajcy wskazali, napoleońska świętość orzeł pułkowy został zapieczony w chlebie a sztandarem owinęła się dookoła ciała jedna z  markietanek. Za maszerującymi wysłano natychmiast patrol.  W Zgorzelcu znaleziono i odebrano im te przechowane w ukryciu  odznaki honorowe…. Do dziś w historii armii francuskiej wymienia się utraconego w Glogau orła 151 pułku piechoty liniowej.”

Na pamiątkę wyjścia Francuzów wmurowano nad poterną tablicę o treści:

”17 kwietnia 1814 r. wymaszerował przez to przejście garnizon francuski ze swoim dowódcą generałem dywizji,  baronem  Laplane na czele, w sile 1800 ludzi.  Na stokach wałów złożył broń i został wzięty do niewoli”.

Dziś nad kurtyną między bastionami góruje potęzna fasada Sądu.

Zachowana do dziś tablica pamiątkowa w kurtynie między bastionami Leopold i Sebastian.

1902, 30.04. - podpisano umowę między magistratem i władzami wojskowymi o zniesieniu umocnień twierdzy. Nadburmistrz Głogowa dr. Friedrich Soetbeer i generałmajor Karl von Protzen zatwierdzili dokument, który wreszcie otwierał przed miastem perspektywe rozwoju. Chyba dopiero teraz dla Głogowa rozpoczął się wiek XX. W następnych latach stopniowo burzono poszczególne umocnienia, bramy miejskie, niwelowano wały ziemne i zasypywano fosy. Trwało to jeszcze jak widac na dołaczonym zdjęciu.

Na zdjęciu z uroczystości odsłonięcia w dniu 15.08.1908 r. pomnika Bohaterów Wojny (obecnie plac przed hotelem „Qubus”), widać w głębi od lewej Wydawnictwo Flemminga (Flemminghaus), Stare Koszary Saperów i nie rozebrane jeszcze umocnienia bastionu Dominikańskiego. A z prawej pozostałości bastionu Lwiego.

1945

10.04. pełnomocnikiem na obwód III, głogowski,  (odpowiednik starosty) został mianowany przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego Władysław Marzec. Do miasta trafił dopiero z początkiem maja. 

kwiecień, do Wschowy dojeżdża transport I Oszmiański z Litwy. Wśród repatriantów znajduje się inż. Tadeusz Wolański, którego talenty niebawem zostaną zaprzęgnięte w organizowanie placówek Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Sławie i powiecie głogowskim.

1950, 17.04 - Uchwałą Rady Ministrów  powołano w województwach na tzw. Ziemiach Zachodnich i Północnych pełnomocników wojewódzkich Akcji Rozbiórkowej. Od tego momentu nabiera przyśpieszenia akcja odgruzowania i oczyszczania miast. W pierwszym pięcioleciu powojennym w Głogowie oczyszczono i udrożniono główne szlaki komunikacyjne. Szczególnie te prowadzące do odbudowanych mostów na Odrze. W 1951 powstaje Powiatowy Oddział Robót Rozbiórkowych. Przez najbliższe lata oddział otrzymuje do wykonania wygórowane plany pozyskania materiałów budowlanych. Ale wśród wymagań nie ma zadań związanych z plantowaniem i oczyszczaniem wykorzystanego terenu. Z Głogowa, głównie do Warszawy i nowej Huty zaczynają odjeżdżać wagony pełne cegły i stali zbrojeniowej.

            Pełnomocnik Akcji Robót Rozbiórkowych został zobowiązany do dostarczenia w 1952 roku 450 milionów sztuk cegły w skali kraju. Największymi dostawcami cegły ponownie okazały się województwa: wrocławskie (200 mln szt.) i zielonogórskie (90 mln szt.). Normy dla poszczególnych powiatów . Największym dostawcą cegły na terenie województwa zielonogórskiego w 1952 roku ponownie został powiat Żary - 22 mln szt., następny w kolejności powiat Głogów miał dostarczyć 15 mln szt..

W 1953 r. wyrwano z rozbitych domów Głogowa 10.602.000 sztuk cegieł i 1325 ton złomu, a w kolejnych latach:

1954 – 8 793 000 sztuk cegły całej

1955 – 7 606 000 sztuk cegły całej;  6 200 000 cegły ułamkowej

1956 – 4 000 000; 3 000.000

1959 – 870 000; 2 180 000

            Działalność Oddziału, mimo nadzoru Prezydium PRN była polem do nadużyć i niedociągnięć. Śrubowanie wyników i planów powodowało rozbieranie nadających się do odbudowy budynków. Zagruzowany teren po wyjęciu cegieł nadających się do użycia był pozostawiany sam sobie. Koszt pozyskania 1000 szt. przewyższał uzyskana zań zapłatę.

W 1954 r. miało na terenie miasta znajdować się 1, 5 mln m3 gruzu. W tymże roku miano uprzątnąć 52 000 m3. Ale wywieziono 18 584 m3 resztę natomiast zepchnięto do piwnic rozebranych budynków. Dlatego też po rozwiązaniu PORR odgruzowanie zlecono SPB z Poznania. Zapłatą miał być uzyskany budulec. W 1960 r. poznańska firma zrezygnowała ze zlecenia ponieważ stało się ono już nieopłacalne. Kończyły się możliwości pozyskiwania cennego materiału budowlanego. W tym roku przerobiono 771 000 m3 gruzu ale odzyskano tylko 70 000  szt cegły całej 150 000 całej poza wymiarowej i 785 000 szt cegły ułamkowej. Złomu stalowego już tylko 127 ton.

Po wywiezieniu z miasta milionów cegieł pozostały puste place. Tu widok z dzisiejszej ul. Grodzkiej w kierunku Alej Wolności. (zdjęcie ze zb. I. Dominiaka)

1971, 5.04. - uzyskana zostaje w Hucie Miedzi pierwsza miedź elektrolityczna, informacje stała się newsem TVP  12.04.

12 kwietnia 1972 r., na londyńskiej Giełdzie Metali (London Metal Exange LME)  zarejestrowano katody z Huty Miedzi Głogów, jako „Grade A" pod markami HMG-S, HMG-B i HML. W maju katody miedziane produkowane przez KGHM Polską Miedź S.A. zostały zarejestrowane także na Giełdzie Kontraktów Futures w Szanghaju (Shanghai Futures Exchange, SHFE) pod markami HMG-S, HMG-B i HML.

W maju 1998 r. dopuszczono do obrotu na LME sztabki srebra z HMG;   Srebro - w postaci gąsek - zarejestrowane pod marką KGHM HG ma dwa certyfikaty „Dobrej Dostawy" wystawione przez giełdy: London Bullion Market Association (certyfikat przyznany w 1995 roku) i Dubai Multi Commodities Centre (przyznany w 2006 roku). W lutym 2009 r. srebro w postaci gąsek pod marką KGHM HG uzyskało również certyfikat rejestracji na Nowojorskiej Giełdzie Handlowej NYMEX.

1975.2.04. - oddano do użytku kino „Jubilat”. Nazwę zaproponowaną przez głogowskiego pioniera, Piotra Bilskiego, wybrano w konkursie „Gazety Zielonogórskiej”. Działalność kina zainaugurowano filmem „Zwycięstwo”, który był składanką utworów „Ostatnie dni” i „Kierunek Berlin” Jerzego Passendorfera. 

1987, 29.04. -  Jak widać na zdjęciu, wmurowanie aktu erekcyjnego pod odbudowę Starego Miasta odbyło się uroczyście i miało swój wymiar propagandowy. W uroczystości wziął udział m.in. wicepremier Zbigniew Szałajda, który był przewodniczącym Honorowego Komitetu Odbudowy Starego Miasta. Komitet Odbudowy powstał w 1985 r. z inicjatywy i na wniosek ówczesnego prezydenta miasta, Mariana Borawskiego. Jak wspominają ówcześni budowniczy:  „w tym samym roku rozpoczęto pierwsze prace w kwartale A-12, przylegającym do Rynku i ul. Powstańców Śląskich. Ukończony on został w 1989 roku. W budynkach zastosowano technologię mieszaną z przewagą wielkiej płyty, rozwiązanie jedynie wówczas możliwe. Tłumaczy to dlaczego ta architektura, kompromisowa względem ogólnej wizji dzielnicy, nic wzbudza dziś entuzjazmu…” 

Trwająca już 25 lat budowa „Starego miasta” przywraca Głogowowi historyczne centrum z ratuszem w jego sercu. Jest jeszcze wiele do zrobienia. I wiele niespodzianek kryje jeszcze śródmiejska ziemia.

W dniu wmurowania aktu erekcyjnego.

1291, 2.03. - w tym dniu miał odbyć się w Głogowie zjazd dostojników księstwa, duchowieństwa, z obecnością biskupa wrocławskiego Tomasza II. W tych dniach również książę Henryk III pojmuje za żonę Matyldę brunszwicką, córkę Księcia Albrechta. Tak uważają historycy polscy, z których prof. Kazimierz Jasiński udowadnia, ze ten fakt musiał mieć miejsce nie w 1292 a 1291 roku.  W trakcie zjazdu Henryk III potwierdza przywileje immunitetowe dla biskupstwa wrocławskiego wydane przez ojca (w 1253 i 1273 roku), a także wielki przywilej immunitetowy Henryka Probusa dla dóbr nysko-otmuchowskich.

Zjazd ma miejsce w tym samym miejscu, gdzie zostały wystawione dokumenty czyli w domu scholastyka głogowskiej kolegiaty, Mikołaja, na Ostrowie Tumskim.

A historyk niemiecki zwraca uwagę na fakt zupełnie inny. W pierwszych miesiącach 1291 r., w wielkim pożarze, spłonął nadrzeczny Głogów. Dlatego wszystkie wydarzenia miały miejsce w gościnnym domu scholastyka. Bo zamek był pogorzeliskiem jak nadodrzańska część rozbudowującego się miasta. Po zrealizowaniu planów politycznych i małżeńskich Henryk III, książę głogowski, przenosi się z dworem i kancelarią do Ścinawy. Już w nowym miejscu, 26 marca 1291 podjął decyzję o ułatwieniu mieszkańcom zniszczonego Głogowa odbudowę miasta. „Darował mieszczanom głogowskim poszkodowanym przez pożar dochody z promu, który uruchomiono wskutek uszkodzenia mostu. Zagwarantował miastu w całym swoim księstwie wolność cła...” Do odbudowującej się stolicy księstwa Henryk III wróci wiosną 1292 r.

Wybitny i ambitny władca walczy o Śląsk i chce narzucić swoją zwierzchność pozostałym książętom. Choć nieznany jest motyw polityczny mariażu z Matylda to cel jest wiadomy. Sukces polityczny w eliminowaniu Henryka Grubego.

Na razie Głogowczyk próbuje siły argumentów. Już od 1290 r. ma zapewnienie księcia wielkopolskiego Przemysła II, ze w przypadku jego bezpotomnej śmierci otrzyma prawa do Wielkopolski. Ale tu jego rywalem staje się książę Władysław Łokietek. Dziś w trakcie pośpiesznych przenosin ze zniszczonej stolicy do Ścinawy najważniejsza jest walka z wrocławskim imiennikiem, Henrykiem V Brzuchatym.

1480, 5.03. - do podzielonego od 120 lat Głogowa przybył książę Jan II Żagański i zażądał od mieszczan swej części przysięgi przeciw królowi Maciejowi Korwinowi, który jeszcze do niedawna był sojusznikiem i dobroczyńcą. Kiedy ja otrzymał – podobne wymagania powtórzył wobec księżnej wdowy Małgorzaty, panującej na drugiej połowie miasta. Ale tu napotkał opór. Mieszczanie drugiej połowy stanęli wiernie przy swojej księżnej. Umocniono stary zamek, uzupełniono dotychczasowe obwarowania i sposobili się do obrony Małgorzaty Cylejskiej. Oczekiwano  posiłków ze Śląska. Widząc te przygotowania i nie otrzymując odpowiedzi na swoje ultimatum, 11 marca wojsko księcia opanowało dzielnicę Małgorzaty jej połowę Głogowa, mieszkańcy tej części miasta złożyli mu hołd, chroniona do tej pory dzielnica żydowska została spalona przez żołnierzy. Już 20 marca rozpoczęło się oblężenie starego zamku książęcego. Spodziewana pomoc księcia Kazimierza cieszyńskiego, który był wnukiem Małgorzaty, nie nadeszła. On sam próbował organizować pomoc z miejscowych ale wiele nie wskórał. Oblężenie postępowało w najlepsze. W trakcie ostrzeliwania zamku zastosowano osobliwą amunicję biologiczną. Pociskami wystrzeliwanymi w kierunku celu była padlina, nieczystości i fekalia. Wiadomość o głogowskiej tragedii rozeszła się szybko na Śląsku. Dwa dni później w Wysokiej Cerkwi zebrało się śląskie zgromadzenie stanowe z przedstawicielem króla Maciej Karwina na czele. Byli również książęta z Oleśnicy i Legnicy, i delegaci większych miast. Książę Jan nie chciał wysłuchać głosu rozsądku. Przedstawiał swoje argumenty o zagrożeniu ekspansja brandenburską. Mediacja nie dała rezultatu. Oblężenie trwało do 30 kwietnia. Księżna wdowa – Małgorzata Cylejska opuściła niebawem zamek i udała się do Góry, gdzie osiadła. A 4 maja książę Jan jak miał pisać Cureus „wśród radości i grania rogów wjechał na zamek”. Zakończony został 120 letni rozdział podziału miasta na dwie części.

1627, 11.03 - przybywa do miasta i księstwa na leże zimowe regiment pułkownika Pechmanna. 11 kompanii kirasjerów i 5 kompanii dragonów czyli ponad 1500 ludzi zostaje zakwaterowanych w okolicznych miejscowościach. Oczywiście, zgodnie z obowiązującymi zasadami kwaterunku wojska, żołnierze zaopatrywani byli przez stany. Tygodniowo miano dostarczać 60 szefli (ok. 4000 litrów) owsa i 1905 talarów gotówką. Jak można wyczytać w starych kronikach, dodatkowo okupywano się jeszcze kwotą 4500 florenów. Nie zapewniały te opłaty całkowitego spokoju. W księstwie zapanował strach przed gwałtami, rabunkiem i plądrowaniem. I tak na przykład podpułkownik (oberstleutnant) Hans Friedrich Koettwitz „… miał wraz ze swoim wojskiem samowolnie ograbić kilka miejscowości…” jak informowano dwór cesarski.

1634, 23.03. -  do twierdzy dotarł transport łupów ze zdobytego Gorzowa (Landsberg am Warthe).  Do głogowskich magazynów dostarczono „działa, proch, żyto i mąkę”.

1681, 9.03. - Tomasz Lading, dwudziestoletni pokojowiec starosty głogowskiego Jana Bernarda hrabiego von Herberstein, podniósł rękę na swego chlebodawcę. Chłopak był ulubieńcem otoczenia, Najbliżsi nazywali go Tomaszkiem (Thomerle). Sprokurował trującą mieszankę z wody królewskiej i rtęci. Skąd zdobył te piorunująco trujące specyfiki nie wiadomo. Mikstury spróbował znienacka i na szczęście stolnik, który ledwo uszedł z życiem. Złapany na gorącym uczynku niegodziwiec przed śmiercią poddany został drobiazgowemu przesłuchaniu. Przyznał się, że z zamiarem zgładzenia swojego pana nosił się już wcześniej. Najpierw zatruł mu zupę jarzynową, która jednak odstręczyła ewentualnych konsumentów swoim smakiem. Kolejna próba było zatrucie ulubionego napoju alkoholowego. Przetrzymywany w zamkowej wieży „głodowej“ zdołał z niej uciec. Jak nie wiadomo, ale trafił do klasztoru franciszkanów. Z niego z kolei miał zbiec w przebraniu niewieścim. A co było dalej.... księgi milczą.

Starosta głogowski Jan Bernard hrabia von Herberstein (1630–1685)

1741, 11.03. -   książę Leopold [Leopold Maximilian Furst von Anhalt-Dessau], w imieniu króla Prus, Fryderyka II, przyjął z werandy swojej kwatery, mieszczącej się w domu  nr 5 w Rynku (w „starym domu Hasslingera”) hołd magistratu i mieszczan Głogowa. Już następnego dnia oddziały zdobywców zaczęły wychodzic z twierdzy. Maszerowały w kierunku Świdnicy. Tylko batalion grenadierów [Grenadier-battaillon] majora Wilhelma von Salderna został jako obsada garnizonu. 

Według Juliusza Blaschkego, który miał dostęp do dokumentów z archiwum rodzinnego, pierwszym pruskim gubernatorem twierdzy został b. nauczyciel Fryderyka II, generał leutnant  Fryderyk von Kalckstein (1682-1759). Miał się on szczególnie odznaczyć przy zdobywaniu twierdzy Brzeg i za to miał otrzymać Order Czarnego Orła (najwyższe pruskie odznaczenie dla szlachty) oraz gubernatorstwo Głogowa. Polscy historycy na podstawie tej notatki przekazują więc fakt medialny. Ale twierdza głogowska nie posiadała etatu gubernatora. Na jej czele stał komendant [festungkammandant]. W zależności od sytuacji był tylko komendantem placu, czyli odpowiadał za organizacyjne funkcjonowanie twierdzy i niekoniecznie posiadał najwyższy stopień wojskowy. Ale były również takie chwile, gdy twierdzą kierował najstarszy stopniem oficer w twierdzy. Wielokrotnie nosił rangę generalską. Tak więc późniejszy feldmarszałek Krzysztof von Kalckstein z rodu, który związał się z historią Głogowa i historią Polski jeżeli był gubernatorem to tylko tytularnie i dla podkreślenia prestiżu. Wydawnictwa encyklopedyczne i biograficzne zauważają ten fakt w różny sposób. Biogram  w spisie generałów pruskich Kurta von Priesdorffa  informuje, że ten otrzymał tytuł gubernatora Glogau dopiero w 1745r. Z kolei ogólnikowa wzmianka w tomie 15  Allgemeine Deutsche Biographie informuje, że – „Król Fryderyk nadał mu za szturm Brzegu w 1741r wysoki order i gubernatorstwo Głogowa”

Christoph Wilhelm von Kalckstein, feldmarszałek we fraku orderowym Orderu Orła Czarnego [HOSA] z pomarańczową szarfą, które otrzymał za zdobycie Brzegu. Pod wstęgą Order Pour le Merite.

Przejściowym i  faktycznie pierwszym  komendantem twierdzy zostaje pułkownik [oberst] Philipp Felix Bogislaus von Schwerin, uczestnik szturmu, współtwórca  późniejszego pułku garnizonowego  [Garnisonregiment nr 5]. Zgodnie z rozkazem królewskim żwawo zabrał się do rekonstrukcji umocnień i przysposabiania jej do pruskich potrzeb. W pierwszym sprawozdaniu donosił o potrzebie wyposażenia administracji (zarządu), o rozpoznaniu potrzeb. W czerwcu 1741 pisał do króla o postępach prac fortyfikacyjnych, którymi zajmował się gen. Walrave.

Philipp Felix Bogislaw von Schwerin, generał lejtnant,  z orderem Pour le Merite otrzymanym za pierwszą wojnę śląską.

1813, marzec

Od początku miesiąca przybywają pod twierdzę podjazdy awangardy armii rosyjskiej. Obserwatorowi trudność może sprawiać różnica w kalendarzach stosowanych w Rosji i Europie. Trzeba zwracać uwagę przy lekturze źródeł rosyjskich na datowanie. Do 1918 r. stosowano bowiem w Rosji kalendarz juliański, który w porównaniu z gregoriańskim używanym w Europie, datował z ok. dwutygodniowym opóźnieniem.

Dziennik działań wojennych Armii marszałka  M. Kutuzowa z 22 lutego (6 marca) do 8 (20) marca donosił:

„Adiutant przyboczny (Flugel-adjutant), pułkownik Mikołaj Sipiagin raportuje, że generał hrabia Emanuel F. Saint Priest z powierzoną sobie awangardą przeprawił się 27 lutego (11 marca) przez Odrę w okolicy m. Racice. 1 (11) marca wszystkie oddziały okrążyły twierdzę Glogau i rozpoczęły jej blokadę. Codziennie przychodzą do nas dezerterzy, przekonani, ze w twierdzy nie da się przeżyć. 16 marca generał Miłoradowicz przybył do Wschowy”

Król pruski Fryderyk Wilhelm III zawiera sojusz z Rosją i przystępuje do koalicji antyfrancuskiej. We Wrocławiu, 13 marca król wydaje słynna odezwę „Do mojego ludu“. Ustanawia także powszechne odznaczenie za mężne czyny w walce – „Żelazny Krzyż“. Następuje spontaniczna mobilizacja pruskiego społeczeństwa. Powstają ochotnicze oddziały Landwery. Oddziały pruskie odgrywają istotną rolę w bitwach 1813 roku. Po uzgodnieniach międzysojuszniczych generał major  Ernest Freiherr Schuler  von Senden 20 marca został dowódcą korpusu oblężniczego. Zwolniony korpus Miłoradowicza udaje się na Zachód popędzany przez głównodowodzacego armii rosyjskiej marszałka Michała Kutuzowa.

W blokadzie twierdzy uczestniczy kapitan w czygujewskim pułku ułanów Nikołaj Grigoriewicz Izjumow. W jego pamiętnikach czytamy min. : „…od 1 do 19 marca korpus Miłoradowicza blokował twierdzę Głogów. Nieprzyjaciel prawie codziennie czynił zza murów wypady. Za każdym razem odganiali ich nasi kozacy i strzelcy.”

1843, 1.03. W głogowskim teatrze koncertował Franciszek Liszt. Kroniki przekazują, że wyraził zainteresowanie i grał na specjalnie skonstruowanym przez głogowianina fortepianie z podwójnym dnem. Ten „morderca fortepianów” jak go nazywał biograf, Guy de Pourtales, był w szczytowym okresie (Glanzperiode) swojej kariery wirtuoza. „Grał zawsze z pamięci; był pierwszym pianistą, który odważył się na coś podobnego. Wprowadził recital, tj. rodzaj koncertu składającego się wyłącznie z utworów fortepianowych....” Natomiast Henryk Heine po wysłuchaniu napisał, że „... wszyscy pianiści bledną przy nim z wyjątkiem jednego Chopina, Rafaela fortepianu.... przy Liszcie nie myśli się wszakże o pokonywaniu trudności – znika gdzieś fortepian – i pojawia się muzyka” Ten kilkuletni okres koncertowy w wielu salach metropolii i prowincji był dla artysty bardzo trudny. Po jednym z euforycznie przyjętych występów napisał - „... wciąż tylko koncerty! Zawsze jestem jedynie sługa  publiczności... nigdy spokoju, w dzień czy w nocy...” W Głogowie też tak był przyjęty.

Franciszek Liszt w trakcie koncertu, karykatura J. Janko

1893, 27.03. - do zgłoszonego w nocy pożaru piekarni wojskowej przy ulicy Rzeźniczej wyruszyła dyżurna ekipa strażacka. W trakcie lokalizowania i gaszenia spadł z dachu i zginał strażak, mistrz szewski Ernest Hentschel. Ówczesna miejska, zawodowa straż pożarna liczyła 2 pożarmistrzów, 7 starszych strażaków i 33 strażaków. Obok niej funkcjonowały też, opłacane, ochotnicze oddziały przeciwpożarowe i grupy rezerwowe. Po rozbudowie wysokociśnieniowych połączeń wodociągowych wyłączano ze służby beczkowozy i pompy ręczne. Malała więc ilość potrzebnej obsługi.

Fragment panoramy miasta od południa. Na pierwszym planie piekarnia wojenna. Budynek wyposażony był w szereg budowlanych umocnień jak np. widoczna ściana oporowa,  potężne przypory, grube na 1 m ściany oraz wzmocniony kratownicowo dach obsypanego ziemią. Na przełomie XIX - XX w. dobudowany zostaje, widoczny z prawej strony dwukondygnacyjny obiekt, przykryty dachem dwuspadowym, został dobudowany w końcu XIX w. Dziś mieści się tu  "Gospoda głogowska" z zapleczem.

1946, 28.03 - trzema wagonami towarowymi wyjeżdża z miasta do Muzeum Narodowego w Warszawie ładunek dzieł sztuki. Uchroniono przed rozszabrowaniem i ewakuacją na Zachód  ponad 6000 książek z Zamku w Siedlisku (po wojnie Karolat, niem. - Carolath) . Do marca 1946 r. w składnicach muzealnych w Jerzmanowej (Hermanów) i w Gaworzycach (Chwarzyce) – w pałacu baronów von Tschammer, pod opieką mgr Jerzego Zanozińskiego, gromadzono zbiory sztuki z terenu powiatów nadodrzańskich i Urzędu Konserwatorskiego z Berlina. Wysłannik warszawskiego Muzeum Narodowego, Witold Kieszkowski był wstrząśnięty tym, co zobaczył w Głogowie. Dla niego niespotykanym dotąd zjawiskiem był fakt, że kilometrową odległość z koszar do bocznicy kolejowej przy ul. Krochmalnej, na której stały wagony, trans­port dzieł sztuki musiał pokonywać przez kilka dni. 

Mgr Kieszkowski wspominał: 

„Prace rewindykacyjne w powiecie głogowskim nastręczyły specyficzne trudności, na które w dotychczasowej pracy nie natknęliśmy się. Olbrzymie zniszczenia wojenne jakimi dotknięty został cały powiat, a zwłaszcza sam Głogów, sprawiły, ze brak ludzi do pracy i środków transportowych wywoływał trudności ciężkie do pokonania. Ciężarówką, wynajętą w Jeleniej Górze zwoziło się opakowane zbiory z Chwarzyc, Hermanowa i paru innych miejscowości do składu wojskowego w Głogowie. Poza programem wypadło nam ratować piękną XVII-wieczną bibliotekę z Karolatu, zbiegiem okoliczności ocalałą z pożaru, któremu uległ sam zamek, a zupełnie niezabezpieczona i niszczoną przez ludność. Dużym nakładem pracy i pieniędzy dwoma nawrotami udało się cały księgozbiór przewieźć 12-tonowym samochodem i zmagazynować na składzie w Głogowie. Prawdziwy jednak dramat zaczął się, gdy podstawiono wagony i trzeba było zbiory przetransportować z magazynu na rampę, odległą o blisko kilometr. Nie było innej rady, tylko zamiast koni musieli się zaprzęgać do wozu ci sami robotnicy, którzy ładowali wagony.... ”

Pisząc o ludziach, szczególnie dziękował kpt. Włodzimierzowi Turczyńskiemu z Jerzmanowej:

 „Jego inicjatywie, pracy i staraniom zawdzięcza Ministerstwo Kultury i Sztuki stworzenie składnicy … złożyły się na nią ocalone … zbiory miejsco­we, wzbogacone zabytkami, które zwiezione zostały z terenu…i prosił o przekazanie ich do Muzeum Narodowego w Warszawie” 

Spis zawartości z jednego z wagonów transportu do Muzeum narodowego; za:  Rutowska Maria, Polityka wobec niemieckiej spuścizny kulturowej, [w:] Wspólne dziedzictwo? Ze studiów nad stosunkiem do spuścizny kulturowej Na Ziemiach Zachodnich i Północnych, praca zb. pod red. Zbigniewa Mazura, Poznań 2000

1964, marzec - Józef Grobelny wraz z perkusistą Maciejem Kuczakiem, gitarzystą basowym Markiem Kubiakiem i wokalistą Tolkiem Olszewskim, (później dołączy do nich Ryszard Przyboś – gitarzysta) zakłada zespół muzyczny Głogi.  Istniał do 1975 r, by po przerwie reaktywować się w 1994 r. Zespół powstał przy ówczesnym Powiatowym Domu Kultury przy ul. Jedności Robotniczej (dzisiejsza PSM). Uświetniał wiele uroczystości, grał do tańca. Był dla wielu Głogowian, jak to się dziś mówi – kultowym.

Ze starego składu pozostali jak mówił w 2008 r. Ryszard Przyboś: „Tadziu Sytnik, Maciek Kuczak, Zbyszek Skarupa i ja. Jest jeszcze Adaś Wolny i Czesiek Bartkowski. Maryla Pawlak przez wiele lat występowała w Mazowszu. Krysia Sytnik i Halina Krawczyk były laureatkami Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze.  W sumie przez te lata przez Głogi przewinęło się około 20 osób. Od początku byliśmy zafascynowani angielskim zespołem The Shadows i tak zostało do dziś. Lubimy przede wszystkim muzykę gitarową”

Wehikuł niestety nie znalazł żadnego zdjęcia, którym mógłby zilustrować te ciekawostkę. A może maja je czytelnicy.

1967, 10.03 – rozpoczęto roboty ziemne na obszarze przyszłej Huty Miedzi Głogów.  Rozpoczęła pracę Dyrekcja Huty Miedzi w budowie. Przekazywano i przygotowywano plac budowy. 

Pierwszy wypadek na torach kolejowych przebiegających przez teren budowy Huty Miedzi „Głogów”. (26.05.1967 r.)

1968, 4.03. - Kroniki budowy Huty Miedzi „Głogów” twierdzą, że tego dnia po raz pierwszy koparka zagłębiła łyżkę pod wykopy fundamentów pierwszego obiektu huty, przyszłego magazynu wydziału przygotowania wsadu. Budowa zaczęła wychodzić z ziemi -  „Od tego momentu tą wielką inwestycję mierzyć się będzie tysiącami ton stali i betonu, kilometrami dróg i torów, setkami milionów złotych przerobu oraz potężnym wysiłkiem coraz liczniejszej rzeszy budowlanych. Przy takim rozmachu prac zaczęły się jednak powstawać również normalne i nienormalne zakłócenia, jak chaos w organizacji pracy, niedostateczny potencjał wykonawczy, nieregularność dostaw od kooperantów. Mimo tych trudności 25 marca 1969r. budowniczowie podjęli zobowiązanie skrócenia cyklu budowy I etapu, w którym huta miała osiągnąć 40 tys. ton rocznej zdolności produkcyjnej, tzn. przekazać do wstępnej eksploatacji: Wydział Rafinacji Elektrolitycznej wraz z Elektrociepłownią i innymi obiektami niezbędnymi do uruchomienia tej części Huty w dniu 31 marca.1971r., tj. o trzy miesiące przed terminem wyznaczonym w Uchwale Rządu; Część ogniową Huty miano oddać wraz z wydziałami podstawowymi: Przygotowania Wsadu, Metalurgicznym, Fabryką Kwasu Siarkowego i obiektami pomocniczo - usługowymi w dniu 30 czerwca 1971r., czyli o sześć miesięcy przed terminem.”

1969, 27.03 - wydany został rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr 024/Org., na podstawie którego został sformowany w Głogowie 29 dywizjon rozpoznania artyleryjskiego, (JW 3166). Obok 5 Pomorskiej Brygady Artylerii Armat była to więc kolejna jednostka artyleryjska w Głogowie. A niedawno przecież rozpoczęto formowanie  w kompleksie koszarowym 6 pułku pontonowego. Garnizon się rozrastał. 

Przygotowania do przyjęcia nowej jednostki trwały od początku 1968 r., choć dowódca garnizonu podejmował działania, by kompleksu koszar przy ul. Wojska Polskiego nie zagęszczać. Komisja powołana przez dowódcę ŚOW, 19 lutego 1968 r stwierdziła, m.in. że „...z istniejącego stanu posiadania 5 PBAA nie jest w stanie wydzielić żadnych pomieszczeń sztabowych, garażowych, magazynowych i warsztatowych. Wszelkie przeznaczone na ten cel budynki wykorzystane są w maksymalnym stopniu”. Komisja dostrzegła możliwość dodatkowego zakwaterowania wojska w ilości ok 300 ludzi „ w budynku nr 13 po opróżnieniu go przez Batalion Inżynieryjno-Budowlany  Krotoszyn.”

Kiedy zapadły decyzje i zostały przekazane rozkazy, do Głogowa trafiła 67. bateria meteorologiczna artylerii (JW 4355) przeniesiona jesienią 1968 r. z Bolesławca. Jak wspomina ówczesny dowódca I plutonu, por. Czesław Kargol „...rankiem 21 października 1968 r. na rampę załadowczą w Bolesławcu podstawiono eszelon pod załadunek i do wieczora załadowano cały sprzęt, dokumentację, stan osobowy, kadrę z rodzinami, meble i odprawiono eszelon do stacji Głogów. Przybył tam w godzinach rannych 22.10....”

Nowa jednostka była samodzielnym oddziałem podległym Dowódcy ŚOW. Zabezpieczać miała działania artylerii Okręgu i planowanej Armii. I takim stał się również 29 Dywizjon formowany na bazie dotychczasowej baterii.

Pierwszym dowódcą został  ppłk Rajmund Krasowski  (1969 – 1976), który do Głogowa przybył z  Torunia, a jego zastępcą dotychczasowy dowódca 67 baterii, kpt. Władysław Stolecki.

13 grudnia 1969 sztandar nowej jednostce wręczył szef artylerii i wojsk rakietowych SOW płk dypl. Józef Petruk.  W ramach reorganizacji armii z dniem 18.01.1979 r. przestaje być samodzielnym pododdziałem i wchodzi w skład 5 PBAA. Jednak ówczesny pododdział zachował dużo samodzielności, a jak przekazują byli oficerowie, „...w czasie "W" jednostka była wydzielana do składu 2. Armii jako 29.armijny dra (lata osiemdziesiąte). Takiej nazwy używano również w czasie np. rozprowadzenia lub odprawy wart, ale w rozkazach dziennych używano nazwy dra.”

Po powstaniu 23. BAA - 12.09.1985 r., dywizjon przeniesiony został do Zgorzelca; 

Bateria rozpoznania radiotechnicznego w trakcie ćwiczeń. Obsługa stacji NRS-1 na posterunku.

Generalska wizytacja w trakcie ćwiczeń – gen. dyw. Rajmund Szczęsnowicz,  szef Wojsk Rakietowych i Artylerii MON (w środku), dca Dywizjonu,  ppłk Rajmund Krasowski (z prawej) i dca posterunku, plut. Czesław Stachurski.

1993, 03 -  Towarzystwo Miłośników Głogowa (od 1995 r. Towarzystwo Ziemi Głogowskiej) zaczęło wydawać serię zeszytową  “Encyklopedia Ziemi Głogowskiej”. Do końca 2009 r. wydano 70 zeszytów formatu A-5, zawierających ok. 900 haseł biograficznych i problemowych opisujących ludzi, zjawiska, wydarzenia.  Pomysłodawcą i pierwszym redaktorem naczelnym był dr Janusz Chutkowski, znany popularyzator historii regionu. Encyklopedia jest nieocenionym kompendium wiedzy o Ziemi Głogowskiej. Już większość zeszytów dostępna jest w internecie. http://www.glogow.pl/tzg/bibioteka_mulimedialna/ezg.htm

1307, 8.02. ukazał się akt fundacyjny klasztoru i kościoła pod wezwaniem św. Krzyża dla żeńskiego Zakonu Świętej Klary. Klaryski do Głogowa sprowadził książę już w 1304 r. Całe założenie ulokowano zostało w północno – wschodniej części miasta, na terenie jurydyki książęcej. W tym miejscu miała się wcześniej znajdować szubienica, którą przeniesiono na wzgórze po drugiej stronie miasta , poza murami. W 1307 r. Konwentowi głogowskiemu przewodziła ksieni Katarzyna. Mniszki przybyły zapewne z pobliskiego konwentu św. Klary we Wrocławiu. Wśród sióstr zakonnych znajdowało się bardzo wiele przedstawicielek szlachty  śląskiej oraz polskiej. Głogowskie zgromadzenie było  najlepiej uposażonym zakonem w księstwie. Klaryski wg wyliczeń dr M. Konopnickiej z UZ posiadały w księstwie głogowskim 8 posiadłości.  Otrzymały one w dokumencie fundacyjnym wsie: Rapocin, Konradowo, Kandlewo, część Żarkowa, Oborę, młyn znajdujący się przed fosą miejską wraz z przylegającym do niego ogrodem, wie. Ruszowice oraz czynsze z jatek głogowskich.

Ponadto klaryski nabyły prawa do dwóch folwarków (Odervorwerk z 16 poddanymi i Oppachvorwerk z 16 poddanymi) oraz duży folwark w Żukowie Głogowskim ze 142 poddanymi. Zakonnice były również posiadaczkami majątków w okolicach Wschowy. 

1363, 25.02 - we Wschowie, biskup poznański Jan Doliwa udziela ślubu  księżniczce Jadwidze głogowskiej i polskiemu królowi Kazimierzowi Wielkiemu. Nastoletnia córka Henryka V Żelaznego staje się czwartą zoną monarchy i nadzieją, że powije mu syna. Choć małżeństwo jest udane, to na świat przychodzą kolejno trzy dziewczynki. Po ślubie pan młody zabiera oblubienicę na miodowy miesiąc do Żarnowca. 

Taką dokładną datę podaje prof. Władysław Semkowicz. Polemiści przesuwają fakt ślubu o 2 lata i łączą go z wizytą Henryka V na Wawelu. Temu może sprzyjać wiadomość, że pierwsze dziecko, księżniczka Anna, miało się pojawić na świecie w 1366 r. A jak było naprawdę?.... Wiemy, ze polska królowa przeżyła swojego męża. Po jego śmierci z bogatą oprawa wdowią z królewskiego skarbca wróciła na Śląsk. Tu ok. 30 letnia wdowa wyszła za mąż za legnickiego księcia Ruprechta I i pozostała w Legnicy.

Henryk V, ojciec ks. Jadwigi, z jej braćmi Henrykiem VI i Henrykiem VII Rumpoldem na pieczęci.

1473, 1.02, ok. godziny 6 rano  zawaliła się jedna kolumna i spadły fragmenty stropu w kościele parafialnym p.w. św. Mikołaja. I choć wielką poniósł szkodę kościół jak zapisał kronikarz w głogowskich Annales, to „za łaską bożą nie doznał urazu żaden człowiek”.

1476, 22.02, zmarł Henryk XI. Z jego śmiercią wygasa głogowska linia Piastów. Książę został najprawdopodobniej otruty. Dzień później jego kuzyn Jan II Szalony (zwany też Okrutnym) zgłosił swoje prawa do spadku. Do podziału pozostałości pretenduje wielu chętnych. Rodzina ostatniego Piasta, w tym kuzyni, kanonik Wacław i Jan książę żagański nie zrobili niczego by zabezpieczyć Głogów przed roszczeniami księcia Brandenburgii. Roszczenia te stały się zasadne wraz z uprawomocnieniem się kontraktu ślubnego z 1472 r. Margrabia brandenburski Albrecht Achilles,  w imieniu swej siostry Barbary – wdowy (ślub w 1472 r z 8-letnia dziewczynką, nieskonsumowany).

Rozpoczyna się długotrwała wojna o tzw. sukcesję głogowską. Opis wydarzeń znajdujemy na przykład u XIX wiecznego kronikarza Karola Waltera: „Był to okres walki między dzikim, nie znającym umiaru i nie oszczędzającym nikogo Janem Żagańskim a Albrechtem Achillesem. Księżna Barbara uciekła ze swoim dworem z Kożuchowa na wieść o zbliżaniu się oddziałów Jana Żagańskiego. Zdobył on Kożuchów i inne miasta pustosząc wszystko z wielką zaciekłością”.

1507, 11.02 - zmarł w Krakowie Jan z Głogowa znany także jako Głogowczyk, (ur. około 1445 w Głogowie) - polski astronom, matematyk i filozof scholastyczny, przedstawiciel przyrodoznawczego nurtu albertyzmu. Pochodził z patrycjuszowskiej rodziny Schilling (Schelling), ale nie używał tego nazwiska i podpisywał się Gloger albo Glogovita. Przez blisko 40 lat nauczał łaciny, filozofii Arystotelesa i astronomii na Akademii Krakowskiej, którą sam ukończył w 1468 r. Pochowany został w kościele św. Floriana w Krakowie, w którym przez ostatnie lata życia był kanonikiem. Jego biogram znajduje się w Polskim Słowniku Biograficznym i Encyklopedii Ziemi Głogowskiej.

Załączona podobizna pochodzi wg. K. Soczyński, Chiromancya panny Lenormand. „Przyjaciel Ludu, czyli Tygodnik potrzebnych i pożytecznych wiadomości” 5, nr 45, 11.05.1839, s. 353.

Jan z Głogowa

1607, 1.02., do zrewoltowanych, zbuntowanych wobec okolicznej szlachty Gaworzyc przybył egzekucyjny oddział Węgrów liczący 500 ludzi. I tego dnia rozpoczęło się zdobywanie szańców i okopów przygotowanych przez mieszkańców. Wieś została zaatakowana z kilku stron. Chłopi bronili się uporczywie, przysparzając żołdakom wielu kłopotów. Szczególnie zażarta walka rozgorzała o cmentarz, z którego jednak napastnicy wyparli obrońców. Po jego zdobyciu, opór chłopski znacznie osłabł. I na innych odcinkach chłopi nie byli w stanie wytrzymać naporu lepiej uzbrojonego przeciwnika. Mimo zawziętości i zaciekłości ( w kilku miejscach kilkakrotnie odpierano gwałtowne ataki ), sytuacja pogarszała się coraz bardziej. Poważnym punktem oporu był szaniec w środku wsi. Zacięta bitwa rozgorzała też o spichlerz i mury łączące go z cmentarzem. Wreszcie ucichły ostatnie strzały. Gaworzyce znalazły się w rękach zwycięzców. Jak relacjonują kronikarze rozwścieczeni żołdacy znęcali się nad bezbronną ludnością nie szczędząc kobiet i dzieci. Krzyki maltretowanych ludzi dolatywały do sąsiednich wiosek, przejmując wszystkich grozą. Zginęło kilkunastu chłopów. Wśród nich było 2 kmieci,  2 zagrodników i 9 parobków folwarcznych.  5 uczestników buntu powędrowało do więzienia. Strat oddziału ekspedycyjnego nie znamy. Krew jednak nie została przelana daremnie. Uczestnik sporu – von Zedlitz wracając do wsi musiał pójść na szereg ustępstw wobec chłopów. 8 lutego Węgrzy opuścili wieś. Strach przed nieokiełznaniem najemników był tak wielki, że mieszczanie głogowscy dołożyli starań by oddział egzekucyjny po drodze do Gaworzyc i wracając z nich nie wstąpił do Głogowa „na gościnne występy” 

1760, luty, trwa wojna.  Spustoszenia okolic twierdzy chce zdyskontować na rozkaz króla Fryderyka jego brat książę Henryk, atakując niespodzianie Rosjan. 600 żołnierzy z twierdzy czyni wypad na Wschowę. Ale tym razem Rosjanie i Polacy są przygotowani. Napaść odparto pędząc niefortunnych żołnierzy aż na forteczne przedpola pod Serbami.

1831, 17.02. – wieczorem tego dnia ma miejsce najsłynniejsza ucieczka z głogowskiej fortecy. Ucieka odsiadujący karę twierdzy za działalność spiskową przeciw zaborcom,  gen. Jan Nepomucen Umiński. Właśnie mijają cztery lata jak 22 lutego 1826 r., został aresztowany w swoich Smolicach, do których powrócił właśnie ze Wschowy. Generał niechowający nigdy głowy w piasek i tym razem stanął twarzą w twarz z przeciwnościami losu. Nad ranem do dworku Umińskich zabębniły pięściami posty majora von Stonza. W Wielkopolsce od jakiegoś czasu trwały aresztowania wśród patriotycznie nastawionych obywateli. Został min. aresztowany hrabia Maciej Mielżyński, który czteroletni wyrok zaczął odbywać w Głogowie i opuścił go 2 lata później na skutek amnestii królewskiej. Aresztowany Umiński w trakcie procesu wykorzystywał wystąpienia jako trybunę demonstracji polskiego ducha żołnierskiego. Urzędnicy pruscy określali go „zagorzałym i zbrodniczym szowinistą” Bo jak nie można było formułować takich wniosków, gdy zeznający oświadczał, ze nie boi się żadnej kary, również śmierci i gdyby nawet musiał wejść na szafot to NIK nie będzie go przeklinał za zdradę. A patriotyzm pokazywał w takich stwierdzeniach jak np. to z listu do ministra spraw wewnętrznych Prus – „Jeżeli miłość do ojczyzny jest zbrodnia to ja jestem zbrodniarzem”. Natomiast honoru polskiego oficera i generała miał bronić odpowiadając na uwłaczającą wypowiedź osławionego carskiego senatora Nowosilcowa – „…nie należę do prowincji polskich zabranych przez Moskwę i że generał Umiński nie znosi bezkarnej obrazy mu wyrządzonej i ze nie zawsze będzie więźniem stanu”

Rogatka (Hornburg) – wiezienie dla więźniów stanu.

I dla takich miedzy innymi rachunków wyprowadza w pole swoich strażników. Tego dnia, 17 lutego organizuje w „Rogatce”, więzieniu dla przedstawicieli szlachty i jeńców stanu, w którym na 1 piętrze zajmował izdebkę – pijaństwo dla oficerów pruskich z którymi min. grywał w karty. Niedawna wizyta córki dostarczyła prowiantu i napitków. Jak potem relacjonowało drobiazgowe śledztwo, wartownicy widzieli go bez czapki i płaszcza, w rozchełstanym mundurze wychodzącego na chwile z budynku. A jak pamiętamy więzienie mieściło się nieopodal Bramy Wrocławskiej, którą zamykano dopiero o godz. 22. Podniesiono alarm, kiedy okazało się, ze generał nie wrócił do towarzystwa. Generał lejtnant Fryderyk von Clausewitz, pełniący obowiązki komendanta twierdzy zarządził poszukiwania. Wysłano umyślnych do Poznania i Berlina. To była gorąca dla wielu prusaków noc. A uciekinier dzięki łańcuszkowi ludzi dobrej woli już 20 lutego dotarł do stolicy. Po drodze pomagali mu hrabia Hektor Kwilicki, książę Antoni Sułkowski, Żychliński, Radoliński i Bojanowski. I wielu innych. Wśród nich znalazł się też Juliusz Niklas (zm. 27.06.1872), oficer 5 pułku artylerii pruskiej, dowódca patrolu granicznego. Przy kontroli granicznej, udał, ze nie rozpoznał uciekiniera. Za to został aresztowany. Odbywał karę twierdzy także w Głogowie.

Przybywszy do Warszawy, jak doniósł tutejszy Kurier Polski, [nr 428 z dn. 21.II.1831] Jan Umiński „natychmiast udał się do głównej kwatery„. I jak wiemy już kilka dni później dowodzi polskimi wojskami w trakcie działań wojennych powstania listopadowego.

Jan Nepomucen Umiński w mundurze generała broni z 1931 r.

1945

- 6.02. - pierwszy wojskowy transport kolejowy z Leszna wjechał na stację w Drzewcach Starych. Polscy kolejarze leszczyńscy zorganizowali grupę organizacyjną mającą za zadanie rozpoznanie szlaku w kierunku Głogowa. Rozpoczynają naprawę., bowiem dalsza jazda w kierunku Głogowa była niemożliwa. Za Głogówkiem  zniszczone były dwa mosty a na stacji wszystkie rozjazdy. Przez cały miesiąc trwa intensywna naprawa torów w kierunku Głogowa – toromistrz Gbiorczyk wspominał: „Pewnego razu ze Stróżykiem i ośmioma pracownikami wieźliśmy ręcznym wózkiem torowym do przystanku Głogów – Gaj dwie szyny do wymiany, w miejsce uszkodzonych na skutek wybuchu pocisku. Wtem od strony Głogowa nadjechały lasem wojskowe wozy pancerne z załogami. Słyszeliśmy co prawda warkot silników już z pewnej odległości, jednak przypuszczaliśmy, ze to pojazdy  bojowe radzieckie , a nie przyjacielskie. W chwili gdy dojechały do toru, wyskoczyło z nich wojsko w mundurach niemieckich. Jak się okazało byli to własowcy pod dowództwem oficera niemieckiego. Kazali się nam ustawić twarzami do muru przed budynkiem na peronie. Oficer podszedł do nas, stanął koło Stróżyka i zajrzał mu w twarz. Widocznie dlatego, ze był między nami najsilniejszej postawy. W tej chwili odwróciłem się z podniesionymi rekami w kierunku oficera i powiedziałem, ze jesteśmy pracownikami kolejowymi naprawiającymi tory. Na to on zapytał czy mam broń. Odpowiedziałem, z e nie. Cała zgraja przystąpili do przeprowadzania osobistej rewizji, przeszukali też wózek roboczy z naszymi narzędziami. Następnie oficer wydał swym kompanom rozkaz aby powsiadali do wozów i odjechali…” 

- w końcu lutego - został przebazowany na lotnisko w Żarach 2 gwardyjski pułk lotnictwa myśliwskiego  z 322 Dywizji [2-й Оршанский ГИАП]. Stąd samoloty były kierowane nad okrążoną  twierdzę. Ich zdziwienie budził fakt, ze po raz pierwszy loty bojowe odbywali lecąc z zachodu na wschód a nie odwrotnie. Jak wspominał dowódca eskadry „Mongolski Wojownik” kapitan I. T. Koszelew , podwieszone dwie 50 kilogramowe  bomby „zrzucali pikując z wysokości 400 - 600 m”. Po pozbyciu się ładunku burzącego „strzelali do okien budynków, gdzie bronił się nieprzyjaciel. Ostrzeliwali również ogniem karabinów maszynowych pozycje artylerii i moździerzy.”

Pułk wyposażony był w samoloty myśliwsko-bombowe Ła 5 i Ła 7. Te ostatnie, ufundowane przez Mongołów otrzymała w końcu 1944 r. eskadra nosząca imię „Mongolski Wojownik” (Mongolskij Arat)

  Jeden z pilotów eskadry „Mongolski Wojownik” i samoloty Ła 5FN na lotnisku polowym jesienią 1944 r.

1947

7.02. - zlikwidowana zostaje placówka szpitalna ss. Elżbietanek w Głogowie. Siostry przybyły do miasta nad Odrą w sierpniu 1861 r. Prowadziły duży szpital (80 Łózek) i przedszkole (95 dzieci do 1941 r.) oraz zarząd administracyjno-gospodarczy w konwikcie arcybiskupim dla 100 chłopców (obecnie budynek II LO). Dwa lata wcześniej – 5 lutego 1945 r. – zakończył działalność prowadzony przez nie od 4 lipca 1941 r.  szpital polowy (lazaret) w arcybiskupim konwikcie. 8 sióstr miało w tym polowym szpitalu 250 łóżek dla rannych. Od końca stycznia trwa ewakuacja rannych. Wraz z nimi  przez Żagań, Drezno, Diepoholdeswalde, Ansbach, Eisenach ewakuowane zostały 5 sióstr. Pozostałe pozostały w konwikcie, który spłonął w następnym miesiącu. Zakonnice przeniosły się do szpitala, skąd 20 kwietnia żołnierze radzieccy wysiedlili je do obozu jenieckiego w koszarach.  Natomiast w szpitalu macierzystym opieka nad rannymi trwała do końca oblężenia. Dom starców i szpital splunęły. Siostry wraz z podopiecznymi schroniły się w piwnicach. Po 20 kwietnia tego roku również zostały przesiedlone do obozu w koszarach. Oblężenie przeżyło 10 sióstr, w 1939 było ich 23, część wyjechało w trakcie styczniowej ewakuacji razem z rannymi. W reaktywowanym szpitalu wojskowym  3 zakonnice pracowały na sali operacyjnej inne przy opiece nad chorymi. Pozostałe opiekowały się wysiedlonymi, uchodźcami i bezdomnymi. 

W lutym 1947r. wyjechały do Wrocławia. Placówka ss. Elżbietanek w Głogowie  przestała istnieć.

22.02. - Szczególną aktywnością wykazywały się organizacje zdemobilizowanych żołnierzy osiedlających się na Ziemiach Zachodnich.  W okolicach Głogowa osadnicy zaczęli się pojawiać już po częściowej demobilizacji z 10 sierpnia 1945 r. Nieliczni z nich  zostali w mieście, większość osiedlała się na peryferiach i na terenie powiatu, w stosunkowo dobrze zachowanych wsiach, gdzie obejmowała gospodarstwa rolne. Organizowali się w stowarzyszenia weteranów. Już rok później, chorąży rezerwy Zygmunt Horbatowski stanął na czele Związku Osadników Wojskowych, integrujący zdemobilizowanych żołnierzy. Zrzeszał on 1022 członków w 27 kołach, by łącznie liczyć ich ponad 1200. W 1947 r. przeniesiono zarząd powiatowy ZOW z Kotli do Głogowa. Wśród kół Związku ponad przeciętnym działaniem wyróżniało się koło z Gaworzyc. Działało od lata 1945. Zorganizowało min. pierwsze dożynki powiatowe w których uczestniczył Naczelny Dowódca Wojska polskiego, Marszałek polski Michał Rola Żymierski. Osadnicy interesowali się również sytuacją polityczną po zakończeniu wojny. Byli żywotnie zainteresowani stabilizacją. Byli również wykorzystywani w swoim zainteresowaniu do określonych działań propagandowych. Dyskusja na zebraniach dotyczyła również prawnego zakończenia wojny. Zatwierdzenia nowych granic. Ten proces będzie trwał bowiem przez wiele lat. Europe zaczyna dzielić „Żelazna kurtyna”.

W trakcie zebrania Gaworzyckiego koła ZOW podjęto uchwałę, wysłaną do pisma „Osadnik na Ziemiach Odzyskanych”. Przytaczamy ją w całości jako ilustrację atmosfery pierwszych lat powojennych: 

„My, osadnicy wojskowi ziemi głogowskiej cośmy swe karabiny zamienili na pług, orząc swe stare Piastowskie ziemie, które krwią naszą i naszych najbliższych zostały zdobyte i okupione, postanawiamy na dzisiejszym zebraniu w dniu 22 lutego i żądamy aby traktat pokojowy z Niemcami był podpisany w Warszawie niech to będzie memento dla naszego odwiecznego wroga Słowian.

Sekretarz ZOW Koła Chwarzyce Cybulski Tadeusz

Prezes ZOW Koła Chwarzyce Witkowski Feliks"

Winieta dwutygodnika Związku Osadników Wojskowych.

1971, 28.02. - oddano do użytku budynek oddziału Narodowego Banku Polskiego przy ul. Słowiańskiej. Obecnie w tym miejscu znajduje się siedziba I Oddziału Banku Zachodniego. W trakcie budowy okoliczne dzieciaki z zainteresowaniem oglądały montowanie zabezpieczeń mechanicznych w instalowanych sejfach. Zdobyta wiedza i doświadczeniem a także wynikami obserwacji dzieliły się w trakcie przerw lekcyjnych z tymi rówieśnikami, którzy mieszkali na peryferiach. 

2000, 27.02. -  Ordynariusz Wojska Polskiego, biskup polowy  Sławoj Leszek Głódź święci kaplicę głogowskiej parafii wojskowej pod wezwaniem św. Jana Bosko. Nieetatowa parafia która została erygowana 16 października 1996 r. jest położona na terenie Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej. Do 2000 r.  proboszczem był  ks. por. Sławomir Pięt. Obecnie posługę kapłańska pełni ks. kpt.  Rafał Kaproń.

1281, 25.01. - książę Henryk III nadaje wójtowi Ludolfowi w dożywocie sąd miejski w Głogowie. W dokumencie wymienia min. daniny, które tenże był uprawniony pobierać, także daninę należną od 2 kramów. Jeden z nich nazywany jest "apotheca". Ponieważ nie znaleziono na Śląsku starszego dokumentu, w którym występuje to słowo, więc zyskał Głogów znaczenie jako miejsce pierwszej apteki. "Apothecae" ówczesna to był kram czy sklep korzenny, w którym sprzedawano potrzebne surowce lekarzom. Byli oni również w pewnym sensie farmaceutami.

1331, 11.01. - zmarł książę głogowski Przemko, syna Henryka III, ostatni niezależny władca  Głogowa. Był jedynym panującym na Śląsku księciem który nie podporządkował się Czechom. Przetrwały w kronikach słowa, jakie miał wypowiedzieć, że woli na jednym koniu opuścić swą ziemię niż być poddanym innego monarchy. W wytrwałości księcia głogowskiego można dostrzec oddziaływanie rodzimej tradycji dziedziców królestwa polskiego, a jeszcze w większym stopniu wpływ jego żony Konstancji utrzymującej, jak tego dowiodły późniejsze jej losy, wciąż żywe kontakty z Polską. Zachodzi duże prawdopodobieństwo otrucia księcia przez przeciwników opornej wobec Jana polityki, jak uważa Władysław Korcz.

Stałość charakteru, wierność zasadom, zrozumienie potrzeb poddanych, skromność i wrażliwość przyniosły mu wierność i oddanie mieszkańców księstwa. W trakcie zjazdu z książętami ścinawskim Janem oraz żagańskim Henrykiem w Głogowie 1326 r.  wdzięczni mieszczanie Głogowa przyrzekli im wierność na wypadek zgonu swego księcia. Został pochowany w książęcym grobowcu rodowym w Lubiążu.

1360, 10.01. - Henryk V Żagański podpisuje dokument sankcjonujący dokonany przez króla Czech i cesarza rzymskiego Karola IV Luksemburskiego podział miasta Głogowa i okolic na dwie części – królewską Karola IV i książęcą Henryka V. Obiektami wspólnie użytkowanymi miały być: kościół farny pod wezwaniem św. Mikołaja, dom wag, szkoła, młyn odrzański, plac solny i wszystkie drogi. Sądy zostały rozdzielone a jurysdykcją obejmowały również te przestępstwa na terenach wspólnych, które znajdowały się w obszarze właściwej części.  Dwa wiezienia znajdowały się – jedno koło kościoła św. Mikołaja, drugie na Przedmieściu Brzostowskim obok szubienicy.  Ponieważ zamek pozostał w części królewskiej, książęta głogowscy wznieśli drugi zamek  nieopodal Furty Bożego Ciała. Do budowy wykorzystano

Część królewska posiadała: 20 kramów sprzedających chleb, 20 kramów z mięsem, 30 sprzedających obuwie, wsie w części wschodniej  i południowej Księstwa – min. Kromolin, Kurów Wielki, Dalków czy Mierzów.

Część książęca to oprócz 20 kramów sprzedających chleb, 20 kramów z mięsem, 30 sprzedających obuwie w mieście, miejscowości znajdujące się na zachód od linii Brama Szpitalna - Polkowice, wraz z kościołami w Brzostowie, Jaczewie i Kwielicach. Również podzielono Bytom Odrzański, którego  zachodnia część wraz z Dobrzejowicami, Kłobuczynem Brzegiem Głogowskim. Nie podzielono opłat celnych i ziem leżących na prawym brzegu Odry. W następnym roku część królewska zostanie oddana w dożywocie Bolkowi, księciu świdnickiemu. 

1439, styczeń - husyta wielkopolski Abraham Zbąski (zwany Głowaczem, starosta Zbąszynia) próbuje na czele taboru, 1000 piechoty i 400 jezdnych podejść pod Głogów. W nieznanym miejscu drogę mu zastępuje Henryk Głogowski, Napastnicy zostali rozbici a watażka Zbąski wraz z dwoma rycerzami pojmany. Spośród napastników na polu bitwy zostało 450 zabitych. Najprawdopodobniej najeźdźcami byli niewyszkoleni plebejusze, których bez kłopotu rozbiły karne i dobrze zorganizowane, choć czterokrotnie mniej liczne oddziały Henryka głogowskiego.

A Jan Długosz opisał tak ówczesna sytuację:

„Tenże bowiem Abraham, zebrawszy ilość znaczne wojsko przeciw Henrykowi książęciu Głogowskiemu, stoczył z nim bitwę; a chociaż i liczbą i potęgą nie równie był przeważniejszy, wszelako zwyciężony został, w ucieczce raniony i pojmany. Kiedy potem odzyskał wolność, mniemano, że zmieni swój sposób myślenia i wiarę Bogu obrzydłą, nie mógł jednakże dopuszczoną nań karą Bożą poprawić się w grzechu. Trwał Zbąski z uporem i zaciętością w swojej wierze; maż z inąd niepospolitego rozumu, który krom tej jednej sprawy, że przeciwnym był koronacyi Władysława, dobre zawsze dzieła popierał: wszyscy zatem ubolewali, że człowiek tak mądry i oględny dał się uwikłać w błędy kacerskie. Kiedy potem Andrzej Bniński po śmierci Stanisława Ciołka wstąpił na stolicę Poznańską, Zbąski począł jak zwykle wierzgać przeciw przepisom kościoła: przeto i Andrzej biskup użył na niego klątwy kościelnej. Ale równie bracia i przyjaciele Zbąskiego jawne z biskupem zwodzili harce, i byliby go pewnego czasu w wietnicy Poznańskiej zabili, gdyby inni z pomiędzy szlachty, na ów czas tam przytomni, nie byli stanęli w jego obronie. Nareszcie Andrzej biskup, pragnąc wciskające się coraz więcej odszczepieństwo ukrócić i potłumić, z zbrojnym pocztem dziewięciu set jazdy obiegł miasteczko Zbąszyn, i nie pierwej od oblężenia odstąpił, aż gdy mieszczanie Zbąscy wydali mu do rąk pięciu heretyckich księży, których on do Poznania odesłać i po złożeniu na nich sądu spalić rozkazał. Od tego czasu inni księża poczęli z przestrachu do Czech potajemnie się wynosić; sam zaś Abraham Zbąski niezadługo żyć przestał. Z jego śmiercią ustała, wykorzeniona do szczętu, zaraza kacerska w ziemi i dyecezyi Poznańskiej.”

[http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=44325&s=1 - Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście. T. 4, ks. 11, 12 ; s. 574]

1488, 6.01 - na głogowskim zamku odbył się ślub córek Jana żagańskiego, Jadwigi i Anny  z synami Henryka Ziębickiego, wnukami Króla Jerzego z Podiebradu - Jerzym i Karolem. Również maja się odbyć pokładziny najstarszej z córek – Salomei, wcześniej poślubionej Albertowi Ziębickiemu. Ten pomysł Jana II miał wyłącznie cel polityczny – umocnić przymierze z Czechami, wciągnąć i Polskę przeciwko królowi Maciejowi Korwinowi. To była prosta droga do wojny. Jak piszą kronikarze i historycy – M. Kyntsch i J. Cureus, na zaślubiny do zamkowej kaplicy licznie przybyli delegaci śląskich miast i księstw, goście zagraniczni, bo książę był osoba znaną i popularną. Władca głogowsko-żagański tym aktem chce obejść zapis umowy z Maciejem Korwinem, który mówił, ze dziedzicem księstwa może zostać tylko jego męski potomek. A Jan II posiadał cztery córki i ponad 50 lat. Najstarsza Małgorzata już była poślubiona możnowładcy węgierskiemu Mikołajowi Banfi von Limbach z Preszburga. Jeszcze nie ucichły weselne toasty i hymny, gdy mieszczanie głogowscy i przedstawiciele stanów księstwa zostali poproszeni zostali o wysłuchanie gospodarza. W iluminowanym bogato zamku, w którym pobrzmiewały jeszcze takty wygrywane przez weselne kapele Jan II wygłosił oświadczenie, że Korwin chce go wydziedziczyć z księstwa. Poprosił więc obecnych o złożenie hołdu wierności świeżo poślubionym małżonkom swoich córek. Mieszczanie odmówili bo uznali, ze obowiązuje ich przysięga złożona królowi Maciejowi 14 lipca 1482 r. Kryzys trwał kilka dni. Została rozwiązana Rada miejska i powołana nowa, całkowicie uległa panującemu. Na jej czele został pogardliwie nazywany przez kronikarza grabarzem burmistrz Melchior Schaultze. Kiedy się wzbraniał przed tym zaszczytem, do którego miał nie mieć kwalifikacji władca odpowiedział „takich właśnie urzędników chce mieć, tamci byli mądrzejsi niż trzeba” . Dotychczasowi, uwięzieni ponieśli śmierć w trakcie oblężenia. 

To był  „casus belli”. Pierwszy miesiąc tego roku zapoczątkował działania wojenne, już kilka miesięcy później nad Odrę nadciągnęły oddziały najemnej „Czarnej Armii” Macieja Korwina.

 Jan II Żagański,  „Szalony”

1504, 24.01. – Zmiana głogowskiego herbu. Książę głogowski Zygmunt Jagiellończyk stwierdził ze „…także nasze miasto Głogów winno zachować i używać dawnej pieczęci oraz insygnia, tj. Madonny w promieniach i wosku czerwonego.” Od 1490 r. bowiem w herbie miasta znajdował się przekazany przez króla Macieja Korwina jego herbowy kruk na trójsęcznej gałęzi (Ród Hunyadych pieczętował się krukiem i od nawy corvus wziął się przydomek Korwin). Powrócono do starej pieczęci z obrazem Matki Boskiej w glorii słonecznej. Zamiast kruka umieszczono orła śląskiego. Pieczęć ta była długi czas w użyciu, bowiem odbitki pochodzą jeszcze z końca  XVII w. natomiast czerwony wosk używany do pieczętowania ważnych dokumentów był dostępny tylko najwyżej uprzywilejowanym miastom. Na Śląsku Głogów był drugim po Wrocławiu.

Herb miasta z krukiem, używany w latach  1490-1504

1544, 2.01. – miasta księstwa: Głogów, Kożuchów, Góra, Szprotawa, Zielona Góra i Świebodzin wybierające dotąd swoje rady miejskie bez zewnętrznej ingerencji otrzymały od króla Ferdynanda nowe zasady. Według królewskiej decyzji - starosta miał wybrać z 16-tu wytypowanych osób - burmistrza i 7 radnych.

1582, 15.01. – od pisma cesarskiego z tego dnia, przez najbliższe 26 lat trwa spór o interpretacje treści tego listu. Według innowierców Fara miała zostać przekazana ewangelikom. Starania o jej udostępnienie trwały od 20 stycznia 1581 r., kiedy to „około 300 kobiet, które uważały że mężczyźni w sprawach kościelnych są za mało zorientowani, w najlepszych strojach udało się do starosty i prosiło o kościół i szkołę.” Zostały zlekceważone i odesłane „… do domu by pilnowały kuchni, przędły, szyły i sprawowały inne swoje czynności. Miały również wpłynąć na swoich mężów by zachowali więcej spokoju i posłuszeństwa. Po rocznych przepychankach stany głogowskie stwierdziły, że w liście skierowanym do biskupa Marcina - przyrzeczno gminie farę głogowską, co udowodnili załączając wyciąg z tego rozkazu.  Monarcha przez swoich urzędników stanowczo zaprzeczył temu twierdząc, że mowa wówczas była o kościele parafialnym w Brzostowie.

Rozpoczął się wieloletni korowód interpretacji, konfrontacji i śledztwa celem wyjaśnienia intryg.

Dopiero w dokumencie stanów z 19 stycznia 1608 r. znajduje się wyjaśnienie błędu w ten sposób: Pierwszy kopista zamiast jemu całkowicie nieznanej miejscowości Brzostów przeczytał Wrocław /Brostau-Breslau/, a gdy drugi kopista robił wyciąg, zdawało mu się, że rozkaz dotyczy Głogowa jest błędny, że Głogowianom łaska cesarska farę we Wrocławiu miała na myśli i dlatego zamiast Wrocław napisał Głogów. Tezę ta miał potwierdzać odpis dokumentu znajdujący się we wrocławskim archiwum.

1623, 21.01. – pułkownik  Stanisław  Stroynowski, dowódca pułku lisowczyków składa  pozew do ksiąg  grodzkich we Wschowie przeciwko mieszczanom Głogowa. („Stroynowski contra cives Glogoviensis protestatio”)   

W końcu poprzedniego roku przez księstwo przetoczył się wracający z Zachodu pułk lekkiej jazdy polskiej, tzw. pułk lisowczyków. Pułk znacząc szlak swojego przemarszu  rekwizycjami prowiantu, paszy dla koni i kontrybucjami pieniężnymi kierował się na Śławę śląska, gdzie miał zostać opłacony i rozwiązany. Miast Głogów oprotestowało trasę przejazdu. Więc oddział dotarł na początku  grudnia 1622 w okolice Bytomia Odrzańskiego. Mieszkańcy długo pamiętali pobyt miedzy 6 a 11 grudnia, głodnego i nie zdyscyplinowanego  wojska. 

W ścianę budynku po królewskiej aptece przy Rynku wmurowana jest tablica upamiętniająca cierpienia mieszczan doznane od  „przeciągających kozaków”. Towarzyszą  jej płyty dokumentujące pamięć mieszkańców i konserwację w latach 1925 i 2006.

            W Nowym Miasteczku od kawalkady chorągwi jazdy odłączył jeden z dowódców, książę Zygmunt Karol Radziwiłł, który postanowił pozostać na Śląsku. Do jego taborów skierował swój wóz płk Stroynowski i prawdopodobnie inni co bardziej majętni oficerowie. Kolumna oddaliła się w kierunku Głogowa. Co się dalej działo z nielicznym pocztem ochraniającym konwój wiemy tylko z pozwu do ksiąg  grodzkich, złożonym we Wschowie. Według relacji tam zawartej, w  momencie wjazdu kolumny wozów na rynek głogowski złość i oburzenie mieszczan na „kozaków” przerodziła się w rękoczyny. Ponieważ konwojenci stawili zbrojny opór, poturbowano ochronę, jeden z rannych zmarł,  rozkradziono wozy. Warto poznać spis zawartości wozu pułkownikowskiego. Dowódca lisowczyków wymienił w rzeczonym proteście utracone: szkatułkę z klejnotami i 600 talarami norymberskiej mennicy, dwa złote łańcuchy, warte 180 węgierskich złotych, perły, pierścienie i inne drogie kamienie na sumę 500 florenów węgierskich, wielkie dywany angielskie, cztery wielkie bombardy, dwa konie, rękopisy i wiele nie wyszczególnionych innych przedmiotów. Badacze epoki nie znaleźli danych o nagrodach i darowiznach które mógłby w ostatnim roku będący w boju pułk otrzymywać. Musiał więc to być po prostu łup wojenny. Czyli Głogowianie zrabowali zrabowane? Nieznany jest finał tego sporu. Najprawdopodobniej pozostał nierozstrzygnięty i nie wiemy czy lisowczyk otrzymał rekompensatę. Stanisław Stroynowski w styczniu przyjeżdżał do Głogowa z pobliskiego Rozdrażewa gdzie przebywał w gościnie. W poszukiwaniu zajęcia, operował w okolicach księstwa jeszcze przez kilka najbliższych miesięcy. Po raz kolejny wprowadzi miasto do historii wojskowości z początkami czerwca tego roku…

Lisowczyk

1634, 1.01. -  do twierdzy przybywają od początków miesiąca generałowie Ottavio Piccolomini i  Colloredo-Waldsee którzy z gospodarzem głogowskiego zamku, generałem Mateuszem  Gallasem 4 stycznia dogadali spisek przeciwko Wallensteinowi. Ten ostatni – wielki wódz wojny trzydziestoletniej niedawno jako rekompensatę utraconych włości otrzymał księstwo głogowskie. Fakt ten m.in. podkreśla tablica upamiętniająca miejsce narodzin generalissimusa. Znajduje się ona w czeskich Hermanicach, na zewnętrznej, północnej, ścianie miejscowego kościoła. Tekst niemiecki brzmi:

Dem Andenken

des grossen Feldherrn und Staatsmannes

Albrecht W. Eus. von Waldstein

gen. Wallenstein

Herzogs von Mecklenburg Friedland Sagan

und Grossglogau

kaiserl Generalissimus etc.

geboren in schlosse Hermanitz am 24 September 1583

… zu Eger am 25 Februar 1634  …..   …..

an 23 Februar 1884

W tłumaczeniu: „Pamięci wielkiego Wodza i Męża Stanu, Albrechta W[enzela] Euz[ebiusza] von Waldsteina zwanego Wallenstein. Księcia Meklemburgii, Friedlandu, Żagania i Głogowa, cesarskiego generalissimusa itd. Urodzonego w zamku Hermanice 24 września 1583 … w Egerze 25 lutego 1634 ….[zamordowanego]

[Ufundowana] 23 lutego 1884”

Foto: Ivo Šťastný, 14.9.2006 

http://www.vets.estranky.cz/clanky/vpm-okres-nachod/hermanice 

Tablica w hermanickim kościele.

1635, styczeń, - w mieście i okolicach panowały niezwykle niskie temperatury. Zimno było tak dotkliwe, że z pułków, które z Czech maszerowały 2 mile zmarzło ponad 50 ludzi. W okolicach miasta ponoć pojawiły się wilki. Widziano  watahę w ilości kilkunastu sztuk. Miały napastować okolicznych mieszkańców. Poszarpały 20 ludzi. Obecność wilczych stad w okolicach Głogowa kroniki notują do połowy XIX wieku. Starostowie często zarządzali polowania połączone z odstrzałem tych drapieżników. Tak tez stało się w 1646 r. zima po tym jak przed Bramą Brzostowską poszarpany został jakiś samotny mężczyzna. Ostatniego wilka miano zastrzelić pod Siedliskiem w 1845 r.

1652,12.01. - miejski chirurg udaje się na Zachód celem przeprowadzenia zbiórki środków na budowę świątyni protestanckiej. Głogowscy wierni po zakończeniu wojny 30-letniej otrzymali prawo zbudowania tzw. Świątyni Pokoju (jednej z 3 na Śląsku). Prawo do urządzenia obiektu nie niosło za sobą środków finansowych.  Ponieważ przy wielkiej, powojennej nędzy mieszczan brakowało wolnych sum do prowadzenia budowy, podjęto decyzje o przeprowadzeniu zbiórek. W tym wśród duchownych na Śląsku i w Saksonii. Kurfirst saski zezwolił na publiczną zbiórkę w swoim kraju. Wreszcie budowa postąpiła tak daleko, że 24 marca 1652 r. odbyło się pierwsze uroczyste nabożeństwo w nowym kościele. Trzecia zbiórka zorganizowana przez dwóch mieszczan umożliwiła budowę plebanii.

1746, 12.01. – odbywa się w twierdzy uroczyste ogłoszenie zawartego dnia 25 grudnia 1745r. pokoju w Dreźnie, kończącego tzw II wojnę śląską. Wieczorem iluminowano miasto, w którym w trakcie tej fety wyróżniło się seminarium Leopolda. Oświetlonym budynkom publicznym towarzyszyły występy orkiestr i zabawy mieszkańców. 

1793, 20/21.01. - od strony Głogowa wkroczyła na tereny Wielkopolski w ramach II rozbioru kolumna wojsk pruskich pod dowództwem  generała leutnanta Karla Philippa von Pollitza (1733-1805). Oddziały w szyku marszowym dotarły do Leszna i okolicznych miasteczek.

1813, styczeń – Po skrytym przejeździe cesarza w końcu grudnia narasta, w twierdzy niepokój związany z klęską na wschodzie. Komendant aż do Kalisza wysyła umyślnych po wiadomości o zbliżającej się nawałnicy.

1871, 9.01 - oddana została do użytku linia kolejowa z Żarkowa do Rudnej, tym samym Głogów otrzymał połączenie kolejowe z Legnicą i Wrocławiem

1919 

- 4.01. - konstytuuje się Centralna Rada Żołnierska V Korpusu [Zentralsoldatenrat des V. Armeekorps]. Rada przenosi się do Głogowa. Rada ta nie uznawała Centralnej Rady Żołnierskiej, regencyjnej w Legnicy.  Działalność Rady w Głogowie ograniczyła się do :kontrasygnowania rozkazów dowództwa V AK propagowania wśród żołnierzy wierności dla rządu i popierania werbunku do oddziałów samoobrony

- w tym samym dniu głogowski oddział saperów z 5 Batalionu Saperów przechodził do historii na froncie wielkopolskim. Niemiecki pociąg pancerny z Leszna z oddziałem saperów ppor. Hempla (Sprengabteilung - oddział do wykonania zniszczeń z 5 batalionu saperów z Głogowa) przez Pawłowice dojechał do stacji kolejowej w Poniecu, gdzie Niemcy zabrali stojące tam dwa wagony ze zbożem i kasę kolejową. Wycofując się, wysadzili ok. godz. 11.00 most kolejowy na kanale Rów Polski, miedzy Poniecem a Robczyskiem. Wybuch był tak silny, że w Robczysku powypadały szyby z okien, a zdezorientowani mieszkańcy wylegli na ulice. W drodze powrotnej do Leszna Niemcy zatrzymali sie na dworcu kolejowym w Pawłowicach. Następnego dnia wysadzony tor kolejowy został przez Polaków naprawiony. W Święto Trzech Króli,  6 stycznia o godz. 9.00 około 40 żołnierzy z garnizonu leszczyńskiego (znów oddział Hempla) przyjechało opancerzonym pociągiem do Kąkolewa. Kilkunastu z nich udało sie do pałacu, gdzie mieszkał tamtejszy proboszcz ks. Tadeusz Dykier. Dykiera aresztowano i zawieziono do Leszna, ale wobec braku konkretnych zarzutów został on po południu zwolniony.

- od 1.01. - oddział ppor. Fedora von Kleista z garnizonu głogowskiego, wyposażony w dwa działa polowe, wzmacnia pozycje niemieckie w okolicy Kargowej. Uczestniczy przez cały miesiąc w potyczkach  w powiecie babimojskim i wolsztyńskim.

- 7.01. – od 10 rano rozpoczęto we Wschowie masowe aresztowania Polaków. Przewieziono ich do Głogowa. Więźniów wtrącono do więzienia znajdującego się nieopodal gmachu Sądu.

Powstańcy wielkopolscy planowali zająć Wschowę. Jednak ubiegli ich Niemcy. Pod dowództwem majora Schucha przy pomocy materiałowej garnizonu głogowskiego zostały utworzone oddziały Grenzschutzu, które odparły Polaków. Z głogowskich składnic dostarczono konie, mundury, żywność, działa, samochody itp. … Już 5 stycznia Wschowa była gotowa na odparcie ataków powstańców. Jak widać wyżej – 7 zaczęto aresztować polskich przywódców.

- 17.01. - Komendant twierdzy i Rada żołnierska wydają obwieszczenie o tworzeniu Oderschutz – oddziałów samoobrony złożonych z ludności cywilnej w związku z nadciągającym zagrożeniem ze wschodu. Skierowano do mieszkańców wiosek instrukcję, w której nakazywano tworzenie straży obywatelskiej we wszystkich nadodrzańskich miejscowościach. Tekst instrukcji  w brzmieniu oryginalnym opublikował Zygmunt Rutkowski w szkicu: Z dziejów pogranicza brandenbursko - dolnośląskiego w pierwszym ćwierćwieczu XX stulecia. Znajdującym się w zbiorze: Nadodrzańskie Szkice Historyczne Zielona Góra l960, s. ll7 - l68.

- styczeń - zaburzenia w garnizonie głogowskim. Odmawiają służby Polacy. Uchwała Rady żołnierskiej V Korpusu przeciwko „bolszewickim” działaniom propolskim. 

1945, styczeń,

- zostaje wyprowadzony z koszar 54 zapasowy batalion grenadierów i sztab 352 zapasowego pułku grenadierów, w skład którego wchodził. Jednostka została skierowana do obrony Brzegu

- jak wspomina generał Hans von Ahlfen w wydanej wreszcie po polsku książce wspomnieniowej „Walka o Śląsk 1944/1945” (Wydawnictwo Dolnośląskie 2009) – docierają do Głogowa resztki „wędrującego kotła”: - dowództwo XXIV i XL Korpusu Pancernego, resztki 16 i 17 Dywizji Pancernej, 6 i 45 Dywizji Grenadierów Ludowych, 17, 72, 88, 214, 291 i 342 Dywizji Piechoty, oddział zaporowy von Ahlfena, oddziały wojskowe poza dywizyjne, służby zaplecza, obrony przeciwlotniczej i personel naziemny Luftwaffe. Z resztek tych oddziałów komanda zaporowe formują 22 bataliony Wehrmachtu - ale nie zostają one do obrony Glogau jak chciała dotychczasowa historiografia, tylko trafiają do odtwarzanego systemu obrony Śląska.

Na przykład 88 Dywizja Piechoty w styczniu 1945 traci dwóch dowódców: generała leutnanta, hrabiego von Ritterga, który 13.01. dostał się do niewoli w okolicach Piotrkowa Trybunalskiego. Jego następca,  płk Anders dostał się do niewoli 27 stycznia już nad Odrą. Berlin jeszcze nie wiedząc o losie dowódcy, mianował go 30 stycznia do stopnia generała majora. 

17 Dywizja Piechoty, jednego z najmłodszych generałów Wehrmachtu - Maxa Sachsenheimera – odradza się z „pozbieranych  resztek i pozostałości 88 i 291 DP”, które przedarły się w wędrującym kotle pod głogowskie mosty. Generał był rozważany na stanowisko komendanta twierdzy. Jednak na początku stycznia odwołany został do przeprowadzenia operacji w zakładach chemicznych w Brzegu Dolnym.

1947, od stycznia - starosta urzędował już w Głogowie, jednakże poszczególne referaty

przeprowadzały się ze Sławy, do kwietnia l947 r. Niektóre urzędy przez długi jeszcze okres miały siedzibę w Sławie, a pracownicy starostwa prawie przez cały rok dojeżdżali do pracy ze Sławy do Głogowa.

1949, 22.01. - Rozkazem Departamentu Personalnego MON, wystawionym przez RKU Głogów z siedzibą w Nowej Soli, został powołany do służby wojskowej w Centrum Wyszkolenia Sanitarnego w Łodzi, lekarz medycyny Wiesław Juszkiewicz. Ten fakt zdemolował system opieki zdrowotnej w powiecie i wyzwolił oddolny administracyjny ruch obrony doktora Juszkiewicza przed służbą w armii. Dzięki korespondencji poznajemy stan głogowskiej służby zdrowia w pierwszej połowie 1949 r.  Jak pisał Starosta do Ministra Obrony, uzasadnieniem dla pozostawienia lekarza w Głogowie, są przede wszystkim braki kadrowe. Na rozległym obszarowo terenie powiatu głogowskiego, liczącego ok. 47 000 mieszkańców, praktykowało wtedy 6 lekarzy. Jeden w Sławie Śląskiej (ówczesna nazwa), odległej o 30 km. Kolejny w Bytomiu Odrzańskim położonym 24 km od siedziby powiatu i jeden w Grębocicach po drugiej stronie miasta (10 km). Trzech lekarzy działało w Głogowie, gdzie znajdował się szpital na 100 łóżek i przychodnia obsługująca okoliczne gminy i środowiska. Pogotowie Ratunkowe powstanie dopiero w przyszłym roku. Rozwijaja się szkoły, w których trzeba objąć opieką lekarską uczące się dzieci i młodzież. Lekarskie małżeństwo Stefania i Czesław Ludwiczakowie i Wiesław Juszkiewicz musieli godzić swoje obowiązki szpitalne i w przychodniach z działaniami w specjalistycznej służbie zdrowia. Dr Juszkiewicz był również lekarzem zakładowym dla Stoczni Odrzańskiej, powiatowych placówek podległych MBP i resortu Ubezpieczeń Społecznych. Władze powiatu oceniały najpilniejsze potrzeby kadrowe na co najmniej 3 lekarzy.

            Interwencje władz powiatu i Stoczni Odrzańskiej przesunęły tylko obowiązek wojskowy lekarza o kilka miesięcy. Znajdujemy bowiem w jego aktach informację, ze latem tego roku, od czerwca do sierpnia przebywał na kursie oficerskim w Łodzi.

1208, grudzień - Henryk Brodaty z żoną Jadwigą w trakcie świąt Bożego Narodzenia gości Władysława Laskonogiego i Władysława Odonicza (stryja i bratanka, książęta wielkopolskie). W zjeździe też uczestniczą: siostra Henryka Brodatego, Adelajda Zbysława z synem Dypoldem, arcybiskup gnieźnieński Henryk Kietlicz, biskup poznański Arnold, bp wrocławski Wawrzyniec, bp lubuski Wawrzyniec, opat Lubiąża Gunter, są również synowie Henryka i Jadwigi:  Konrad Kędzierzawy (zmarł w 1217 po upadku z konia) i Henryk Pobożny. Zjazd głogowski, którego pretekstem były chrzciny najmłodszego, siódmego potomka głogowskiej pary książęcej, stał się także próbą zażegnania sporów miedzy książętami Wielkopolski.

Z okazji 800 rocznicy zjazdu TZG wydało okolicznościowe materiały informacyjne – (zob.: - http://www.glogow.pl/tzg/nowosci/2008/800lat_zjazd_1.jpg)

1252, 26.12. – w Kronice wielkopolskiej (przekł. K. Abgarowicz, Warszawa 1965 s. 112/113) znajdujemy taki opis wydarzenia:

„W roku pańskim 1252, w dzień św. Szczepana, pełnego chwały pierwszego męczennika, gdy biskup poznański Boguchwał odprawiał w swym kościele poznańskim uroczystą mszę, znakomity książę Wielkopolski Przemysł odznaczył zięcia swego, sławnego Konrada, księcia Głogowa, pasem i mieczem rycerskim”

1394, 28.12. - Konrad II oleśnicko-kozielski i Henryk głogowsko-żagański przyrzekają swoim manom i mieszczanom ziem i miast, chronić ich prawa. Dokument określa szczegółowo postanowienia w kwestii służby wojskowej. Poza granicami ziemi nie są oni obowiązani do służby chyba, że z własnej woli.

[Dokument w CDS XXVIII- s.40 dokument nr 149;]

            Na Śląsku armie tworzyli właściciele ziemscy, desygnując do niej służby rycerskie (Ritterdienste). Wynikało to z dawnego prawa rycerskiego. Obowiązek ten spoczywał na wszystkich wolnych posiadaczach, czyli właścicielach ziemi, duchowieństwie, sołtysach, mieszczanach. Oni tworzyli konnicę. Oddziały piechoty organizowano z ludności wiejskiej, która werbowano w zależności od ilości łanów lub dymów. W systemie śląskiej obronności dużą rolę zaczynają odgrywać miasta przygotowane do okrężnej obrony wraz z posiadanym uzbrojeniem i oddziałami – w Głogowie jeszcze trzeba trochę poczekać.

1462, 12.12. – w Babimoście odbywa się robocze spotkanie przedstawicieli dworów polskiego i czeskiego. Jest to konsekwencja wykonawcza Zjazdu Głogowskiego króla Kazimierza Jagiellończyka i Jerzego z Podiebradu.

  Król Jerzy z Podiebradu

1488, 28.12. - Koniec panowania Piastów w Głogowie.

Jan II, ostatni piastowski władca Księstwa Głogowskiego, sprzeciwił się jako lennik królowi Maciejowi Korwinowi. Spowodowało to najazd na księstwo Węgrów. W wyniku przegranych ciężkich bitew książę Jan II opuścił miasto. Zrzekł się swoich praw do Głogowa na rzecz króla  Macieja Korwina. Otrzymał za to 20.000 guldenów. Udał się do resztówki po swoim księstwie – Wołowa i Wińska. Pozwalał sobie na zgryźliwe żarty związane z grą słów – np. ze jest księciem ,którego stać na piwo a nie na wińsko. Nie przestał jednak używać tytułu księcia Głogowa i Żagania.

Blaschke w swojej Historii Głogowa uważa, że mogło to być również  w kwietniu 1489.

1542, 30.12 – edykt tolerancyjny króla Ferdynanda I.

1605, 15.12. - Joachim Funck (1571-1635), otwiera pierwszą drukarnię w Głogowie. Prowadzi swoje przedsiębiorstwo do 1631 r., kiedy z powodów prześladowań religijnych zmuszony zostaje do emigracji. Osiadł we Wschowie gdzie niebawem zmarł. Dzieło ojca kontynuował syn Wigand, wydający w Lesznie m.in. prace A. Gryphiusa.

1631, 30.12. - odbył się sejmik ziemski księstwa głogowskiego w całości poświęcony zagadnieniom wojskowym. Sejmik kierował przemarszami, wyznaczał kwaterunki i sposób aprowizacji wojsk cesarskich. Miał do tego narzędzia w postaci komisarza marszowego i landesdragona w każdym weichbildzie.

1633 - ok. 17.12. -  przybywa z Pilzna do Głogowa generał Mateusz Gallas. Miasto i twierdza zostały po raz kolejny odzyskane z rak nieprzyjaciół. Przybył by tworzyć tu podstawy władzy cesarskiej. Jednocześnie porozumiewa się tu z generałami Ottavio Piccolominim i Rudolfem Colloredo-Waldsee w sprawie zgładzenia Wallensteina. Mają na ten gest przyzwolenie cesarskie. Chcą tym samym  podkreślić swoją lojalność wobec dworu . Zapewniają przybyłego do miasta wysłannika cesarski generała Paula Andreasa Wolkensteina, że w najbliższym czasie odstąpią od swojego wodza. Głównym celem dowódców była chęć rozdrapania olbrzymiego majątku Księcia Frydlandu, Żagania i od nie dawna Głogowa. „…Trzem drapieżcom, którzy zjednoczyli swe siły, niewiele zależało na sprawiedliwości lub politycznych interesach dworu wiedeńskiego. Wietrzyli wielką zdobycz i nie chcieli z niej zrezygnować”…pisał Josef Janáček w swojej książce  Śmierć Wallensteina. (Katowice l976l, I wyd., l988 – II wyd.). Cesarz, natomiast zaniepokojony rosnącą popularnością generalissimusa i naciskany przez przestraszony dwór, zaakceptował plan. Został uruchomiony ciąg wydarzeń, który finał miał kilka miesięcy później w na zamku w Chebie, (z niemiecka – Eger) w zachodnich Czechach.

Albrecht Wenzel Eusebius von Wallenstein, 25 lutego 1633 r. został zamordowany przez grupę przeciągniętych na stronę przeciwników oficerów swojej armii.

1651, 1.12. – za murami twierdzy, w odległości 300 kroków od nich, wytyczono uroczyście plac na którym miał stanąć Kościół Pokoju – świątynia innowierców. Jak wiemy ze Świdnicy, gdzie łaskawością popisał się generał Freiherr von Hasslingen (późniejszy głogowski komendant), od atmosfery zgromadzonych zależała długość kroków. Już 10 grudnia na placu budowy, w prowizorycznej szopie odprawiono nabożeństwo.

1740, 16.12. - do króla Fryderyka II, nadciągającego na czele armii pruskiej na Ślask,  udaje się w tajemnicy przed habsburską komendą twierdzy, delegacja protestantów głogowskich - hrabia von Logau i starszy cechu rzeźników Kasper Mueller.

-  18.12. -  pruskie forpoczty docierają pod twierdzę.

- 22.12. - rozpoczyna się regularne oblężenie. Dowódca korpusu oblężniczego, książę Leopold von Dessau  miał do dyspozycji 7 batalionów piechoty i 15 szwadronów jazdy, ponad 6000 luf i ok. 600 szabel. Król Fryderyk II w liście do księcia Leopolda von Dessau rysuje obejrzaną twierdze i wskazuje kierunki najbliższych działań

  Odręczny rysunek umocnień twierdzy dokonany przez króla Prus.

1806, grudzień – Dziennik obrony twierdzy cd. : 

- 1.12. - Od rana ostrzał ze wszystkich dział. Rozmowa parlamentariuszy. Decyzja o poddaniu twierdzy.

- 2.12. - podpisanie  aktu kapitulacji w Brzostowie, w domu  pod nr 64. Przyjął jak wynika z aktu podpisanego przez strony: „komendant sił sojuszniczych Jego Cesarskiej Mości generał dywizji, kawaler Legii Honorowej Dominik Vandamme, od: wicegubernator twierdzy Głogów generał leutnant armii Króla Prus, de Reinhard i generał major, komendant placu [komendant garnizonu] w Głogowie de Marwitz”.

- wieczorem forpoczty wojsk napoleońskich weszły do twierdzy. Koszt utrzymania wojsk okupacyjnych obciążał zwyciężonych. Twierdze w Głogowie, Szczecinie i Kostrzynie były zastawem zabezpieczającym odszkodowania wojenne. Pruskie władze administracyjne rezydowały w mieście, ale władzę faktyczną sprawował gubernator francuski. Pierwszym gubernatorem Napoleon osobiście mianował generała Bertranda. Miał on przede wszystkim zinwentaryzować zdobycz i przygotować raport, na podstawie, którego cesarz miał zaprogramować podział łupów. W mieście pozostał regiment wirtemberski. Głogów na utrzymanie załogi francuskiej w latach 1807-1813 wyłożyć musiał ponad 1 225 000 talarów.

- 3.12 – do niewoli trafia 2485 żołnierzy piechoty, z czego 1549 zołnierzy z pułków „polskich” von Zastrowa i von Tschepego. To z nich będą wybierani później ochotnicy do oddziałów Księstwa Warszawskiego.

-  4.12. - Jeńcy wojenni wychodzą z Głogowa

- 5.12. - Francuzi przyprowadzili do Zielonej Góry z Głogowa jeńców pruskich, których umieszczono i przenocowano w miejscowej hali widowiskowej …wówczas to nadszedł nowy rozkaz gubernatora głogowskiego dotyczący egzekucji militarnych na następny rok.

- dni następne – do miasta wchodzi ok. 6-7 tysięcy żołnierzy bawarskich i wirtemberskich. [wykaz jednostek przedstawia dr Dietrich w swojej pracy Glogaus Schicksale...]-

- 13.12. - adiutant wicegubernatora von Reiharndta, kapitan von Brockhausen, uczestnik pertraktacji z oblegającymi, dojeżdża do Królewca gdzie relacjonuje przebieg oblężenia. Opuścił oddaną twierdzę zgodnie z warunkami kapitulacji.

- grudzień - do Warszawy wysłano 4000 karabinów z przeznaczeniem dla wojsk polskich gen. Dąbrowskiego,

1812, 9.12. - o godzinie 19.30 zdążający pospiesznie do Paryża Napoleon, przybył do Głogowa pod przybranym nazwiskiem diuka Vicenza. Miał zamieszkać w gościńcu na Rynku, ale nie było tam miejsca. Dopiero zawiadomiony o przybyciu gościa gubernator zaprosił go do zamku. Tutaj cesarz zjadł wieczerzę, spał swoje słynne 45 minut i w saniach odjechał dalej do Polkowic. Noc była tak zimna, że odmrożeń nabawili się towarzyszący saniom konni. Pobyt obfituje w anegdoty, wśród nich najsłynniejsze to próba zamachu na cesarza, policzek wymierzony przez niego wścibskiemu zaglądaczowi do sanek i fakt odmówienia noclegu w zatłoczonym, głogowskim zajeździe. Wiele z nich przekazuje wspomnieniach  Armand Caulaincourt, który towarzyszył Cesarzowi w podróży, bedacej ucieczką.

Napoleon przed wejściem do zajazdu „Dom Niemiecki” przy głogowskim rynku, na wprost -  budynek komendantury.

1889, 15.12. - Zakłady Kartograficzne Flemminga otwierają dział litografii na ceramice.

1911, 16.12. - położono fundament pod nową budową stołówki oficerskiej 58 poznańskiego pułku piechoty stacjonującego od 1860 r. w twierdzy. Okazała budowla stanęła naprzeciw plantaży na części dawnego gruntu ornego przy Promenadzie. Zarząd wojskowy wydzierżawił teren pod kasyno na 30 lat od miasta za 5999 marek rocznie. Koszty budowy wyniosły 80.000 marek.

1918, grudzień - Pod koniec miesiąca zaczynają przybywać do Głogowa agendy dowództwa V Korpusu Armijnego, który stracił swoja siedzibę w Poznaniu. Rada V AK wydawała w okresie 19.12.1918 – 14.4.1919 „Korpsmittellungsblatt fur das V. Armeekorps”.

1940, od grudnia, - do sierpnia 1943 r. klasztor redemptorystów był częściowo zajęty. Przebywała tutaj znaczna ilość dzieci w wieku 10-13 lat pochodzących z Berlina i Kolonii. Później zorganizowano w nim ochronkę i przytułek dla małych dzieci i starców.

1945, 12.12. - ówczesny wiceburmistrz Głogowa Adam Królak zorganizował prelekcję o historii Głogowa. W trakcie tego spotkania zawiązano Koło Kulturalno – Oświatowe. Wstąpiło doń 22 członków. Koło stało się prekursorem organizacji zrzeszającej regionalistów, pasjonatów historii ziemi głogowskiej. Organizowano spotkania z wykładami o dziejach miasta, wycieczki po Głogowie i okolicach, projekcje filmowe, książnicę publiczną, która przekształciła się w miejską bibliotekę, itd. Obecnie te tradycje kontynuuje Towarzystwo Ziemi Głogowskiej.

1950, 9.12. – trwają przygotowania do utworzenia garnizonu wojskowego. W dniu dzisiejszym w Głogowie w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej dokonano przekazania

kolejnych obiektów na terenie miasta:

„... Po uzgodnieniu i ustaleniu granic zdano i przyjęto-odebrano, następujące obiekty na terenie Garnizonu Głogów:

1.Głogów, ul. Nowosolna nr 9 i 37 – kompleks koszar i magazyn

2. Głogów ul. Kościuszki nr 15, Szpital kompleks 7 budynków – przekazano

3. Głogów, ul. Stalina – dwa budynki gospodarcze

4, Głogów ul. Staszyca nr 14, 15 – piekarnia i magazyn – przekazano

5. Głogów, plac ćwiczeń przy ul. Wita Stwosza.....”

(pisownia oryginału)

- 12.12. -  Gmina Nosocice z siedzibą w Ruszowicach przekazała w ręce MON poligon w okolicach Górkowa -  „... Prezydium Gminnej Rady Narodowej w osobie Zastępcy Przewodniczącego prezydium ob. Kotta Edwarda przekazuje następujący obiekt wojskowy na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej w osobie ppor. Kowalczyk Witolda Komendanta Garnizonu Głogów. Po obejrzeniu i ustaleniu granic zdano i przyjęto poligon znajdujący się przy wioskach Ruszowice, Jaczów, Strzyglice, Górkowo w ilości 227 ha 93 ar obszaru.” (pisownia oryginału)

Plan sytuacyjny zniszczonego kompleksu koszarowego tzw. „Luttichkaserne” przy ul. Rudnowskiej. Szkic wyk. w latach 50-ych XX w.

1981, 12/13.12. – zostaje wprowadzony na obszarze ówczesnej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) stan wojenny.

Znany głogowianin, Michał Cimek, na swoim blogu ten fakt opisywał tak: „Prawdę mówiąc początek stanu wojennego kojarzy mi się z pięknym, słonecznym, ale mroźnym i zaśnieżonym porankiem. Wyskoczyłem wtedy po mleko do sklepu i aby wybadać, dlaczego telewizja i radio milczą. Przy piwie pod sklepem dowiedziałem się, że "wybuchła" wojna, a raczej stan wojenny i że o 11.00 gen. Jaruzelski ogłosi stan wojenny i wygłosi stosowne przemówienie i orędzie do narodu. Po powrocie do domu czekaliśmy na te przemówienie. Gdy Jaruzelski skończył mówić, to zrozumiałem, że żarty się skończyły....”

13.-18.12 -  w tych dniach, po wprowadzeniu stanu wojennego trwał strajk okupacyjny w Hucie Miedzi "Głogów" w Głogowie. Uczestniczyło w nim ponad 4500 pracowników.

Dzieje pierwszej „Solidarności” i stanu wojennego w Głogowie próbuje opisać Michał Cimek, historyk pierwszej „Solidarności”. Przygotował obszerną książkę, która jeszcze nie znalazła wydawcy. Według ustaleń autora, po korekcie wcześniejszych publikacji (min. zeszyt 49 Encyklopedii Ziemi Głogowskiej)  internowani zostali:

Stanisław Orzech

Piotr Kuźmiak

Kazimierz Urban

Andrzej Kosmalski

Krystian Lelko

Franciszek Jurołajć

Jan Gaca

Marian Faryniarz

Aresztowani za strajk na Hucie po ogłoszeniu stanu wojennego.

Jerzy Jurkiewicz

Jerzy Lewicki (zwolniony za jakiś czas ze względu na stan zdrowia0

Jerzy Skibiński

Józef Sławiński

Janusz Paszkiewicz

Bogdan Przybylski

1982, grudzień, - zakończono elektryfikację głogowskiego odcinka trasy kolejowej Wrocław Szczecin: Ścinawa - Wróblin Głogowski. W dalszym ciągu nie położono drugiej nitki rozebranej przez czerwonoarmistów przed Głogowem od strony Wrocławia.

Czas przejazdu na trasach:

a) pomiędzy Wrocławiem Głównym a Głogowem (99 km):

    * 1944/45 r.: ok. 2:35 h

    * 1948 r.: część odcinka zamknięta

    * 1951/52 r.: ok. 2:15 h

    * 1967/68 r.: ok. 2:25 h

    * 1983/84 r.: ok. 1:55 h

    * 1989/90 r.: ok. 1:50 h

    * 1995/96 r.: ok. 1:45 h

    * 2002 r.: ok. 2:25 h (z powrotem: 2:05 h)

    * 2007 r.: ok. 2:25 h

b) pomiędzy Głogowem a Zieloną Górą (55 km):

    * 1944/45 r.: ok. 1:10 h

    * 1948 r.: ok. 1:25 h

    * 1951/52 r.: ok. 1:15 h

    * 1967/68 r.: ok. 1:15 h

    * 1983/84 r.: ok. 1:20 h

    * 1989/90 r.: ok. 1:00 h

    * 1995/96 r.: ok. 0:55 h

    * 2002 r.: ok. 1:00 h

    * 2007 r.: ok. 1:15 h

1251, 4.11. – wystawił swój pierwszy dokument książę Konrad II, samodzielny władca nowo utworzonego księstwa głogowskiego. 

1293, 9.11. –  z łaźni znajdującej się nieopodal wrocławskiego zamku, uprowadzony zostaje, zażywający tam kąpieli legnicki książę, Henryk V zwany Grubym. Ochronę księcia zmylili jego do niedawna zaufani rycerze, Lutek Pakosławic i Jasiek z Przylepu. W porwanie zamieszany też był pisarz książęcy Ludwik i najprawdopodobniej Bogusz Wezenborg i mieszczanin Walter de Pomerio. Wywleczonego z łaźni nagiego władcę porywacze naprędce odziewają w byle jakie łachy. Kolumna konnych, wśród których znajdować się też mieli kolejni Pakosławice: Pakuszko, Grabisza, Bernard i Jan pośpiesznie zdąża na zamek w Sądowelu pod Górą. Tu następuje preludium rozprawy. Jeniec dowiaduje się, że motorem tego aktu przemocy jest głogowski książę Henryk III. Tym sposobem Głogowczyk dochodził swoich praw wynikających z testamentu. Porwany nie zgadza się na ustępstwa terytorialne. Zostaje więc  przewieziony do Głogowa. Tu umieszczono go w klatce, będącej całodobową szykaną. Więzień nie mógł się w niej wyprostować, obrócić czy usiąść. Kontaktowi ze światem zewnętrznym miały służyć dwa niewielkie otwory.  Po 6 miesiącach spełnił żądania. Według porozumienia książę legnicki miał ustąpić z zajmowanych posiadłości w księstwie wrocławskim, dostarczać kontyngentu wojskowego do 100 konnych i oświadczyć, że nie będzie ścigał swoich oprawców

To tyle legenda oparta o zapis w „Kronice książąt polskich”. A prawda historyczna?

Potocznie używane przezwisko Gruby, prof. K. Jasiński (Rodowód Piastów Śląskich) zamienia na Brzuchaty. Zgadzający się z nim prof. M. Cetwiński używa imienia Lewtko czy Lutko zamiennie z  Lutek. A motyw porwania nagiego władcy z łaźni ten ostatni uważa jako symbol a nie fakt, który mógł mieć miejsce w historii. Pojawiający się 6 miesięczny okres więzienia badacze ograniczają do 3 miesięcy. Samo więzienie tez mogło nie mieć takiej drastycznej formy. Świadczyć o tym może dokument wystawiony przez Henryka Brzuchatego 16 stycznia 1294 r. Panuje opinia, że ustępstwa Henryka V miały kapitalne znaczenie dla przyszłości Śląska. Głogowczyk otrzymał koleje terytorium, ale bez Wrocławia. Ten fakt być może miał znaczący wpływ na osłabienie pozycji księcia w walce o powstanie silnego Królestwa Polskiego. Natomiast księstwo wrocławskie, okrojone od zachodu, coraz bardziej ulegało postępującemu niemczeniu przez napływ mieszczaństwa osaczającego słowiańskie rycerstwo.

Pieczęć piesza Henryka Brzuchatego

1473, 11.11. – Ulewnym deszczem zakończyła się trwająca od początków kwietnia susza.

1488, 18.11. – Serb Wilhelm von Tettau stojący na czele oblegających Głogów oddziałów króla Macieja Korwina wynegocjował wreszcie warunki na których broniące się do kilku miesięcy miasto zostanie oddane. Załoga czeska ze swoim dowódcą von Nasslowskim opuszcza stanowiska obronne w nieźle ufortyfikowanym mieście. Ustalone zasady pozwalają Czechom w zwartym ordynku odejść w dowolnie wybranym kierunku. Mieszczanie wreszcie odetchnęli. Mogli rozpocząć odbudowę i usuwanie dokonanych zniszczeń.

1596,17.11. – następuje eskalacja konfliktu zwanego później wojną piwną.  Utrzymująca się z warzenia i sprzedaży piwa poważna część mieszczan głogowskich zaczyna odczuwać konkurencję zewnętrzną. Do jurydyki kolegiackiej dostarczane jest tańsze piwo wrocławskie. I choć Rada Miejska juz w 1560 r. zabroniła wprowadzania obcego piwa do miasta i kupowania tegoż przez głogowian w szynkach na Ostrowie Tumskim, to był to martwy zakaz. Do tego dnia. Dziś w Bramie Odrzańskiej grupa zwerbowanych przez szynkarzy osiłków dokonuje przeszukań wracających do miasta z Ostrowa. „Aresztowano” wiele litrów piwa. Na miejscu było likwidowane w przyjemny dla samozwańczych celników sposób. Po prostu je wypito. Na skutek nie trzeba było długo czekać. Wieczorem grupa pijanych mężczyzn awanturowała się w Rynku. Burdy trwały długo. A ich uśmierzanie do następnego dnia. Bramy miejskie miano otworzyć dopiero wtedy kiedy aresztowano ostatniego awanturnika.

W 1597 i 1598 r.  doszło do jeszcze poważniejszych zaburzeń. Mimo prób mediacji starosty generalnego, trudno było tą wojnę gospodarczą zakończyć.

Głogowska wojna o piwo [Glogauer Bierkriege]  znalazła swój kres dopiero w 1778 r.,  za panowania Fryderyka II.

1759, od 1 do 10 listopada, - przebywa w Głogowie rażony atakiem podagry  król Fryderyk II. Choroba zaatakowała jego lewą rękę i nogi. Do tych boleści dołączyła też febra. Oprócz dolegliwości fizycznych męczą pruskiego króla inne zmartwienia. Kończący się rok jest pasmem klęsk militarnych. Po przegranych bitwach pod Kijami i Kunowicami, na Ziemi Lubuskiej i Śląsku trwają przemarsze wojsk. W okolicach Głogowa Rosjanie i Austriacy roztasowują się z zamiarem przezimowania. Kozacy pustoszą okolice Sławy, palą Krzepielów, Górę, Wąsosz, plądrują tereny aż pod Zieloną Górę i Świebodzin.. Ale w bezpiecznej, do dziś nie zdobytej twierdzy król jest niezagrożony i spokojnie może się kurować. Choć miasto jeszcze się nie podniosło z ubiegłorocznego pożaru, komendant twierdzy zapewnia władcy znośne warunki pobytu. W okolicy pobliskich Serbów, na prawym brzegu Odry powstaje stały obóz, w którym przez najbliższe lata będą przebywały kilkutysięczne pruskie oddziały.  Załogę twierdzy stanowią ozdrowieńcy pułku (późniejszy  nr 37), który poniósł ciężkie straty w bitwie pod Kunowicami. I choć tuż po wielkiej bitwie załamany Fryderyk miał pisać: - „Nie jestem już panem mego wojska... Sądzę, że wszystko jest stracone. Nie przeżyję katastrofy mej ojczyzny. Do widzenia na zawsze!” – to szybko wraca do formy. Odpoczynek w Głogowie dopomógł. I znowu sprzyja u fortuna.

1790, 21.11. – poświęcenie nowo wybudowanego ewangelickiego kościoła garnizonowego Zaprojektowany przez Christiana Schulze, głogowskiego radcę budowlanego skończył właśnie budować przedsiębiorca budowlany Mohrenberg. Powstał na gruzach byłej apteki jezuitów i leżącego za nią budynku biblioteki i kosztował 11 tys. talarów. Nie nadano mu imienia. Nad wejściem miał królewską dedykację – „pobożnemu wojsku...”. Dotąd nabożeństwa dla żołnierzy wyznania ewangelickiego miejscowego garnizonu odbywały się w jednej z sal na zamku. Okresowo zajęty bywał na magazyn na magazyn; sala modlitw przenoszona wtedy była do sali domu pod „Czerwonym Orłem”, naprzeciwko głównego odwachu przy rynku. Ruiny kościoła zostały rozebrane w końcu lat 50 XXw.

1806, listopad 

- Dziennik obrony twierdzy: 

7.11. - po południu, ok. godz. 15,  pojawili się we wsi Kamiona (Ziebern) pół godziny od miasta, nieprzyjacielscy żołnierze; jako pierwsi pojawiają się pod walami bawarscy strzelcy i dragoni;

8.11.  - ostrzeliwuje twierdzę jedna bateria, przybywa dwóch parlamentariuszy, oblegający zajmują Ruszowice, Żarków;

10.11.  -  pożar w twierdzy.

13.11. – ostrzeliwuje miasto 5 baterii 12 funtowych dział, do bramy Wrocławskiej dochodzi 2 parlamentariuszy, z pismem od gen Lefebre. Do Kamiony na rozmowę z księciem Hieronimem udaje się mjr v. Puttlitz, dowódca jednego z batalionów piechoty i kapitan v. Brockhausen, adiutant wicegubernatora.

14.11. -  przybywają dwie dodatkowe, nowe baterie

15.11. - ostrzał granatami od 4 rano; odcięto dopływ świeżej wody, -„wodociąg został zatkany i przecięty – pozostała woda z Odry”

18.11. - wypad 48-osobowego oddziału pod dowództwem kapitana von Moritza. Wzięto do niewoli, 1 sierżanta i 22 żołnierzy. 4 artylerzystów miało smolne podpałki do spalenia nieprzyjacielskiego wyposażenia.

27.11. - rebelia w batalionie pułku von Zastrow. Ucieka 100 ludzi przez bramę Odrzańską. Przy okazji wysadzili most na Odrze, zniszczyli liczne umocnienia i zagwoździli wiele armat. Od ostrzału artyleryjskiego ginie 10 uciekinierów.

28.11. – książę Hieronim zostaje skierowany do Kalisza. Dowódcą oblegających zostaje gen.  Dominik Vandamme

29.11. - z Kostrzyna przybywa Odrą ciężka artyleria – 4 ciężkie i 6 małych moździerzy., 4 ciężkie haubice;

30.11. – o 6,00 rano rozstrzelany zostaje żołnierz narodowości polskiej Konarski, złapany na gorącym uczynku przywódca grupy dezerterów;

31.11. - nawałnica artyleryjska trwająca 2,5 godziny (od 6.30 do 9.00) skłoniła dowództwo z generałami F. von Reinhardtem i O. von Marwitzem do rozpoczęcia negocjacji na rzecz poddania;

–  „Xiążę Hieronim, dowodzący sprzymierzeńców woyskiem, opasawszy Głogów i kazawszy wysypać w około tey twierdzy baterie pociągnął … ku Kaliszowi, a pod Głogowem zostawił Generała Vandamme z korpusem wirtemberczyków. Nadeszły tam większe działa i moździerze dopiero dnia 29 listopada i zaraz je na baterie zatoczono. Po kilkugodzinnym z nich strzelaniu poddała się twierdza przez kapitulacja…[przejęto] ….2500 ludzi, dosyć znaczne magazyny sucharów , zboża, i prochu tudzież do 2000 dział są owocem tej ważnej zdobyczy, a ważnej z dobroci, fortyfikacji i położenia twierdzy.” [Biuletyn Wielkiej Armii nr 38]

15 listopada - oblężenie twierdzy, widok z Góry Górkowskiej. (rys. R. Knoetel)

1809, listopad - Joseph von Eichendorff (1788-1857), był poetą niemieckim epoki romantycznej. Pochodził ze Śląska. Urodził się w Łubowicach k/ Raciborza, a zmarł i został pochowany w Nysie. Po studiach na uniwersytecie w Heidelbergu wraz z bratem Wilhelmem pomagał ojcu w zarządzaniu rodzinnym majątkiem w Łubowicach. Na początku listopada 1809 roku młodzieńcy wybrali się do Berlina. Z Wrocławia na pokładzie statku transportującego Odrą węgiel dopłynęli do Frankfurtu. Wrażenia z wyprawy i towarzyszące jej perypetie, poeta zanotował w dzienniku, który prowadził z przerwami od roku 1800. Głogowa dotyczy niewielki fragment. Trzeba pamiętać, ze twierdza była wtedy w rękach francuskich jako zastaw spłaty kontrybucji wojennej, przebywanie było utrudnione.. Przedstawiamy notatki dotyczące wrażeń ze spływu ziemią głogowską aż do granicy z Marchią Brandenburską, która przebiegała w ok. Zielonej Góry. [Zwrócił uwagę i przetłumaczył tekst A. Bok]

1809, 9.11. – „Około godziny jedenastej powędrowaliśmy pod Bramę Odrzańską [we Wrocławiu - wm], skąd przeprawiliśmy się do portu.... około dwunastej, przy pogodnym niebie i wysokiej wodzie ... Wrocław skrył się w błękitnej dali. Na prawo i lewo umykały niekończące się dąbrowy. Wiele dużych wysp. Już w ciemnościach dotarliśmy do Dyhernfurtu [Brzeg Dolny], gdzie rzuciliśmy kotwicę na wprost wielkiego, pięknego pałacu Hoyma. .....

1809, 12.11. – Odpłynęliśmy bardzo wcześnie. Kiedy po raz pierwszy wyszedłem na pokład, przepływaliśmy właśnie pod mostem w Wielkim Głogowie. Głogów, który położony jest całkiem przy Odrze, prezentuje się stąd prawie w zupełności, ze swoimi rozległymi fortyfikacjami, wieżami i starymi, wielkimi domami. Wcześnie po obiedzie dwa statki znów pozostały w tyle za nami i osiadły na piasku. Toteż i my przywiązaliśmy nasz statek do krzewów w spokojnej zatoce; nasi ludzie pospieszyli tamtym na pomoc, my obydwaj zostaliśmy sami i wyszliśmy wreszcie na brzeg, po tym jak trzy dni i noce nie stąpaliśmy po lądzie.

Na nieszczęście na całym statku skończyły się chleb, tytoń i piwo. Trzeba, więc było dziś, przy niedzieli, obejść się przez cały dzień haustem twardej odrzańskiej wody, którą zresztą musieliśmy pić już wczoraj. Wreszcie pod wieczór stanęliśmy na kotwicy w przestronnym porcie pod miasteczkiem Bytom. Położone jest ono nadzwyczajnie przy Odrze, na dość wysokich, stromych i gołych pagórkach z wieloma parowami. Gdy zaś posililiśmy się naprędce sporządzoną sztuką wołowiny, udaliśmy się na górę do miasta, które jest rodzaju Krapkowic, i poszliśmy na rynek do gospody Pod Złotym Lwem, W jednej i tej samej izbie grano tam w bilard, a przy haniebnej muzyce tańczyli pospołu poczciwi mieszczanie, czeladnicy i wypucowane panny.

1809, 13.11. – Zaraz za Bytomiem szczęśliwie przeprawiliśmy się przez straszną tamę. Ku dziewiątej przepływaliśmy obok osady handlowej Carolath [Siedlisko], należącej do księcia Schönaich. Wielki starodawny zamek księcia z gankami i długim frontem, z należącymi do niego szklarniami i ogrodami, wspaniale prezentuje się na wzniesieniu ponad Odrą. Na prawo leży osada, stara i rozrzucona na pagórkach. Wielka liczba ożaglowanych statków, które tu pływają w dół i w górę rzeki. Niedługo potem przepływaliśmy obok Nowej Soli, niskiego lecz prawdziwie przyjemnego miasteczka Braci Morawskich, gdzie buduje się wiele statków. Komiczna besztanina między naszymi marynarzami i ludźmi z przeprawiającego się promu, o który prawie otarł się nasz statek.

1809, 14.11. – Był jasny dzień, szron przyozdobił statek i poranną okolicę. Nie odpłynęliśmy jeszcze daleko, kiedy nasz pierwszy statek osiadł znów na niewidocznej ławicy piasku. Rzuciliśmy kotwice w środku nurtu, lecz dopiero koło południa udało się połączonymi siłami pachołków ze wszystkich statków tamten oswobodzić. Podczas tej dłużącej się przerwy pisałem znów dziennik. W tym czasie przyłączyło się do nas kilka „kaczek”, tak że utworzyliśmy karawanę złożoną z ośmiu statków. Wkrótce po obiedzie zrobiliśmy krótką przerwę nieopodal granicznej wsi Althammer [Tarnawa, w gm. Zabór k/ Zielonej Góry - wm], gdzie uiszczane jest cło, i opuszczając nasz ojczysty Śląsk wpłynęliśmy do Marchii Brandenburskiej. Również tu, jak podczas całej podróży, obydwa brzegi pozostawały bez jakiegoś urozmaicenia: żadnych gór, żadnych uprawnych pól, nieliczne wsie, same odludne lasy liściaste, przez jesień ogołocone i pozbawione barw.

1837, 23.11. – na wzgórzu szubienicznym ścięto toporem mordercę nazwiskiem Schnabel. Było to ostatnie publiczne wykonanie wyroku kary śmierci.  Kaźń opisał F. Reuter we wspomnieniach zatytułowanych „Festungstid”. O wydarzeniu dowiedział się w trakcie odbywania kary w głogowskiej twierdzy.

1887, 13.11 – urodził się w Głogowie w rodzinie zawodowego żołnierza (sierżanta, Richarda Kube i Idy z d. Kadach)  Richard Paul Wilhelm Kube.  Tu spędził wczesne dzieciństwo. Od 1894 rozpoczął naukę w szkołach berlińskich. Polityk, członek NSDAP i SS. W czasie wojny od października 1941 r. Gauleiter i gubernator Białorusi.

22.9.1943 r. został zabity w zamachu partyzantów białoruskich.

Wilhelm Kube.

1918, 9.11 – wieczorem dochodzi do zamieszek wywołanych przez żołnierzy garnizonu. Wiecujący w koszarach Alsen (ul. Sikorskiego) żołnierze, opuszczają pod wpływem agitacji liderów miejsce zakwaterowania. Udają się do koszar artylerii na Ostrowie Tumskim.  Po drodze tłumy manifestantów demolują sklepy i urzędy, zniszczono klub i kasyno oficerskie 58 pułku piechoty przy Promenadzie …

10 listopada,  22 letni żołnierz, Karl Specht staje na czele nowoutworzonej  Rady Robotników i Żołnierzy. Jak wynika z opublikowanej odezwy, w jej składzie znaleźli się głównie żołnierze garnizonu. Na 14 członków było tylko 3 robotników. Wśród żołnierzy z kolei tylko trzech pochodziło z jednostek liniowych – 5 batalionu saperów i 58 pułku piechoty. Pozostali to ozdrowieńcy i dekownicy jednostek tyłowych. Rada wybrała nowych dowódców kompanii, usunęła szczególnie znienawidzonych przełożonych. Zamieszki trwały trzy dni. Adam Królak, podawał informację, „...że Specht zginął na barykadzie w Rynku wraz ze swoimi ludźmi”.  Nie znajduje to potwierdzenia w dostępnych materiałach. Natomiast juz po trzech emocje i nastroje opadają. powracające do miasta zdyscyplinowane oddziały frontowe mają wpływ na zdemoralizowanych żołnierzy garnizonu.

Czasami w starszych opracowaniach pojawia się termin „rewolucja głogowska” i błędna data 9 listopada 1917.

Plakat – Odezwa do żołnierzy, informacja o ukonstytuowaniu się żołnierskiej Rady Delegatów w Głogowie. (Ze zbiorów P. Lewickiego)

listopad -  przyjechał w dwuosobowej delegacji do Głogowa  do  „Głównej komendy…” Pastor ze Świętna nad Obrą na Babimojszczyźnie, Hegemann. Jest on inspiratorem i przywódcą neutralnego „Wolnego Państwa Świętno”. „Państwo” to leżało miedzy Niemcami a powstańczą Wielkopolską. Do Głogowa przyjechał w celu zapewnienia siły zbrojnej. Przyjęty w komendzie twierdzy trafił na okres zawirowań związanych z demobilizacją i powstaniem wszechwładnych Rad Robotniczych i Żołnierskich i „…generał mi mówi – nie mam ani jednego człowieka , proszę się zwrócić do rady żołnierskiej. Ta składała się z jednego podoficera i jednego gefrajtra, którzy jednak odrzucili nasze żądania i mówili tylko o braterstwie z Polakami”.

1938, z 9 na 10.11. – w całej Rzeszy trwa tzw. „noc kryształowa” (od rozbijanych kryształowych szyb wystawowych). W Głogowie zostały również zdewastowane sklepy żydowskich kupców. Bojówki nazistowskie splądrowały i spaliły synagogę. Ruiny, niedługo później,  zostały rozebrane do fundamentów, by nie został ślad po żydowskiej świątyni.

1948, 1.11 – w  Komendzie Powiatowej Milicji Obywatelskiej zatrudnionych było w tym dniu   90 milicjantów, w tym: 1 oficer, 47  podoficerów,  39 szeregowych i 3 pracowników cywilnych. Komenda od października 1948 r. zajmowała pomieszczenia w budynku przy Alei Wolności.

1955, 28.11. – Tą datę nosi zrządzenie Szefa Sztabu Generalnego, nr 0261/Org, rozkazujące przeformowanie głogowskiego 112 pułku artylerii ciężkiej na etat 4/124 PAA do 31 marca 1956r. W związku z tym przeformowana jednostka otrzymała nazwę – 112 pułk artylerii armat i stan 718 żołnierzy oraz 12 pracowników cywilnych. W skład pułku wchodziły:

1 dywizjon artylerii ciężkiej – 12 armato-haubic 152 mm wz 37,

1 dywizjon artylerii armat (1daa) – 12 armat 100 mm BS-3,

1 dywizjon szkolny 2 armato-haubice 152 mm i 2 armaty 100 mmm.

Na wypadek „W”, pułk formował na bazie szk., 2 dac z 12 a-h152 mm. 

1967, 5.11 - W Zamku Książąt Głogowskich, w 3 odbudowanych salach zachodniego skrzydła, nastąpiło uroczyste otwarcie Muzeum Hutnictwa i Odlewnictwa Metali Kolorowych. Zgromadzono tu i eksponowano zbiory pochodzące głównie z wykopalisk doktora Tadeusza Kozaczewskiego. Do niedawna artefakty z wykopalisk na ziemi głogowskiej prezentowane były w pomieszczeniach Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej gdzie w 1965 r. utworzono Izbę Muzealną. Organizatorem i pierwszym dyrektorem muzeum głogowskiego był mgr Mieczysław Kaczkowski.

Pierwsze lata w Muzeum (ze zbiorów Józefa Kaczkowskiego)

1990, 1.11. - głogowska filia legnickich Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego “Milana” z Legnicy stała się samodzielnym Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Handlowym “Adena”

Data podpisania umowy: 1990-10-26; Data rejestracji firmy w KRS: 2002-09-06

Hala ZPDz „Milana w Głogowie ok. 1977 r.

1993, 9.11. – w miejscu, w którym znajdowała się w latach 1892 – 1938, synagoga głogowska, odsłonięty został pomnik (proj. inż. arch. Dariusza Wojtowicza) upamiętniający wkład społeczności żydowskiej w rozwój Głogowa.

Makieta Synagogi na Starym Mieście

1324 - przed 12.10. - wojna książąt głogowskich z Pomorzem.

1331, od 1.10. - w Głogowie odbywa się zjazd książąt ścinawskiego, legnickiego i oleśnickiego z Janem Luksemburskim, który uroczyście przejmuje księstwo głogowskie we władanie Czech. Nadanie licznych przywilejów mieszczanom głogowskim 

1491, 2.10. - stany głogowskie złożyły przysięgę hołdowniczą królowi Czech, Władysławowi Jagiellończykowi

1493, październik - następuje kulminacja sporu mieszczan głogowskich z namiestnikiem Jana Olbrachta Janem Karnkowskim. Nazywany był przez społeczność niemiecką Polakiem. Swoje rządy rozpoczął od wprowadzenia kolejnych podatków. Na skutek odrzucenia zarządzeń polecił wtrącić do zamkowej wieży burmistrza Marcina Arnolda i ławnika Mikołaja Linka. W trakcie narastania oporu mieszczan aresztował znamienitych rajców, których uznał za podżegaczy. 9 października skazał na śmierć Mikołaja Agricolę. Wyrok został wykonany -  Agricola zginął z ręki kata. Jednak to był dopiero początek konfrontacji siły władzy państwowej z samorządnością. Wczesnym rankiem 16 października Starosta Karnkowski rozkazał w imieniu króla Polski w ciągu dnia ściąć wszystkich uwięzionych. Mediacjom w konflikcie oddał się Ernest von Tschammer, szlachcic i posiadacz ziemski, przyjaciel namiestnika

Więźniowie zastali przygotowani na śmierć, opatrzeni św. Sakramentami. Przygotowano wszystko do wykonania wyroku. Mediator udał się na ratusz i uzyskał od starosty, przesunięcie wyroku o jeden dzień. Należy podejrzewać, że jego bezkompromisowe zachowanie wynikało nie tylko z żołnierskiego charakteru a przede wszystkim gry prowadzonej przeciw mieszczanom. Bowiem po jego stronie opowiedziała się lokalna arystokracja. Karnkowski dał się uprosić. Obiecał ułaskawić więźniów pod warunkiem ich upokorzenia. Miasto na klęczkach miało prosić o łaskę. Jak pisał J. Blaschke -  „więźniów sprowadzono na ratusz, stąd szli oni w nędznym ubraniu, z gołą głową, i boso, w towarzystwie swoich ziomków w podobnej postawie, parami przed zamek. Przybywszy na most zamkowy, pochód zatrzymał się, i gdy Polak i Tschammer z wielką świtą pojawili się, wtedy radni miejscy zdjęli nakrycia głów i obuwie. Więźniowie padli na ziemię z rozkrzyżowanymi ramionami, wszyscy inni rzucili się staroście do stóp i wołali: - Łaski-Łaski.” Mediator, Ernest von Tschammer wygłosił ostre przemówienie, oskarżające mieszczan o samowole i rebelianctwo. Podkreślał moc łaski królewskiej i chęć zapomnienia o nieposłuszeństwie poddanych. Wymagał uznania tych doświadczeń jako ostrzeżenia.

Z uwięzionych uwolniono wszystkich z wyjątkiem Piotra z Głogowa i burmistrza Arnolda. Z nieznanych dotychczas przyczyn Piotr został odprowadzony do więzienia i otrzymał kilka dni później wolność za specjalną pokutą. 31 października 1493 z więzienia do ratusza i stamtąd aż do mostu zamkowego szedł na kolanach. Przed zamkową bramą miał ukorzyć się przed starostą, który po raz kolejny wykazał łaską pokazując swoja moc. Z ułaskawienia wyłączony Martin Arnold. Nie prosił o zmiłowanie i 8 grudnia został ścięty na dziedzińcu zamkowym.

Procesja rajców przed starosta Janem Karnkowskim.

1532, 23.10. - urodził się w Kożuchowie Joachim Cureus, lekarz i kronikarz głogowski (zm. 21.01.1573), wpływowy syndyk miejski w Głogowie (od 1559 r.-1564 r.). Autor „Gentis Silasiae Annales” w której użył po raz pierwszy nazwy Dolny i Górny Ślask.

1549, 2.10. - w trakcie obrad sejmiku księstwa powstaje nowy rejestr „potrzeby wojennej”. Wynika z niego, ze księstwo miało wystawić 466 koni, w tym weichbild głogowski 118.

1575, 3.10 - zapisana została w kronikach bójka sukiennika z krawcem, zakończona śmiercią tego drugiego.

1616, 02.10 - urodził się wielki poeta Andreas Gryphius, późniejszy syndyk głogowski. Czterdzieści cztery lata  później,  10.10. 1660 zostaje w mieście wystawiona jego sztuka pod tytułem „Głóg.”

Andreas Gryphius

Jedna z kart tytułowych dzieł A. Gryphiusa.

1628, 29.10. - o godzinie 3 nad ranem, wykorzystując fakt, że przy bramach służbę mieli katolicy, do miasta wchodzi pułk dragonów księcia opawskiego Karla Euzebiusza von Liechtensteina. Sprowadził go starosta Jerzy Oppersdorf celem rozprawienia się z innowiercami. Pułk liczył 3000 ludzi. Kwaterowano (traktowano to jako szykanę) ich u tych mieszczan, którzy nie deklarowali wyznania katolickiego. Wieczorem, ok. godz. 17.00  3 duchownych ewangelickich zostało aresztowanych.. Cały pułk w mieście przebywał do 2 listopada, potem kompanie wyszły w teren, rekatolizować pozostałe miejscowości księstwa. 

- „ Jest dowiedzionym i powszechnie znanym jako to regiment Lichtensteina wsie i miasta pustoszy, a wielu uczciwych ludzi swoje dobre imię, a po części także życie postradało, dzieci ich na żebry iść musiały…” – [wyciąg źródłowy przedrukowany w: Historia Polkowic, s. 25]

- „Najhaniebniej postępowano w Głogowie, gdzie bezbronnych zmuszano do wyrzeczenia się wiary, zadawano kary cielesne, odbierano sen aż do zwątpienia, matkom niemowlęta wyrywano i przed ich oczyma męczono i popełniano rzeczy jeszcze gorsze." [wspomnienia. ewangelika]

Dragoni siłą nawracający na wiarę.

1678, 7.10. – w piątek ok. godz. 22,30 wybuchł wielki pożar, który zniszczył po raz kolejny ratusz i dużą cześć miasta. Z ratusza zostały tylko boczne mury, zawaliła się wieża.

Pożar zapisany został w księdze Chrztów Kolegiaty na Ostrowie Tumskim 7 października – Przez wiele lat na wspomnienie tego nieszczęścia ognia odprawiane było tego dnia (7.10.) - tzw. nabożeństwo pożarowe w kościele farnym p.w. Św. Mikołaja.

1745, 30.10  - przez miasto wracają do Berlina zwycięzcy spod Dobromierza k. Kamiennej Góry (Hohenfriedeberg) i innych bitew II wojny śląskiej. W twierdzy pozostaje pokojowy garnizon. W kolegium jezuitów oraz w klasztorach franciszkanów i dominikanów przebywają setki jeńców austriackich i saskich

1771, 8. 10. - od 1764 r. trwa budowa kościoła ewangelickiego, który otrzyma później imię „Łódź Chrystusowa”. Dzięki dofinansowaniu dworu królewskiego powoli zmierza do końca. W dniu dzisiejszym zdarzyło się nieszczęście. W trakcie prac budowlanych zawaliło się sklepienie w kościele ewangelickim. Zginęło 2 murarzy i pomocnik.

1806, 31 10. - do  miasta przybywa generał lejtnant Franz Joachim von Reinhardt, 24.10.1806 Został mianowany wicegubernatorem twierdzy (Vizegouverneur von Glogau). Syn wysokiego urzędnika królewskiego. W wojsku od 1758 r. w 2. pułku piechoty. Uczestniczył w bitwach wojny siedmioletniej. Był min. dowódcą pułku piechoty w Kętrzynie w Prusach Wschodnich. Za wcześniejsze zachowanie w polu otrzymał w dn. 8.06.1789 r. Oplm. Stary i chory, jak piszą świadkowie epoki, jesienią 1806 emerytowany. Stopnie generalskie: od 1.01.1795 r. - Generał major, od 1802 r. - Generał lejtnant.

W obliczu zagrożenia austriackiego zostaje mianowany urzędującym wicegubernatorem twierdzy. Ma stanowić wzmocnienie dla sztabu twierdzy, którym dowodzi dotychczasowy komendant twierdzy generał major Otto Sigismund von der Marwitz, (ur. 1746 – zm. 1819). Posiadający tytuł gubernatora Głogowa (Gouverneur von Glogau) od 12.12.1794 r. Generał kawalerii, książę Eugen von Württemberg, jest nim tylko tytularnie. Twierdza nie posiadała etatu gubernatora. 

1808. 23.10. - generał lejtnant Franz Joachim von Reinhardt i generał major Otto Sigismund von der Marwitz stanęli przed sądem wojennym za poddanie Głogowa. Zostali skazani w procesie karnym na karę twierdzy. Gen. von Reinhardt zmarł 7.08.1809 r. w twierdzy kłodzkiej. 

1825, 30.10 - Po ponad rocznym wakacie zostaje obsadzone stanowisko dowódcy 9 Dywizji mającej siedzibę w głogowskiej twierdzy. Dowódcą zostaje generał leutnant [patent otrzyma dopiero w 1932 r. z datą 1.4.1824 r.] Karl Wilhelm Georg von Grolmann (30.07.1777-1.06.1843) pruski generał piechoty, syn członka Rady Państwa, Heinricha Dietricha von Grolmana. Od 14 roku życia w wojsku. Błyskotliwy oficer liniowy i sztabowy. W 1807 r. za postawę na polu bitwy otrzymuje najwyższe odznaczenie bojowe Order Pour le Merite. Daje się poznać jako nowocześnie myślący, chcący przełamać dotychczasowe przestarzałe schematy, oficer. Trafia do Wojskowej Komisji Reorganizacyjnej Armii. Styka się w niej m.in. z Clausewitzem i von Boyenem, a pracuje w otoczeniu Scharnchorsta, Steina i Wardenberga. Wraz z nimi, nie mogąc zaakceptować pronapoleońskiej polityki króla Fryderyka Wilhelma III składa dymisję. Uczestniczy w wojnie przeciw Napoleonowi w Austrii, a później po stronie hiszpańskiej. Wraz z odrodzeniem Prus wraca do armii. Odbywa w niej kampanię 1813/14 r. Bierze udział w bitwach min. na Śląsku pod Chojnowem. Zdobywa  Żelazny Krzyż II i I kl. W Bitwie Narodów pod Lipskiem zasłużył na Liście Dębowe do  Pour le Merite. W 1816 r. przedstawił najważniejszym osobom w Prusach memoriał o sposobie obrony państwa. W związku z likwidacją umocnień wrocławskich szczególną role przewidział dla  Głogowa „...jeżeli tylko zostanie wzmocniony, w szególności jeśli  otrzyma dobry przyczółek”  Kto wie czy to właśnie nie tezy Grolmana do początku XX w. utrzymały forteczne kajdany rozwoju naszego miasta. Ale uczeń i współpracownik wielkich reformatorów Gneisenau,a i Scharnhorsta. długo się nie utrzymał w Berlinie. Popadł w niełaskę. Na skutek intryg, jak wielu innych reformatorów odchodzi z armii. Po dymisji osiadł w swoich dobrach w okolicach Cottbus. Dzięki zaangażowaniu Luizy Hohenzollern, żony ks. Antoniego Radziwiłła, królewskiego namiestnika w Wielkim Księstwie Poznańskim, otrzymuje propozycję służby w Głogowie.  I w dniu dzisiejszym Król listownie poinformował go o awansie na stopień generała porucznika i powierzeniu stanowiska dowódcy 9 Dywizji.

Według jednego z przebywających tam generałów, Głogów w tym okresie to była „zapadła dziura i pipidówka“. Ale też w tym czasie twierdza stała się miejscem spotkania niepospolitych i wielkich umysłów. Poprzednikiem Grolmana na stanowisku 1 komendanta miasta  był inny „zesłaniec“ - kolejny  intelektualista w mundurze, generał Valentini. A dowódcą brygady piechoty był w tym czasie Fryderyk von Clausewitz, brat Karla. W pewnym momencie atrakcją staje się również, osadzony w twierdzy, polski generał Umiński.

        Do Głogowa przeniósł się więc gen. Grolman z rodziną i rozpoczął życie garnizonowe. Tu  na świat przychodzą jego kolejne dzieci,  synowie Adolf i Wilhelm (zostanie podobnie jak ojciec, generałem) i bliźnięta Julie i Julius.

Od 5.10.1828 łączy obowiązki z funkcją 1 komendanta  twierdzy. O uznaniu Dworu za działania w garnizonie może świadczyć fakt przyznania  Orderu Czerwonego Orła I klasy z Liśćmi Dębu.

W 1831 r. został odkomenderowany do Armii Obserwacyjnej feldmarszałka Gneisenau’a w Poznaniu, a później został dowódcą V Korpusu Armijnego. Wraz z Nadprezydentem Flotwellem uchodził w Poznaniu za polakożercę i sprzyjał germanizacji Księstwa Poznańskiego. Zmarł i zostal pochowany w Poznaniu.

Karl Wilhelm von Grolmann

1846, 1.10. - na trasę Głogów – Niegosławice – Żagań wyruszył pierwszy próbny pociąg.

1893, 1.10. - utworzenie IV Batalionu piechoty w 58 pułku. Kwateruje w koszarach przy Bramie Pruskiej po III Batalionie który w tym czasie odszedł do Wschowy. 31.marca 1897 r wycofano się w armii z nowej struktury pułku piechoty. IV batalion rozformowano.

1894, 1.10. – została oddana do użytku stacja kolejowa w Głogówku. Przyśpieszeniu, w związku z tym ulatwienien transportowyn, ulega rozwój podmiejskiego letniska.

1934, od 1 października – w ramach militaryzacji Niemiec w głogowskim garnizonie formowane są kolejne jednostki wojskowe. Dziś otrzymują rozkaz dzienny powołujący do życia:

- pułk piechoty „Głogów” (Infanterie-Regiment Glogau). Powstaje na bazie stacjonującego w koszarach Alsen (m.in. obecny gmach Starostwa przy ul. Sikorskiego) batalionu piechoty 8 pułku z Frankfurtu nad Odrą. po dołączeniu do niego części 12 pp z Halberstadt pp Glogau, Część wojska była skoszarowana w barakach, bo w Alsenkaserne brakowało miejsca, brakowało również mieszkań dla kadry oficerskiej i jej rodzin. 1 dowódcą  został  ppłk Ottenbacher.

- pułk artylerii „Głogów” (Artillerie-Regiment Glogau). Powstał z  części  3 pułku artylerii z Frankfurtu n O. i 4 pułku artylerii  z Halbersztadt. Stacjonujący na Ostrowie Tumskim I oddział posiadał trzy baterie artylerii lekkiej.1 dowódca mjr Seler. 1 oddział artylerii lekkiej – koszary na Wyspie Kolegiackiej (Domkaserne)

- batalion saperów „Głogów“ (pionier-bataillon Glogau). Utworzony z 3 kompanii  kostrzyńskiego batalionu saperów, stał się kontynuatorem tradycji głogowskich saperów specjalizując się w technikach przepraw. 2 kompanie zmotoryzowane skoszarowane zostały w kazamatach fortu Gwiazda a 2 kompanie z taborem konnym w koszarach Beselera.1 dowódca ppłk Runie.

Trwa rozbudowa  bazy garnizonu  rozpoczyna się budowa nowych koszar wg woru z 1934 r. -  będą nosić nazwę koszar  Hindenburga, Luttich i Beselera. (te ostatnie obok nowych obiektów otrzymają stary budynek Szkoły Wojennej).

1935, 12.10 - w pobliżu Zamku, na placu Flemminga, odsłonięty został pomnik 47 pułku piechoty (Infanterie-Regiment König Ludwig III von Bayern (2. Niederschlesisches) Nr.47. jednostka nigdy nie stacjonowała w twierdzy. Posiadała garnizony w południowej Wielkopolsce. Natomiast jej  tradycje dziedziczyła od 1921 r. 5 kompania II batalionu 8 pp, a później (od 1935 r.) II batalion 54 pp Wehrmachtu.

Pomnik 47 pp na placu Flemminga.

1945, 6.10 – aresztowany został przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa na skutek donosu, pierwszy  burmistrz miasta Eugeniusz Hoinka. Później uwolniony i zrehabilitowany.   Kolejnym burmistrzem, od 18 października zostaje Władysław Fryszczyn.

1946, październik – w rok po wojnie, niezidentyfikowana grupa Niemców ostrzelała z broni automatycznej posterunek MO w Głogowie (w centrum miasta – ul. Królewska – Jedności Robotniczej. !)

1947, 22.10. - odjechał ostatni transport Niemców.

1956, 25.10. - odbyło się burzliwe, otwarte zebranie pułkowej Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR w największej głogowskiej jednostce wojskowej (JW. 5575) - 112 pułku artylerii ciężkiej. Głogowscy oficerowie i żołnierze opowiedzieli się za procesem demokratyzacji życia w kraju, poparli działania patriotycznej części społeczeństwa. Napisali w rezolucji: „jesteśmy związani na śmierć i życie z narodem, któremu złożyliśmy przysięgę” Wśród opublikowanych rezolucji orga­nizacji partyjnych jednostek i instytucji wojskowych tylko głogowska odniosła się również do sytuacji międzynarodowej – „wyrażamy całkowite poparcie dla narodu węgierskiego, który pod przewodem KC WPP (Węgierskiej Partii Pracy) przeprowadza demokratyzację w swoim kraju”. Na koniec zadeklarowano – „Zapewniamy Kierownictwo naszej Partii, że my żołnierze JW 5575, zawsze będziemy wiernie służyć narodowi i partii i poprzemy wszystkie jej poczynania w realizacji wytycznych VIII Plenum Komitetu Centralnego PZPR przez wytężoną pracę nad podnoszeniem gotowości bojowej naszej jednostki.” 

(Wojsko wobec polskiego października ’56, rezolucje, uchwały, listy, Wybór, wstęp i opr. E.. J. Nalepa, Warszawa 2002)

1969, październik - wyznaczono miejsce pod głębienie pierwszego szybu R-1.  „Zakłady Górnicze Rudna w budowie”.

1996, - 16.10. - Biskup polowy Wojska Polskiego eryguje parafię wojskową w Głogowie p.w. św. Jana Bosko – odpust 31 stycznia. Pierwszym proboszczem został  ks.  por. Sławomir Pięt.

1109, wrzesień – trwa rozpoczęte 24 sierpnia oblężenie nadodrzańskiego grodu. Po nieudanych negocjacjach oblegający przystępują do zdobywania grodu. Czas oczekiwania wykorzystali na splantowanie terenu dojazdu wież oblężniczych i ich budowę. Cześć materiału przywieźli ze sobą. Z materiałów znalezionych na miejscu zbudowali resztę, a skór na osłony dostarczyła zwierzyna z puszczy, pozyskiwana na mięso dla zaopatrzenia wojsk. Opisane szeroko oblężenie kończy się po 21 września.

Pocztówka Salonu Malarzy Polskich. Ciekawostką jest rok wydarzenia napisany błędnie.

1438, ok. 20.09. - Pospolite ruszenie Wielkopolan, zgromadzone w okolicach Środy dokonuje najazdu i spustoszeń wsi podgłogowskich ma prawym brzegu Odry. W momencie odwrotu, załoga głogowska rozpoczęła pościg za najeźdźcą. Dopadnięto grabieżców pod Wschową i zadano im ciężkie straty w, bitwie która się tam odbyła z marszu.

1478, 5.09. - Kazimierz II cieszyński bierze w obronę Małgorzatę Cyllejską – zbrojnie najeżdża miasto i żąda hołdu

1611, 20.09 - Urodził się w Głogowie Joachim Pastorius, (zm. 26.12.1681 r. we Fromborku, gdzie został też pochowany). Jeden z najsłynniejszych Głogowian. Był nauczycielem historii i lekarzem. Studiował w Lejdzie, Paryżu, Orleanie, Londynie i Oksfordzie. Z czasem objął stanowisko sekretarza i króla Jana Kazimierza. Za zasługi dla królewskiej, polskiej służby dyplomatycznej dostał szlachectwo w raz z przydomkiem „ab Hirtemberg”  

Napisał wiele prac pedagogicznych, przyrodniczych i historycznych, w tym skrót historii Polski („Florus Polonicus seu Polonicae Historiae Epitome" (Lejda 1641 - wznowiony wielokrotnie w XVII w.).

Jeden z kandydatów na patrona głogowskiej PWSZ.

Wśród literatury polecam np: J. Chutkowski, Joachim Pastorius, Legnica 1986; L. Gąsiorowski, W. Korcz, Joachim Pastorius (1611-1681), Zielonogórskie

Zeszyty Muzealne, t. 5, Zielona Góra 1976; K. Kubiak, Joachim Pastorius śląski pedagog XVII wieku, Gdańsk 1970; hasła J. Chutkowskiego i M. R. Górniaka w Encyklopedii Ziemi Głogowskiej.

Joachim Pastorius  von Hirtenberg, Miedzioryt J.A. Boenera za: Glogau im Wandel der Zeiten, s.398

1630, wrzesień -  Głogów ustanowiony został twierdzą. Status twierdzy i garnizonu wojskowego miasto posiadało nieprzerwanie do 1902r. Wpłynął on zdecydowanie na losy i rozwój miasta. 

1768, w końcu września - do przebywającego w Głogowie, króla Prus, Fryderyka II przybył  Andrzej Schlichting, właściciel pogranicznych  dóbr górczyńskich i miasteczka Szlichtyngowa, obywatel ziemi wschowskiej. Skarżył się na złą sytuację dysydentów i optował przeciw konfederacji barskiej. Był pułkownikiem wojsk pruskich więc dla osłony przed płaceniem podatków i innych powinności na rzecz Rzeczpospolitej i zawiązanej konfederacji sprowadził oddział wojsk pruskich. Swoich oponentów szykanował m.in. przez osadzanie w kazamatach głogowskiej twierdzy. Znany  i głośny był  w Wielkopolsce przypadek konfederata, porucznika Józefa Rylskiego, który wykupiony przez Schlichtinga z niewoli rosyjskiej, został przez niego  z zemsty osadzony w Głogowie.

1813, wrzesień -  zerwany zostaje rozejm froncusko-prusko-rosyjski zawarty w czerwcu, w podwrocławskich Pielaszkowicach. Rozpoczyna się kolejna próba zdobycia twierdzy przez nadchodzących żołnierzy rosyjskich i pruskich. II oblężenie jest bardziej blokadą niż systematycznym atakowaniem wałów. Oddziały pruskie to nie wiele warte bojowo oddziały świeżo rekrutowanej Landwehry. Natomiast armia carska desygnowała do blokady oddziały kozackiego opołczenija – pospolitego ruszenia. - Dowódcą oblężenia zostaje generał leutnant baron von Rosen , a szefem jego sztabu pułkownik książę Orłow.

3-6.09., – wylewa Odra czyniąc znaczne szkody w fortyfikacjach. Ale powódź staje się równie uciążliwa dla obleganych jak i oblegających. 

16.09.- dowódcą pruskiego korpusu ekspedycyjnego , który ma się rozprawić z będącą we francuskich rękach twierdzą zostaje generał major Levin Karl von Heister (1757-1816). Dociera nad Odrę dopiero 27 września. Zamknięty zostaje wtedy całkowicie dostęp do twierdzy. W składzie korpusu gen. Heistera było - 9 batalionów Landwehry, 4 szwadrony jazdy ze 4 śląskiego pułku kawalerii landwery, 2 baterie artylerii.

Siły rosyjskie liczyły 31 batalionów piechoty (18 600 ludzi - 3 dywizje piechoty pospolitego ruszenia - kostromska gen Bardakowa, riazańska gen. Izmaiłowa, symbirska gen. Wasilczikowa), 3 baterie dział (450 ludzi), 5 pułków kozaków (2000 - 8, 12, 13 i 16 pułk baszkirski i 2 pułk miszarski)

Razem wokół Głogowa kwaterowało 29 450 ludzi. Oblegający dysponowali 44 batalionami piechoty (26 400 żołnierzy), jazdą (2400 kawalerzystów), artylerią - 5 baterii armat z 650 kanonierami.

1866, 8.9. - powrót żołnierzy piechoty 58 i 59 pułków z wojny. Jest to ostatnia już wojna na którą głogowskie pułki wybrały się na piechotę. Choć pułki kawalerii już zostały przewiezione koleją. Batalion strzelców (III) 58 pp, nie wrócił do Kożuchowa (Freystadt). Trafił do nowego garnizonu we Wschowie (Fraustadt). W Głogowie i we Wschowie żołnierze  byli uroczyście witani przez władze i mieszkańców. Na wałach twierdzy przemówieniami.  witał wracających nadburmistrz Martina i radca sądowy Wunsch, oraz  zarząd bractwa kurkowego. Oddziały ugoszczono na koszt miasta. Z garnizonu głogowskiego, z 58 pułku piechoty zginęli: von Haugwitz, von Prądzyński, hrabia von Rittberg i 83 żołnierzy, z 59 p.p baron von Bothmar, Grabig i 40 żołnierzy, z 5 batalionu saperów: von Metzen, Hepke, Mathias. Zmarło na skutek chorób – tyfus, czarna ospa i cholera – 1 oficer lekarz, 7 podof i 121 żołnierzy  - więcej niż zginęło w  bitwach. Zaczęto zwalniać jeńców austriackich. W lecie więziono ich w twierdzy ponad 5400. Wśród nich było wielu mieszkańców niedalekich Czech.

1909, 30.09 - 100 lat temu oddany został młodzieży do użytku nowoczesny gmach  Szkoły Realnej (później Wyższej Szkoły Realnej), przy obecnym  placu Jana z Głogowa. Budynek, zaprojektowany przez głogowskiego architekta miejskiego Wilhelma Wagnera, uważany był za jeden z najpiękniejszych obiektów szkolnych na Śląsku. Po znacznych zniszczeniach wojennych została odremontowana w latach 1954-56. Obecnie w dalszym ciągu służy kształceniu młodzieży. Mieści się w niej Zespół Szkół Zawodowych)  

Szkoła realna – to system edukacji polegający na przekazywaniu wiedzy praktycznej, zawodowej. Dawał on gruntowną znajomość nauk ścisłych oraz niezłą orientację w umiejętnościach technicznych. Przygotowywał do pełnienia obowiązków zawodowych w coraz bardziej technicyzowanym społeczeństwie. Docierał również do szerszej rzeszy młodzieży niż gimnazja klasyczne. Gimnazja przygotowywały przez system oparty na kształceniu klasycznym kandydatów do studiów  uniwersyteckich. Idea powstałą w XVII w. w Prusach rozprzestrzeniła się  w Europie, w tym na ziemiach polskich.

Karta pocztowa z dnia oddania szkoły do użytku. Jeszcze nie ma sadzawki z fontannami, a pomnik króla Fryderyka II z chartem też stanie później.

1913, 30.09 -  po raz ostatni o 7,00 rano w Sławie, Wilhelm Gabler zaprzęga konie do pocztowego dyliżansu. Przyjechał wczoraj z Głogowa. Dziś trasę powrotna ma pokonać po raz ostatni. Ku radości dziatwy i gapiów powołany ad hoc komitet pożegnalny uroczyście żegna odjeżdżających. Woźnica otrzymuje pamiątkowy medal z piernika na błękitnej wstędze. Jeździł na tej trasie ponad 35 lat. Po drodze w Kotli czeka podobny komitet pożegnalny. Od jutra obydwa miasta połączy regularnie kursująca kolej żelazna. Linia kolejowa mająca 32 kilometry długości ma przystanki: Głogów, Grodziec Mały, Bogomice, Kamionna, Chociemyśl, Kotla, Krzepielów, Lipinka Głogowska, Sława Śląska.

1919, 9.09 - w mieście doszło do zamieszek, wywołanych inflacją, bezrobociem i złym położeniem najuboższych warstw społeczności miejskiej. W trakcie starć z oddziałem wojska zginęło 10 osób.

1939, wrzesień – 

Po opuszczeniu garnizonu przez jednostki bojowe, w Głogowie zostają jednostki szkolne i zapasowe. Komendę garnizonu obejmuje dowództwo 108 pułku Grenzwacht (Schade).

4.09. - 138 pułk Landwehry z 13 Odcinka Ochrony Pogranicza z Głogowa wkracza  rano do Leszna po opuszczeniu 3 września miasta przez garnizon polski.

1947, l.09. - Rozpoczęto naukę w pierwszej po wojnie, głogowskiej Szkole Podstawowej nr l (róg ówczesnej ul. Nowosolnej i Królewskiej) w odremontowanym budynku dawniejszego gimnazjum ewangelickiego. Głogów był ostatnim w Polsce miastem powiatowym, w którym otwarto szkolę podstawową.

1966, 30.09. - w tym dniu zostaje wydany Rozkaz nr 027, Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego sformowania w Głogowie, 8 pułku pontonowego (JW 1527). Miał to być oddział wojsk inżynieryjnych, przeznaczony do samodzielnego urządzania i utrzymywania przepraw większych niż dotychczasowe, budowane przez dywizyjne bataliony saperów. Takiej, bowiem jednostki brakowało w Śląskim Okręgu Wojskowym. Dowódcą pułku został mjr Zdzisław Barszczewski, dotychczasowy dowódca 21 batalionu saperów 10 Dywizji Pancernej w Świdnicy.

Ćwiczenia pokazowe na poligonie wodnym Widziszów – dla głogowskich członków Klubu Oficerów Rezerwy, w środku, ppłk Z. Barszczewski.

1979, 1.09. - W czasie uroczystości w Głogowie, poświeconych 40-leciu wybuchu II wojny światowej, nastąpiło odsłonięcie Pomnika Dzieci Głogowskich.

Notatka prasowa,  Gazeta Robotnicza, 30.08.1979 r.

Pomnik Dzieci Głogowskich zbudowany został z inicjatywy Głogowskiego Towarzystwa Kultury (obecnie Towarzystwo Ziemi Głogowskiej). Projektantem i wykonawcą pomnika był bułgarski rzeźbiarz Dymitr Petrov Vacev.

Idea budowy pomnika krążyła, kluła się w Głogowie od początku lat 60-tych. Jeszcze przed pomysłem pisarki Ewy Szelburg-Zarębiny, która uznawana jest za inicjatorkę budowy Pomnika-Szpitala Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie-Międzylesiu, w mieście pojawiła się idea budowy Pomnika Szpitala Dzieci Głogowskich. Rozpoczęto nawet zbiórkę publiczną. Wrócono do zamysłu postawienia pomnika jako celu i miejsca dla miejskich zebrań.

Teren przed Zamkiem w 1969 r.

Budowa pomnika w 1979

1996, 28.09 - 30 rocznica utworzenia w Głogowie jednostki wojsk inżynieryjnych – 8 pułku pontonowego, przemianowanego później na: 6 warszawski pułk pontonowy (1967 r.) – 6 głogowski pułk drogowy-mostowy (1995 r.) i 6 Ośrodek Przechowywania Sprzętu (2001 r.)

W trakcie uroczystości pod Pomnikiem Dzieci Głogowskich, 6 pułk drogowo-mostowy otrzymał sztandar ufundowany przez społeczeństwo ziemi legnickiej. Był to sztandar nowego wzoru. Dotychczasowy sztandar, wręczony 12.101968 r. 6 pułkowi pontonowemu, został przekazany do Muzeum Wojska Polskiego. Na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej, pięć lat później sztandar ten odziedziczy 6 Ośrodek Przechowywania Sprzętu. 

[Ustawa z dnia 19 lutego 1993 r. nakazywała wymienić do końca 1995 r. wszystkie sztandary znajdujące się w jednostkach wojskowych na nowe wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponieważ wykonanie tego zadania było niemożliwe, z inicjatywy Prezydenta RP ustawą z dnia 9 listopada 1995 r. przedłużono termin używania dotychczasowych sztandarów do dnia 31.12.1997 r.]

Gen. bryg. Zdzisław Barszczewski, 1 dowódca pułku pontonowego, wtedy major i podpułkownik, dziś generał brygady w stanie spoczynku, uchwałą Rady Miejskiej z 24 września 1996 r otrzymał tytuł honorowego mieszkańca Głogowa. 

Oryginalna laudacja znajdująca się w honorowym dyplomie datowanym 28 września, brzmiała: 

„W uznaniu szczególnych zasług na stanowisku pierwszego dowódcy GPDM dla integracji wojska ze społeczeństwem Głogowa, aktywny udział w tworzeniu nowego oblicza miasta w zakresie budowy nowych obiektów oraz świadczoną pomoc przy ratowaniu mienia społecznego i prywatnego w czasie klęsk żywiołowych…”

Katarzyna Muszkat i Zdzisław Barszczewski wręczają sztandar przedstawicielowi Prezydenta RP, gen. Józefowi Rzemieniowi, który za chwilę przekaże go dowódcy pułku, ppłk Andrzejowi Pięknemu.

1109

Wehikuł nie mógłby się dziś zatrzymać gdzie indziej niż na nadodrzańskich łęgach. Bardzo dużo informacji na temat tego wydarzenia zawiera strona: http://www.1109.pl, którą polecam.

Tu tylko jeszcze kilka ciekawostek, z domowej biblioteki:

24.08, w dzień św. Bartłomieja – po nieudanym ataku z znienacka na bramę, rozpoczęło się oblężenie głogowskiego grodu przez wojska cesarza Henryka V.

Postąpiono zgodnie z zasadami ówczesnej sztuki wojennej. W przypadku nieskutecznej próby zdobycia grodu przez zaskoczenie, z marszu, najeźdźca rozpoczynał oblężenie. Z reguły bowiem nie pozostawiał na zapleczu nie zdobytego grodu, który mógł stać się ośrodkiem i zapleczem walki partyzanckiej. Technika oblężnicza stosowała wiec następujące metody: etap negocjacji i zabiegów dyplomatycznych (wystąpił – zakładnikami rozejmu zostały dzieci głogowskie); etap działań zbrojnych przy użyciu przywiezionych ze sobą i konstruowanych na miejscu machin oblężniczych w przypadku fiaska rozmów. Jak wiemy atak zbrojny nastąpił.

 Kartka pocztowa Salonu Malarzy Polskich w Krakowie

1. Tezę inną od dotychczasowych twierdzeń o budowie średniowiecznych grodów wysuwa prof. Kozaczewski który przez wiele lat prowadził badania archeologiczne na terenie Głogowa i okolic. Według tego archeologa, głogowski gród, który funkcjonuje w polskiej świadomości historycznej jako miejsce bohaterskiej obrony w 1109 r. w rzeczywistości stanowił zespół osadniczy nazywany przez Galla Anonima i Thietmara urbs.  W skład urbs miał wchodzić: państwowy gród administracyjno-militarny – castrum, na Ostrowie Tumskim i leżący na lewym brzegu Odry znacznie większy obronny gród miejski – civitas. W 1109 r., cesarz Henryk V, mając jak widać po znalezieniu brodu, znakomicie rozpoznany teren ataku, usiłuje zdobyć przez zaskoczenie głogowski gród państwowy na Ostrowie Tumskim. Znając hierarchie ważności, zwyczaje mieszkańców, obchodzi gród miejski i w niespodziewanym miejscu przekracza Odrę. Kiedy zamysł nagłego opanowania bramy i wejścia za wały się nie udaje, dochodzi do oblężenia całego zespołu miejskiego. Ale ciężki sprzęt oblężniczy można rozwinąć tylko na lewej stronie rzeki.  Tak więc obrona skupić się miała na miejskiej stronie Odry. można było tu splantować podejścia i zrobić stosunkowo łatwe podjazdy dla machin oblężniczych. (Kozaczewski Tadeusz, Głogów średniowieczny do końca XIII w.. Osadnictwo i  architektura. Głogów 2006)

2. Wojska polskie w XI i XII wieku używały machin miotających. pierwsza wzmianka odnosi się do  Niemczy  w 1017. Stosowane były  ciężkie kusze i najprawdopodobniej machiny z przeciwwagą.

 „Tormenta  cum balistis”- wielkie kusze wałowe, którymi dysponować mieli obrońcy grodu. Znawca techniki wojennej prof. Tadeusz M. Nowak twierdzi, ze Gall Anonim powyższym określeniem nazwał ciężki sprzęt głogowian i przeciwstawił go ręcznym kuszom oblegających.                       

kusza wałowa.

Trybusz, trabutium, trebucher, tribock, - machina bojowa, działająca na zasadzie przeciwwagi. Długi drąg, podparty wahadłowo mniej więcej w 1/3 rozpiętości. Na krótszym końcu umieszczano spory ciężar (np. kamienie, ołów), na końcu dłuższego ramienia - miotany pocisk. Ponieważ ciężar balastu był wielokrotnie większy od ciężaru pocisku, po zwolnieniu "spustu" balast gwałtownie opadał w dół, a pocisk był stromotorowo wyrzucany w kierunku założonym przez strzelających.. Urządzenie było dość celne, gdyż masy pocisków były mniej więcej takie same, a już po 2-3 strzałach wiadomo było, czy trybusz przenosi czy nie osiąga celu. Odpowiednio korygując masę balastu można było precyzować miejsce trafienia. Być może były stosowane przez obie strony.

3. Załoga grodu – pospolite ruszenie rekrutowane spośród ludności wolnej. Szczególny przykład przedstawiony przez Galla w Bytomiu, gdzie pospolite ruszenie uzbrojone w miecze stawiło uparty opór rycerstwu Króla Henryka. natomiast w trakcie opuszczania obozowiska pod Głogowem „zawzięte” chłopstwo miało utrudniać przemieszczanie sie wojsk niemieckich. 

Ilu wojów mogła liczyć załoga grodu czy załogi głogowskich grodów? Prof. J. Szymczak z Uniwersytetu Łódzkiego wczesnośredniowieczne grody sklasyfikował tak:

- mały  - ok. 60 metrów średnicy, 190 metrów obwodu i 65 zbrojnych obrońców.

- średni - odpowiednio – 90 m., 270 m. , 95 ludzi

- duży -  120 m., 380 m., 130 wojów. Przyjął założenie, ze 1 zbrojny przypadał na 3 metry bieżące wału. Do tego siły pomocnicze, obsada bramy, wież – czyli razem 130-260 osób w grodach dużych.  (J. Szymczak, Sposoby zdobywania i obrony grodów w Polsce w okresie rozbicia dzielnicowego, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1979, t. XXII, s. 60)

4. Medalierstwo – Bolesław Krzywousty (kolekcja autora)

Obrona Głogowa Bolesław Krzywousty 1109; rewers  lepiej zginąć od miecza za ojczyznę [.....]  PTAiN Zielona Góra, koło Lubin , 70 mm

Bolesław III Krzywousty 1085-1138, ; rewers -  Głogów-Psie Pole sierpień-wrzesień 1109 TWO 1988,  70 mm,  posrebrzany

Bolesław III Krzywousty 1085-1138, ; rewers -  Głogów-Psie Pole sierpień-wrzesień 1109 TWO 1988,  70 mm,  brąz

  Bolesław Krzywousty 1102 – 1138 PTTK Chełm1986, 70 mm, posrebrzany

Bolesław Krzywousty 1102 – 1138 PTTK Chełm1986, 70 mm

1102 Bolesław III Krzywousty  1138; rewers - Kościół św. Idziego Inowłódz, 70 mm

900 rocznica urodzin  Bolesław III Krzywousty 20.VIII.1985 Societas Scientiarum Plocensis Płock TNP 1825; rewers – 1945 Szlakiem Krzywoustego, 80 mm, posrebrzany

1102 Bolesław III Krzywousty  1138; rewers – Temu który przywrócił Pomorze Polsce w XX lecie sekcji 1968-1988 Koszalińscy numizmatycy, 40 mm

Bolesław III Krzywousty  1102-1138; Władysław Herman 1079-10002 rewers – Królewska stolica (napis łaciński); 70 mm, brąz; PTAiN, oddz. Płock, 1998

Seria królewska  Polskiego Towarzystwa Archeologicznego i Numizmatycznego (niestety jeszcze nie występuje w zbiorach)

1939, sierpień,

Latem 18 Dywizja Piechoty, której sztab mieścił się w Legnicy a jednostki w Bolesławcu, Zgorzelcu, Głogowie i Zielonej Górze, wraz z jednostkami pułkowymi przebywa na poligonie w Wędrzynie, ok. 20.08.1939r. oddziały  wracają do garnizonów.

- Garnizon głogowski w sierpniu:

- 54 pułk piechoty: Sztab, 2 bataliony (kompanie nr 1-8), 13, 14, 15 - kompanie samodzielne (plot, ppanc., łączności), batalion zapasowy (E-btl.) w Zielonej Górze), (batalion III , kompanie nr 9 -12 w Kożuchowie),   dowódca – pułkownik (oberst) Werner Richter

- 54 pułk artylerii: I batalion artylerii zaprzężnej, dowódca - ppłk Berger, II batalion artylerii zmotoryzowanej, dowódca - mjr Kutschera

- 18 batalion saperów – dowódca - mjr Schmeling

Jednostki te juz były w pełnych etatach wojennych bowiem juz od czerwca i lipca wydawano zarządzenia mobilizacyjne dla dywizji i pułków.(wg „Das Deutsche Heer 1939”)

- na początku 1939 r., Sztab Główny Wojska Polskiego wiedział o istnieniu w Głogowie, Królewcu i Wrocławiu dowództw twierdzy. 6-osobowymi sztabami kierowali generałowie i pułkownicy. Jednym z ich podstawowych zadań było przygotowanie umocnień do obsadzenia w stosownym czasie specjalnymi jednostkami fortecznymi. Komendantura twierdzy wchodziła w skład Komendy Rejonu Umocnionego Głogów (Kommandantur der Befestigungen bei Glogau)

- Komenda 13 Odcinka Obrony Pogranicza [Grenzschutzabschnittskommando 13 (Glogau)] w sierpniu liczy już ok. 7 tysięcy żołnierzy.

-  108 pułk Grenzwacht  Góra – 3 bataliony, po 2 kompanie,

- 118  pułk Grenzwacht  – Wschowa – 2 bataliony  (4 i 2 kompanie)

- 138 pułk forteczny Głogów – 3 bataliony po 3 kompanie – na bazie 1 batalionu utworzono pułk 258 „Schade”

- 148 p forteczny Kożuchów 

- 15 kompania artylerii przeciwpancernej

Na terenie Odcinka rozmieszczono 8 batalionów zaporowych (Sperr-Pionier-Batalione). Dowódcą 13 Odcinka został powołany do służby czynnej ze stanu spoczynku (z.D) generał leutnant. Max von Schenckendorf, szefem sztabu 13 Odcinka po ogłoszeniu mobilizacji został generał major Justin von Obernitz, do niedawna komendant miasta.  Do zadań 13 OOP należało :
- obrona granic od Babimostu do Żmigrodu
- utrzymanie łączności z 12 OOP ( podległy 4 A ) i 14 OOP (też w 8 Armii)
- obrona węzłów i dróg transportowych przed polskimi wypadami
- pozorowanie natarcia na Rawicz – Leszno w celu związanie sił polskich na tym odcinku

- 25 sierpnia zarządzenie powszechnej, cichej mobilizacji (bez publicznego ogłaszania). utworzenie we Wrocławiu Zastępczego Dowództwa VIII Korpusu Armijnego. W tym dniu utworzono jednostki oddziałów zapasowych, które wyruszyły na front

- 26 sierpnia – koniec formowania (od wiosny 1939 r.) 213. Dywizji Piechoty (213.Infanterie-Division) – na czele stał  generał major de L’Homme de Courbiere  - szef lokalnej komendy Landwehry, a oficerem rozpoznania w sztabie Dywizji był mjr Reinhard Gehlen [późniejszy twórca zachodnioniemieckiej organizacji wywiadowczej (BND)]

Skład: 318, 354, 406 – trzybatalionowe pułki piechoty, 213 pułk artylerii, oddziały dywizyjne  (Div.Einh.213 Felders.Btl.213, Pz.Jg.Abt.213, Pi.Btl.213, Nachr.Abt.213, Aufkl.Abt.213, Inf.Div.Nachschubführer 212)

Służby wywiadu- oddziały polityczne prezydiów policji i dyrekcji policji miast prowincji wsch.  (w tym w Głogowie) prowadziły wywiad polityczny i polityczno - narodowościowy. - w Głogowie znajduje się ośrodek dyspozycyjny i szkoleniowy Abwehry obsługujący min, agenturę wśród  Niemców mieszkających w Polsce. Akcji szpiegowskiej miała sprzyjać wymiana przygraniczna. W ramach wprowadzonych ułatwień można było się poruszać w pasie 10 km po obu stronach granicy. Niemcy w Lesznie wykorzystywali porozumienie o przepustkach granicznych i udawali się do Głogowa czy Góry, gdzie przekazywali informacje o ruchach Wojska Polskiego.

- z końcem sierpnia jednostki głogowskie pozostające w składzie 18 Dywizji Piechoty wychodzą na podstawy wyjściowe. 18 Dywizja w ramach XI Korpusu Armijnego rozlokowuje się na rubieży Gorzów Śląski, Jastrzygowice, Stare Olesno, w ramach Grupy Armii „Południe” – dowódca - feldmarszałek Gerd von Rundstedt, szef sztabu gen Erwin von Manstein. Jak widać, 18 dywizja została wyłączona z „wrocławskiego” VIII Korpusu Armijnego. Natomiast jednostki 213 dywizji i 13 Odcinka Ochrony Granicy zajmują pozycje na rubieży od Babimostu do Żmigrodu.

26 sierpnia  wyższe dowództwa operacyjne, a 31 sierpnia dywizje osiągnęły pełną gotowość bojową.

 Znak taktyczny 18 Dywizji Piechoty do 1941 r.

1982, 31.08. Manifestacja protestacyjna w rocznicę podpisania porozumień gdańskich. Przytaczam dwa dokumenty przygotowane przez ówczesną władzę. Myślę, ze w kolejnym Sierpniu będę juz miał relacje drugiej strony.

W prezentowanych dokumentach warto zwrócić uwagę na różnice w datach. Materiał  z marca 1983 r. juz nie wspomina o oddziale wojska który utworzył kordon wokół budynku Komitetu Miejskiego PZPR

Dokument 1. 

„Informacja o sytuacji społeczno–politycznej w województwie legnickim w dniu 31 sierpnia 1982 r. sporządzona przez Zespół Analiz i Informacji Wydziału Polityczno – Organizacyjnego KW PZPR w Legnicy do wykorzystania przez towarzyszy do bieżącej działalności.

Odpowiedzialna, rozważna postawa klasy robotniczej znalazła odbicie w niezakłóconym toku pracy zakładów. Dnia 31 sierpnia wszystkie zakłady w naszym województwie pracę rozpoczęły bez zakłóceń i incydentów. Dotyczy to zarówno pierwszej jak i drugiej zmiany. W godzinach popołudniowych sytuacja rozwijała się następująco: ........

GŁOGÓW – około 15,30 na placu przed pomnikiem „Dzieci Głogowskich” zaczęli się gromadzić ludzie przybywający tu w małych grupach. Zarówno dojście na miejsce zgromadzenia jak i dalszy przebieg nosiły wyraźne znamiona szczegółowej reżyserii. Z chwilą zebrania się około 1 tys. osób (głównie młodzieży) odśpiewano pieśni „Boże, coś Polskę”. Potem miały miejsce wystąpienia słowne przeciwko władzy ludowej i ustrojowi. Z kwiatów układano różne symbole mające charakter aluzji politycznej. Najaktywniej zachowywała się grupa ok. 350 osób, część z nich starała się wciągnąć do akcji wszystkich zgromadzonych. Tuż po godz. 16.00 zgromadzeni podjęli próbę uformowania pochodu, co zostało jednak udaremnione przez organy MO, zebranych rozproszono przy użyciu gazu i wody. Część zgromadzonych przeszła na nabożeństwo do kościoła około godz. 16,40. W tym czasie Prezydent miasta podjął jeszcze ostatnią próbę rozmowy z księdzem w celu odwołania uroczystości kościelnych, informując go telefonicznie o możliwych skutkach ponownej manifestacji. Ksiądz odmówił uwzględnienia prośby prezydenta.

Po nabożeństwie około godz. 18,10 na placu przed pomnikiem Dzieci Głogowskich zebrała się grupa licząca około 350 osób. Wznoszono okrzyki szkalujące ustrój i partię, ktoś krzyknął by udać się pod budynek Komitetu Miejskiego PZPR. Około godz. 20,00 tłum przeszedł pod budynek Komitetu. Po krótkim okresie skandowania wrogich haseł obrzucono budynek kamieniami, wyrządzając spore straty. Po 10–15 minutach podjęły interwencję organa MO. Około północy sytuacje w mieście opanowano. Wojsko objęło ochroną obiekty publiczne, w tym budynek KM PZPR.

Wojewódzki Komitet Obrony

Legnica, 1 wrzesień 1982 r.”

(za: „Solidarność Zagłębia Miedziowego” nr 8/258, z 21.08.2006 r.) 

Dokument 2. (Legnica, dnia 21 marca 1983 r.)

„...Głogów – o godzinie 15,25 przy Pomniku Dzieci Głogowskich, zebrało się ok. 300 osób składających kwiaty i zachowujących się agresywnie. około godz. 15,40 rozproszono tłum, który liczył juz około 3000 osób. Rozproszony tłum zbierał sie ponownie w rejonie pomnika i kościoła św. Klemensa zachowując się agresywnie, obrzucając funkcjonariuszy kamieniami i innymi niebezpiecznymi przedmiotami. około godz. 19,20 tłum skierował swoja agresywność na budynek KM PZPR, gdzie wybito szyby i próbowano podpalić go. działania porządkowe przeprowadzono siłami własnymi: 143 funkcjonariuszy i silami wsparcia w liczbie: - 50 funkcjonariuszy ZOMO [Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej] i NOMO [Nieetatowe Oddziały Milicji Obywatelskiej] Leszno zakończono ok. godz. 1,00.” 

2001, 15.08. - Uroczystość pożegnania sztandaru 5 Brygady Artylerii; Przybyli przełożeni, byli żołnierze jednostki, władze i mieszkańcy miasta, Dowódca płk Andrzej Truszkowski podziękował wszystkim. Brygada  została rozformowana do końca września. 

Tradycje 5 Brygady Artylerii w Głogowie zostały przejęte przez 1 dywizjon artylerii samobieżnej „Pion” 23 Śląskiej Brygady Artylerii w Bolesławcu.

płk A. Truszkowski otrzymuje szablę pamiątkową od gen. bryg. B. Baranowskiego – z-cy dowódcy Korpusu Powietrzno-Zmechanizowanego z Krakowa

2008,  9.08 -  3 dywizjonowi artylerii rakietowej (RM-70) 23 Śląskiej Brygady Artylerii w Bolesławcu wręczono Sztandar Wojskowy rozformowanej w 2001 r., 5 Brygady Artylerii z Głogowa. 3 dywizjon przejął rolę kontynuatora tradycji głogowskich artylerzystów od 1 dywizjonu artylerii samobieżnej. Wręczony Sztandar Wojskowy przekazało (wypożyczyło) Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. 

płk Kłosiński przekazuje sztandar 5 Brygady Artylerii Armat pocztowi sztandarowemu 3. dar 23. ŚBA

Dowódcą 23 ŚBA w Bolesławcu jest płk dypl. Roman Kłosiński (od 18.01.2006 r.). Po ukończeniu toruńskiej WSOWRiArt., pierwsze stanowiska dowódcze objął w 5 Pomorskiej Brygadzie Artylerii Armat w Głogowie. Od 2 września 1976 roku był dowódcą plutonu ogniowego armat 122 mm. 2 listopada 1979 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy baterii rozpoznawczej. W 1982 roku ukończył Wyższy Kurs Doskonalenia Oficerów - dowódców dywizjonów artylerii naziemnej z pierwszą lokatą i tytułem Mistrza Ognia Artyleryjskiego. Od 1983 r. pokonuje kolejne stopnie kariery wojskowej poza Głogowem.

Kilku poprzednich dowódców 23 Brygady szlify zdobywało w Głogowie:

płk dypl. Marian Kolczyński dowodził 23 ŚBA w latach 21.10.1991r.-30.09.1993r. i  w latach 24.08.1994r.-24.06.2004r. Jego pierwszym stanowiskiem służbowym po promocji oficerskiej w sierpniu 1972 roku była funkcja dowódcy plutonu w 5 Brygadzie Artylerii Armat w Głogowie. Z garnizonem głogowskim oraz 5 BAA, porucznik, kapitan i major Kolczyński na wiele lat związał swój żołnierski los. Był tam dowódcą plutonu (1972-1975), dowodził elewami w 14 Podoficerskiej Szkole  Artylerii Armat (1975-1976), w latach 1976-1979 był dowódcą baterii rozpoznawczej a następnie w latach 1979-1980 był szefem sztabu dywizjonu. Z tego stanowiska w 1980 roku odszedł na studia w Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. W Rembertowie studiował do 1983 roku, a następnie powrócił do 5 BAA, gdzie objął stanowisko dowódcy dywizjonu, a później starszego oficera operacyjnego brygady. Do 1984 r. Decyzją Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 15.08.2002 r. został mianowany na stopień generała brygady.

płk dypl. Piotr Żurakowski dowodził 23 BA w latach 30.09.1993r.-24.08.1994r. W 1982 r., zostaje skierowany do 5 BAA, gdzie obejmuje stanowisko szefa sztabu brygady, które pełni przez trzy lata.

1984 r., uroczystości z okazji 40 lecia Brygady. Przed frontem pododdziałów przechodzą: dca 5 PBAA, płk Z. Nawara i szef sztabu, ppłk P. Żurakowski.

płk dypl. Jan Biały dowodził 23 BA w latach 14.05.1984r.-21.10.1991r. W czerwcu 1981 roku mjr Jan Biały zostaje skierowany do 5 Pomorskiej Brygady Artylerii Armat w Głogowie.
Zdobywa tu doświadczenie organizacyjne, a przede wszystkim poznaje ludzi, na których w niedalekiej przyszłości oprze on trzon nowo formowanej brygady artylerii.

Czerwiec 2009

1310, 29.06 -  została zawiązana tzw. Konfederacja głogowska. Jak wynika z podpisanej umowy, umieszczonej w tomie XVI Codex Diplomaticus Silesiae (pod nr 3150 na str. 175), przedstawiciele miast: Głogowa, Góry, Kożuchowa, Krosna Odrzańskiego, Lubina, Szprotawy, Ścinawy, Wschowy, Zielonej i Żagania – umówili się  w sprawie obrony szlaków komunikacyjnych przed grupami rabusiów, które pustoszyły drogi z kupców i utrudniały kontakty handlowe. Była to w pełni inicjatywa mieszczańska. Ratyfikowali umowę burmistrzowie, wójtowie i po 3 rajców z każdego miasta.

1502, 5.06. - w niedzielę, do Głogowa, stolicy swojego księstwa,  po raz pierwszy wjeżdża jego książę,  Zygmunt Jagiellończyk. Panuje tu od 27. 11. 1499 r., a jego interesy reprezentują starostowie. Dał się juz poznać zmianą polityki pamiętnego namiestnika Olbrachta – Jana Karnkowskiego zwanego Polakiem. Dlatego dziś, w niedzielę mieszczanie i gawiedź wyglądają go z zaciekawieniem  i nadzieją. Czyżby odgadywali, ze to będzie jeden z najlepszych władców w historii księstwa? I przyszły wielki Król Polski?  Na czele 70-osobowego orszaku jedzie 36-letni dojrzały, barczysty i postawny mężczyzna  Witający tłum przyjmuje go z wielkim wszystkich ukontentowaniem, czyli jak pisze świadek „magno omnium favore”

Adolf Pawiński, autor książki  „Młode lata Zygmunta Starego (wydanej w 1893 r.) nazywa Głogów  “…stolicą arcymaleńkiego i ubożuchnego państewka”. Jagiellończyk wjeżdża do zrujnowanych wojną i agresywnym zarządzaniem włości. Siedziba książęca się rozpada, beneficja mające być źródłem dochodów podupadłe. Drogi niebezpieczne wiec i kupców nie ma, a moneta bezczelnie fałszowana i okradana.

Zygmunt testuje na tym organizmie metody zarządzania Państwem. Chce rządzić ale nie wie jeszcze, że juz za kilka lat otrzyma potężną Rzeczpospolitą. Dziś, w niedzielny wieczór pełen wrażeń rozpoczyna przygotowania do pierwszej nocy w Głogowie. Nie wiemy co się mu przyśniło na nowym miejscu.   

Jednym z elementów sukcesu Księcia Zygmunta jest system kontroli wydatków, prowadzony również w Głogowie. Tu przykład: „Ista superior suma est vera per me probata. Cristoff Schidlowyeczki manu propria subscripsit” a po polsku: „Ta powyższa suma jest rzetelna, przeze mnie sprawdzona. Swoją ręką Krzysztof Szydłowiecki podpisał.”   Autor wpisu był wieloletnim ochmistrzem dworu Jagiellończyka.

1634, 16.06.  o godzinie 16 garnizon austriacki opuszcza Ostrów Tumski i Zamek. Oddał amunicję i prowiant, 10 chorągwi i zdobyte pod Legnicą bagaże, zwolnił z twierdzy wszystkich jeńców szwedzkich, brandenburskich i saskich i z muzyką odchodzi w kierunku Moraw. Załogę tworzył pułki pułkownika von Hardegga i 3 kompanie pułku Grafa Trczki, razem ok. 1500 ludzi. 300 z nich przeszło na stronę wroga.  

Od 10 czerwca oddziały saskie, szwedzkie i brandenburskie rozpoczęły regularne oblezenie. Na widok sypanych szańców i kopanych aproszy, przy pierwszym ataku obrońcy sie poddali wynegocjowawszy powyższe warunki.

Natomiast u bram zdobytego miasta rozgorzał spór zwycięzców i sojuszników o obsadzenie miasta. Dowódca Szwedów – generał Banner zażądał współudziału w okupacji, natomiast Sasi obawiali się, że koalicjant będzie chciał założyć w twierdzy bazę do opanowania Śląska dla Szwecji. oczywiście to podejrzenie miało swoje uzasadnienie. Spełniło się 8 lat później. Teraz spór trwa. ponad miesiąc.  Szwedzi w tym czasie kwaterowali w okolicach Nowej Soli, gdzie srogo dawali się we znaki okolicznym mieszkańcom. Po uzgodnieniach na najwyższym szczeblu,  w Głogowie został saski garnizon, z komendantem twierdzy, płk Poserem. natomiast Szwedzi pozostawili niewielka placówkę na Ostrowie Tumskim.

Generał Arnim był w twierdzy do 15 lipca .

Na skutek pokoju w l lipcu 1635 miasto wróciło pod panowanie cesarskie.

Szwedzki plan twierdzy z  epoki.

1713, 9.06 - Starosta wschowski Franciszek Radziewski pisze list do przełożonej klasztoru klarysek w Głogowie, ksieni Marianny  Mycielskiej. Posiada bowiem ona w Koronie, na terenie powiatu wschowskiego dobra stanowiące wiano zakonne. W majatkach tych stacjonował pięciotysięczny oddział  kawalerii polskiej Śmigielskiego. Oddział ten „wybierał hibernę” czyli podatek na zimowe utrzymanie wojska. Starosta wschowski F. Radziewski informuje przełożoną klasztoru o związanym z tym faktem znacznym zubożeniem lokalnej społeczności i prosi o przesunięcie poboru sobie należnych danin.

„....suplikuię sam do łaski WMM Panny za temisz ludzmi abyś ich  iakąszkolwiek secundowała summą ite kiedy ią oddać WMM Pannie obligują się. Uczynicz WMM Panna przeto y dobr swych conserwatyą y nad ubogiemi pokazecz politowanie. Ja zaś co do publicznych occurenty na Seymiku przypadającym nie zapomnę ich interesu y nędzy remonstratyi.”

Cały list znajdujący się w zielonogórskim Wojewódzkim Archiwum Państwowym, w zespole Akta miasta Głogowa, sygn. 445. jest napisany w języku polskim i dlatego fragment przytoczyłem dla zilustrowania trudów w odczytywaniu.  A opublikowany został w wyborze dokumentów pt. Źródła i materiały do dziejów Środkowego Nadodrza, red. K. Bartkiewicz, Zielona Góra 1996, s. 74, nr 40

1864,  29.06 -  Nad ranem do wody cieśniny Als zostają zepchnięte łodzie desantowe pierwszej grupy atakującej umocnienia Duńczyków. Wśród wiosłujących saperów żołnierze  5 Dolnośląskiego Batalionu saperów z Głogowa.

Trwa w krwawa wojna niemiecko-duńska o Szlezwik-Holsztyn. Ważnym punktem oporu  Duńczyków jest wyspa Alsen (którą również zdobył hetman Czarniecki w 1658, tu „dla ojczyzny ratowania rzucił się przez morze”) Przeprawę żołnierzy I korpusu generała von Hervartha zabezpieczają  pontonierzy batalionów saperów. Z 5 Dolnośląskiego uczestniczy  1 kompania pontonierów - (4 oficerów, 10 podoficerów i 90 żołnierzy). Wraz z kolegami z 7 batalionu jest ich 185. Maja obsłużyć 42 łodzie. Ich trasa – D , znajduje się w najszerszym odcinku i liczy 1120 metrów. Przewożą w trzech transzach 3 Batalion 64 pułku piechoty, 2 kompanie 15 pp i 3 batalion strzelców. Za postawę w trakcie przeprawy dow 1 kompanii, kpt. Sender,  otrzymuje Order Czerwonego Orła IV klasy z Mieczami, a 5 saperom wręczono wojskowe odznaki honorowe 2 klasy. 50 lat później na pamiątkę działań wojennych, nowo wybudowanym koszarom saperów nadano imię Alsen (Alsenkaserne), patrz zdjęcie w roku 1975.

Natomiast  w twierdzy też poznano barwy wojny – umieszczono w niej 383 Duńczyków,  jeńców. 

Plan przeprawy na wyspę Alsen.

1945, 25.06. – w Moskwie pod mauzoleum Lenina, na Placu Czerwonym odbywa się monstrualna Defilada Zwycięstwa. Stanowi ukoronowanie zakończonych walk na froncie europejskim. W łoskocie werbli na granitowe płyty pod trybuną na mauzoleum Lenina, na której stoi w otoczeniu marszałków i polityków Józef Stalin, gwardziści z namaszczeniem rzucają zdobyte sztandary. Jak później dociekliwi analitycy ustalą, część z nich została zdobyta w .... muzeum. Bo wśród drugowojennych trofeów, znalazły się znaki sił zbrojnych monarchii wilchelmińskiej, zdeponowane w jednym z bankowych skarbców.

Miedzy poniewieranymi sztandarami były też znaki honorowe oddziałów związanych z wojskową historią ziemi głogowskiej –  18 batalionu saperów, 1 i 2 dywizjonu 54 pułku artylerii i 10 pułku ułanów z Sulechowa. Ta ostatnia jednostka to kawaleryjski pułk cesarski, który zakończył swoje istnienie w 1919r. i taki też jego był muzealny sztandar.

W pierwszym rzędzie sztandary z XIX wieku – 2 i 5 od prawej.

1960,7.06 – rozpoczyna pracę w głogowskim Szpitalu lekarz medycyny Tadeusz Sulicki, do niedawna starszy asystent w Szpitalu Wojewódzkim w Zielonej Górze. Zgodnie z biurową poetyką tamtych czasów, bez szacunku dla chronologii, otrzymuje takie pismo datowane 24 czerwca 1960.:

 „Zgodnie z decyzją Komisji konkursowej z dnia 10.06.1960 Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej Prezydium WRN w Zielonej Górze przenosi Obywatela z dniem 7 czerwca  1960 r. z pracy w Zielonej Górze do Szpitala Powiatowego w Głogowie na stanowisko Ordynatora”

Dodajmy  jeszcze, ze ówczesny  Szpital Powiatowy nosi imię Karola Świerczewskiego i zajmuje tylko część olbrzymiego, znanego nam i dziś poniemieckiego kompleksu szpitalnego. Budynki „drugiego szeregu” jeszcze przez wiele lat pełnią funkcje magazynowe – przechowywany był w nich min. cukier.

Doktor Sulicki  na stanowisku ordynatora oddziału chirurgicznego pracuje  przez 35 lat. Odchodzi na emeryturę 31.03.1995 i jeszcze przez 5 lat jest w szpitalu konsultantem. Przez te lata zapisał się w pamięci wielu mieszkańców miasta i okolic. Mieszkał początkowo na ul. Świerczewskiego (Sikorskiego), a od 1962 na ulicy 10 maja, w pobliżu szpitala, gdzie prowadził także tzw. „prywatną praktykę lekarską” licznie oblegana przez pacjentów z całeg powiatu. Był dla wielu nauczycielem i wzorem. Dla młodych lekarzy i pielęgniarek, których dopingował do pokonywania kolejnych szczebli wtajemniczenia zawodowego.  Również dla rówieśników swoich dzieci. Dla czeredy z ul. 10 Maja był trenerem pływania, tropicielem w lesie Pana leśniczego Brzechwy w okolicach Głogówka, przewodnikiem po tematach wtedy nie dyskutowanych i nauczycielem piosenek, których w szkole nie uczyli.

Tadeusz Sulicki

         Trzydzieści osiem lat później, w roku 1998,  również w czerwcu, tym razem 16-go, Doktor Sulicki otrzymał zaszczytną godność „Honorowego Obywatela Miasta Głogowa”. Jak czytamy w laudacji „ w uznaniu szczególnych zasług na stanowisku ordynatora oddziału chirurgicznego, w ratowaniu życia i zdrowia społeczności głogowskiej, szkoleniu młodych lekarzy oraz aktywną pracę w samorządzie.....”  

Tadeusz Sulicki zmarł w Głogowie 1.08.2002, a  pochowany został w Zielonej Górze – Chynowie.

dr n. med. Tadeusz Sulicki wśród swojego szpitalnego zespołu

1963,  06. -  Rozpoczęcie odbudowy zamku w Głogowie. W dwadzieścia lat po wojnie dzięki Mieczysławowi Kaczkowskiemu i podobnym jemu zapaleńcom rusza  odbudowa. Była prowadzona zgodnie z ówczesnymi standardami. Więc min do dziś nie wiemy jak właściwie było z pochówkami w trakcie walk o twierdze w 1945 r.

Zniknęły elementy małej architektury i dziełka sztuki kamieniarskiej.  Nie wiemy czy zaginęły na zawsze zniszczone, czy może zdobią gdzieś inne miejsce.

Zamek przed rozpoczęciem odbudowy. Widoczne elementy kamieniarki.

1971, 5.06  - jak donoszą ówczesne gazety, z pieca konwertorowego nr l Huty Miedzi “Głogów” popłynęła pierwsza miedź, powstały pierwsze anody do procesu elektrolizy w Hucie Miedzi. Obecny jest minister przemysłu ciężkiego Włodzimierz Lejczak.

Uroczystość wpisuje się w początek dekady dynamicznej budowy nowego Głogowa.

1975, 1.06. - Urząd Miejski w Głogowie przeniesiony został z budynku przy ul. Słowiańskiej do gmachu po zlikwidowanym w ramach reformy administracji państwowej  Prezydium Powiatowej Rady Narodowej przy ul. gen. Świerczewskiego (gen. Sikorskiego). Odwiedzając obecny budynek Starostwa radzę zatrzymać chwilę wzrok

Starostwo, Urząd Miejski w latach 1975 - 2003; widok od strony koszar. zdjęcie z 2008 r.

Maj 2009

1202, 23.05 – pojawia się jako świadek na dokumencie Andrzej, kasztelan głogowski

1399, 25.05. – podpisano akt pokoju między mieszczaństwem Gorzowa a książętami głogowskimi. Wyrzeczono się w nim między innymi rozbójnictwa na pograniczu, zwolnienie jeńców, rekompensatę strat. Dokument znajduje się w archiwum gorzowskim i czeka na swojego historyka.

1462, 17.05. – do Głogowa przybywa król  Kazimierz Jagiellończyk. Ze zbytkiem i przepychem wpływa do miasta i rozlewa się na przedmieściach ponad pięciotysięczny orszak polskiego monarchy. Źródło podaje, ze król Kazimierz „...wystąpił z największą potęgą wojskową i cudowną chwałą godną zanotowania i pamięci. Albowiem od wielu lat nie słyszano, aby jakikolwiek z królów świata z takim przepychem i okazałością w złocie oraz kamieniach i kosztownych szatach kiedykolwiek się ukazał...” W polskim pochodzie znajdowało się 1000 bojarów litewskich, 1000 Rusinów i Tatarów. Konwój liczył około 500 wozów krytych. Orszak króla Czech, Jerzego z Podiebradu liczył 2000 ludzi. Tylu przybyszów miasto nie mogło pomieścić, powstały więc obozy namiotowe poza murami. Jagiellończyk był goszczony na zamku książęcym, który został jego siedzibą na okres blisko dwóch tygodni. Król Jerzy zamieszkał w Ratuszu.

Od następnego dnia do 29.05. trwa tzw. zjazd głogowski. Ma on do załatwienia wiele spraw dotyczących zagadnień międzynarodowych jaki i stosunków bilateralnych, polsko-czeskich. Polska chciała poparcia w sprawach uregulowania stosunków z krzyżakami. A najważniejszym  problemem międzynarodowym była kwestia tureckiej ekspansji europejskiej. Kongres miał duże znaczenie dla obydwu krajów, jak również był jednym z pierwszych akcentów możliwości tworzenia koalicji antycesarskiej.

1642, 16.05. – Opuszcza wiezienie  w twierdzy cesarski porucznik, Polak pochodzący z Biecza, późniejszy ksiądz, Stanisław Kutalik.  Kilka lat później, tak opisywał swoje wyjście ze szwedzkiej niewoli w Wielkim Głogowie, do której trafił po zdobyciu miasta 4 maja:

 „... ja na odmianę wyszedł [na wymianę – wm] tj za porucznika szwedzkiego, który był więźniem w wojsku naszem cesarskiem, gdyżem ja wyszedłszy oddał rantię złotych polskich sto jako zwyczaj za tego Szweda, a Szwed w tej armacie rotmistrzowi z pułku Jana Frangla, hetmana szwedzkiego teraźniejszego za mnie także oddał. O czem dobrze wiadomo p. Kowalskiemu, surrogatowi wschowskiemu....... Gdym potem wyszedł z wiezienia, arcyksiążę Leopold, brat cesarza jmci postąpił pod Wielki Głogów chcąc go rekuperować, ale nie mógł....”

1758, 13.05. - w lazarecie wojskowym, znajdującym się w kolegium jezuickim wybucha w nocy gwałtowny pożar. Zaprószył go przez nieuwagę na pewno jakiś lekkomyślny ranny żołnierz. Rozprzestrzenia się w kilku godzinach ponad południowa częścią miasta. Ofiarą żywiołu padło ok. 100 budynków prywatnych i również takie obiekty publiczne jak: górna część kolegium jezuitów z apteką, kościół jezuitów z obiema wieżami, chórem, organami, fara z  plebanią i szkołą, miejska stajnia dla koni, kustodia, izba tortur, 6 baraków, 7 domów słodowniczych i 2 domy piwowarskie, młyn słodowy, dom pisarza bramowego, dom prowiantowy załadowany zbożem, skład soli, szopy fortyfikacji i artylerii wraz z wyposażeniem kwatermistrzowskim, 3 domy dominikańskie. przed Bramą Pruską - kościół ewangelicki razem z mieszkalnymi i innymi budynkami urzędników kościelnych i szkolnych. Szkody spalonych mieszczańskich i miejskich budynków oceniono na 78 033 talarów. Miasto jeszcze przez kilka lat leczyło rany. W tym czasie trwała wojna, która przeszła do historii pod nazwa siedmioletniej. Wszystkie działania rekonstrukcyjne poświecone były głównie podnoszeniu wartości obronnej twierdzy. Najpierw musiały zostać uzupełnione zapasy na rzecz umundurowania i wyposażenia nowo formowanych oddziałów. Pożar stał się również pretekstem do porwania rok później i osadzenia w kazamatach twierdzy księcia Józefa Aleksandra Sułkowskiego, właściciela podleszczyńskiej Rydzyny.

1809, 23.05. – generał Jan Henryk Dąbrowski pisze w tym dniu do księcia  Józefa Poniatowskiego, dowodzącego armią księstwa Warszawskiego – „…odebrawszy dzisiaj amunicję z Głogowa po którą posłałem, idę z piechotą Wielką Drogą z Poznania do Warszawy”

         Twierdza stanowi rezerwuar uzbrojenia, wyposażenia i ludzi. W trakcie okupacji francuskiej, w 1809 roku z korespondencji dowódców zachowały się takie świadectwa jak:

„... Z 5 pułku piechoty armii księstwa warszawskiego wysłać 15 kompanii do Głogowa....” polecenie marszałka Davuot wydane generałowi Zajączkowi. 5 pułk piechoty pułkownika  ks. Michała Gedeona Radziwiłła przed 1811 stał garnizonem w Głogowie, Kostrzynie i Częstochowie, wcześniej wchodził w skład 2 Dywizji (Legii) kaliskiej gen. Zajączka.

-  marszałek Davout w liście do ks. Poniatowskiego podkreśla, że trzeba utrzymać łączność na szlakach komunikacyjnych wschód - zachód „….owóż nasze linie łączności idą  przez Głogów i Kistrzyń….”  Więc należy tą trasę obudować linią garnizonów.

- Gen. J.H. Dąbrowski pisze z Poznania do płk Pakosza na dworze królewskim z poleceniem by przesłano  „… regiment 4 kawalerii stojący pod Głogową.” 

Żołnierze jednostek polskich, od lewej – tambur-major i grenadier-werblista 2 pułku piechoty oraz z 5 pułku piechoty: grenadier i oficer sztabowy. (rys. R. Knoetel)

1813, 27.05 – głogowski historyk pisze, ze „…Gdy oblegający nocą odeszli po cichu, przywrócono przerwany prawie od 14 tygodni ruch z krajem …”, 

a rosyjski historyk epoki napoleońskiej Michajłowski-Danielewski: „w obliczu nadchodzących Francuzów, generał Schuler von Senden …zasypał transzeje, zniszczył okopy, wysłał artylerie oblężniczą Odrą do Wrocławia. Jego oddziały przy odejściu liczyły 4800 piechoty, 400 konnych, 12 dział….pozostały lekkie oddziały Kozaków dla nadzoru . Rosyjski korpus w sile 7000 stał w Lesznie.”

Zakończyło się pierwsze oblężenie.

Generał major  Ernst Julius Friedrich Freiherr Schuler  von Senden został dowódcą korpusu oblężniczego od 8.3.1813 choć pod twierdzę przybył w końcu miesiąca. 29.5.1813 von Senden został komendantem twierdzy w Koźlu

1842, 12.05. – kapitan Karl Friedrich Wilhelm Seeling, (24.4.1795 - 14.4.1860) zostaje dowódcą  5 oddziału saperów (5 Pionierabteilung). Później min. był dowódcą Pionierów Gwardii oraz  Inspektorem  2 Inspekcji Saperów, generał major od 6.1.1857. W trakcie służby w Głogowie urodził sie mu  drugi syn. Zmarł  w Głogowie i został pochowany na cmentarzu garnizonowym.

1904, 1.05.

Feldmarszałek Hermann von Eichhorn

- zdaje obowiązki służbowe dowódcy  głogowskiej 9 Dywizji generalleutnant Hermann von Eichhorn. Przyszły feldmarszałek dowodził oddziałami Dywizji od 18 maja 1901 r. W czasie swojego pobytu w Głogowie uczestniczył w wielu przedsięwzięciach poza wojskowych. Był min. przewodniczącym komitetu budowy pomnika Bismarcka. Ale już nie zdążył uczestniczyć w jego odsłonięciu.  W trakcie I wojny światowej  został awansowany do najwyższego stopnia w armii Rzeszy – feldmarszałka.  Od 30.07.1916 był głównodowodzącym Grupy Armii „Kijów”. W trakcie pobytu w stolicy Ukrainy padł ofiara zamachu. Odznaczony min. Żelaznym Krzyżem za wojnę 1870/71. W trakcie Wielkiej Wojny wyróżniono go również Orderem Pour le Merite i Dębowymi Liśćmi do niego. Było to najwyższe odznaczenie bojowe Monarchii Hohenzollernów.

1968, 1.05.

Trybuna honorowa pochodu 1-majowego przed budynkiem Miejskiej Rady Narodowej przy ulicy Słowiańskiej

1 maja na placu zabaw  przy ul. Jedności Robotniczej

1 Maja został  państwowym świętem i dniem wolnym od pracy uchwałą Sejmu z dnia  27 kwietnia 1950. Podstawowym punktem dnia była manifestacja ludzi pracy. Pochody 1- majowe odbywały się  z wielką pompą, udział w nich brało  całe miasto – szkoły, pracownicy zakładów  pracy. W Głogowie trybuna, przed którą defilowali manifestanci, stawała min na ul. Słowiańskiej, Jedności Robotniczej, Sikorskiego. Miejsce na niej zajmowały miejscowe VIP-y: I sekretarz Komitetu Powiatowego PZPR, Przewodniczący Powiatowej i Miejskiej Rady Narodowej, dyrektorzy zakładów pracy, szefowie służb mundurowych – dowódcy jednostek wojskowych, milicji i straży pożarnej. Szli na czele pochodu i zajmowali miejsce na trybunie honorowej.

Potem po pochodzie odbywały się festyny i zabawy ludowe.

1 maja zawsze się rozpoczynał sezon na placu zabaw przy obecnej PSM, gdzie rozstawiano odnowione i odświeżone przyrządy – huśtawki, karuzele, zjeżdżalnie. Obok były usypane dwie górki, ale one służyły okolicznym dzieciakom w zimie. Dziś ten teren został zabudowany. 

Kwiecień 2009

1155, 23.04 -  Bulla papieża Hadriana IV wymienia Głogów jako kasztelanię.

1241, 9.04. - w bitwie pod Legnicą uczestniczy Klemens, kasztelan głogowski, znajdując się w bezpośrednim otoczenia ks. Henryka Pobożnego, ginie chcąc wywieźć ciało poległego władcy z pola bitwy. Historycy różnie określają jego rolę, nie kwestionując jednak faktu udziału w bitwie. Długosz tytułuje go wojewodą głogowskim.

tekst strony 265 z dzieła „ Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście. T. 2, ks. 7” – fragment opisu bitwy pod Legnicą.

Na ilustracji 2 -  Najazd Mongołów z legendy o św. Jadwidze – drzeworyt z 1504r.

1631, 4.04. – General-Wachtmeister [habsburski odpowiednik stopnia generał major lub generał brygady] Ernest graf von Montecucuoli znajduje się we Frankfurcie nad  Odra, obleganym przez Gustawa Adolfa stojącego na czele oddziałów szwedzkich. Tego dnia król szwedzki  przystępuje do generalnej rozprawy. Gubernator głogowski przerywa okrążenie i zbiega do twierdzy Głogów. 

Na ilustracji przykłady zbrojnych z okresu wojny trzydziestoletniej:

·     kirasjer (w zbroi typu kirys) z lancą

·     kirasjer z krótką bronią palną

·     kirasjer z arkebuzem

·     dragon, konny przeznaczony do walki pieszej, z muszkietem i piką.

1683, 8.04. -  umiera w Głogowie Jobst Hilmar von Knigge (ur.1605)  - od 1 czerwca 1669 komendant twierdzy. Posiadacz słynnej „Soldatenbibliothek”. 

1786, 4.04.  – urodziła się Philipine Wilhelmine Gräfin von Beust, (zm. 16.4.1834), poetka, żona głogowskiego radcy Sądowego (Oberlandesgerichtsrath) z domu Gräfin Sandreczky-Sandaschütz.

1812, od 24.04 -  w Głogowie i okolicy – dłuższy pobyt z obozowiskiem w Brzostowie, 1 pułku lekkokonnego (szwoleżerów), do 11 maja opuszcza ziemię głogowską przez Wschowę na Wschód. – Jak wynika ze wspomnień Dezyderego Chłapowskiego, obok szarych dni służby, były też rozrywki – „…powróciłem [z rodzinnej Turwi, gdzie był 10 dni] naprzeciw pułku do Głogowy i przymaszerowałem do Wschowy. Stamtąd cały sztab pułku i wszyscy oficerowie przybyli do  mego ojca do Turwi, gdzie tańczyliśmy całą noc. Na początku czerwca przybyliśmy do Poznania.”

1848, 29.04. powstanie w Wielkim Księstwie Poznańskim 

- „… uderzyli powstańcy na  oddział 122 żołnierzy pod wodzą podporuczników Burgunda i Brachvogla, którzy wiedli oddział uzupełniający od Głogowa…..” - w oddziale byli sami Polacy, zrezygnowali z walki, bratali się z kosynierami, oficerów wypuszczono jak dali na piśmie oświadczenie, ze nie będą walczyć  z Rzeczpospolitą Polską.

- przed bitwą pod Miłosławiem  siły pruskiego gen. Karla Friedricha von Blumena to min:

              - 3 kompanie II batalionu głogowskiego 7 pułku piechoty pułkownika Schlichtinga

              - III batalion 6 pułku landwery z Głogowa majora Bomsdorfa

pozostałe bataliony - I (ze Zgorzelca) i II ( z Kożuchowa) były w bitwie pod Książem.

1861, 1.04.– do 4 kompanii powiększa się Batalion Oddział Saperów, który  otrzymuje  rozkazem z 2.06. miano Dolnośląskiego Batalionu Saperów nr 5.

1945, 1.04. -

- kończy się uporczywa obrona Festung Glogau – miasta ogłoszonego twierdzą. W Moskwie ukazuje się  Rozkaz Najwyższego Głównodowodzącego skierowany do dowódców 1 Frontu Ukraińskiego. Przytaczamy go w oryginale....

ПРИКАЗ ВЕРХОВНОГО ГЛАВНОКОМАНДУЮЩЕГО
1 АПРЕЛЯ 1945 ГОДА
№ 325

Командующему войсками
1-го Украинского фронта
Маршалу Советского Союза Коневу
Начальнику штаба фронта